Phát biểu tại buổi làm việc, ông Trần Chí Hùng thông tin, Cần Thơ là trung tâm của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của vùng, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất, chế biến và cung ứng lúa gạo của Việt Nam. Những năm qua, thành phố luôn chú trọng phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững, nâng cao giá trị gia tăng và bảo vệ môi trường.

 

Lúa gạo hiện vẫn là ngành hàng chủ lực của thành phố. Song song đó, Cần Thơ cũng thúc đẩy tổ chức sản xuất theo hướng liên kết chuỗi giá trị giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp; đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, cơ giới hóa và chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp.

Thành phố đang tích cực triển khai Đề án “Phát triển bền vững một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030” (gọi tắt Đề án 1 triệu ha lúa) góp phần cùng cả nước hướng tới mục tiêu NetZero vào năm 2050. Việc thực hiện Đề án đã góp phần thúc đẩy sử dụng giống lúa chất lượng cao, giảm lượng giống gieo sạ, giảm phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời tăng cường áp dụng giải pháp quản lý nước và cơ giới hóa trong sản xuất, hướng tới nền nông nghiệp xanh và bền vững.

 

Bên cạnh đó, thành phố cũng đang đẩy mạnh phát triển các mô hình kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp, trong đó chú trọng tận dụng hiệu quả phụ phẩm nông nghiệp, đặc biệt là rơm rạ sau thu hoạch, để sản xuất nấm, phân hữu cơ và các sản phẩm có giá trị gia tăng. Những mô hình này không chỉ góp phần giảm phát thải khí nhà kính mà còn tạo thêm nguồn thu nhập cho nông dân.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo thành phố Cần Thơ, quá trình chuyển đổi nông nghiệp theo hướng xanh và bền vững vẫn còn những thách thức nhất định như nhu cầu đầu tư cho công nghệ, nâng cao năng lực quản trị của các hợp tác xã và phát triển thị trường tiêu thụ ổn định cho các sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao.

 

"Thời gian tới, thành phố Cần Thơ mong muốn tiếp tục tăng cường hợp tác với tổ chức quốc tế, đối tác phát triển và các quốc gia nhằm trao đổi kinh nghiệm, thúc đẩy chuyển giao khoa học - công nghệ và phát triển mô hình nông nghiệp bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu", ông Trần Chí Hùng nhấn mạnh.

 

Thông tin với phía thành phố Cần Thơ, ông Reuben Mtolo Phiri - Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp Zambia cho biết, Zambia cũng trồng lúa, nhưng năng suất rất thấp. Nếu so sánh thì năng suất lúa trên mỗi hecta của Hợp tác xã ở Cần Thơ cao hơn gấp 20 lần so với Zambia. Mục đích của đoàn và các chuyên gia đến đây là để học hỏi cách canh tác lúa, tìm hiểu sản lượng lúa, gạo và đầu ra cho lúa, gạo của các hợp tác xã.

 

Chiều cùng ngày, Đoàn lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Bộ Tài chính - Kế hoạch quốc gia Zambia đã đến tham quan mô hình canh tác lúa tại Hợp tác xã Thịnh Phát và Hợp tác xã Tiến Thuận (xã Thạnh Quới). Đây là hai Hợp tác xã nằm trong vùng sản xuất lúa 3 vụ Bắc Cái Sắn (9.907 ha), có hạ tầng đê bao, trạm bơm điện và giao thông nội đồng thuận lợi.

 

Tại các hợp tác xã, Đoàn đã tìm hiểu về các kỹ thuật canh tác phát thải thấp và ứng dụng công nghệ số cho MRV; mô hình chuỗi giá trị bền vừng (liên kết/hợp đồng bao tiêu giữa nông dân và doanh nghiệp nông nghiệp); các mô hình tưới tiêu do nông dân làm chủ; tái chế rơm rạ để sản xuất nấm và phân bón hữu cơ.

 

Hợp tác xã Tiến Thuận (xã Thạnh Quới) được chọn là mô hình điểm trong Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030. 

 

Nhờ áp dụng các kỹ thuật canh tác theo quy trình của Đề án 1 triệu ha lúa, mô hình của Hợp tác xã Tiến Thuận đem lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. Năng suất lúa đạt bình quân 6,4 tấn/ha, cao hơn khoảng 0,7 tấn/ha so với phương thức truyền thống. Mô hình giúp giảm 50% lượng giống, giảm 30% phân đạm, giảm 2–3 lần phun thuốc bảo vệ thực vật và tiết kiệm 30–40% nước tưới; chi phí sản xuất giảm khoảng 1,1 triệu đồng/ha, lợi nhuận tăng thêm 1,3–6,5 triệu đồng/ha (tăng 6,6–36,7%)...

 

Bên cạnh đó, mô hình còn góp phần giảm phát thải khí nhà kính từ 2–12 tấn CO₂/ha nhờ giảm sử dụng vật tư nông nghiệp, hạn chế đốt rơm rạ và thu gom rơm để sản xuất phân hữu cơ, qua đó hướng đến nền nông nghiệp xanh và bền vững.

 

Ngoài ra, Hợp tác xã Tiến Thuận triển khai mô hình trồng nấm rơm trong nhà và ngoài trời, tận dụng rơm rạ sau thu hoạch làm nguyên liệu. Sau khi thu hoạch nấm, rơm tiếp tục được dùng sản xuất phân hữu cơ theo quy trình quản lý rơm rạ hướng đến nông nghiệp tuần hoàn, phát thải thấp do IRRI và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành. Mô hình không chỉ nâng cao giá trị rơm rạ mà còn giảm đốt rơm, giảm phát thải khí nhà kính, cải thiện đất và hướng tới sản xuất nông nghiệp bền vững.

 

Sau khi thu hoạch nấm, rơm được sử dụng sản xuất phân hữu cơ để bón trở lại cho ruộng lúa, giúp cải thiện độ phì và kết cấu đất, đồng thời giảm phụ thuộc vào phân bón hóa học.

 

Thông qua liên kết sản xuất và áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn, hợp tác xã từng bước xây dựng chuỗi giá trị lúa bền vững, tăng cường liên kết nông dân – doanh nghiệp, hướng đến phát triển vùng lúa chất lượng cao, giảm phát thải và nâng cao thu nhập cho nông dân.

 

Thời gian tới, hợp tác xã phối hợp với Viện Nghiên cứu Lúa Quốc tế (IRRI) ứng dụng máy tung phân hữu cơ tự động nhằm giảm chi phí nhân công, tăng hiệu quả bón phân và duy trì chu trình dinh dưỡng tuần hoàn, hướng tới mô hình nông nghiệp phát thải thấp và bền vững./.