Là một trong những địa phương sở hữu ngư trường trọng điểm phía Nam với chiều dài bờ biển lớn và số lượng tàu cá đông đảo, tỉnh Cà Mau xác định việc tháo gỡ “thẻ vàng” IUU là nhiệm vụ chính trị hàng đầu. Trong thời gian qua, công tác chống khai thác IUU trên địa bàn tỉnh đã đạt được nhiều kết quả nổi bật và có chuyển biến hết sức tích cực.
Theo Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau, thời gian qua, công tác quản lý khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản tại địa phương tiếp tục được triển khai một cách bài bản và đồng bộ. Tính đến nay, toàn tỉnh Cà Mau hiện có tổng số 5.156 tàu cá đã đăng ký với tổng công suất hoạt động đạt trên 801 nghìn KW.
Đáng chú ý, nỗ lực kiểm soát hành trình tàu cá của tỉnh đã đạt được kết quả ấn tượng khi 100% tàu cá thuộc diện bắt buộc đã hoàn thành việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) và duy trì kết nối ổn định với hệ thống giám sát tàu cá quốc gia. Công tác đăng ký, đăng kiểm và cấp phép khai thác thủy sản cũng được các cơ quan chức năng thực hiện kịp thời, đúng quy định nhằm hỗ trợ tối đa cho ngư dân.
Cà Mau đã cơ bản hoàn thành việc số hóa dữ liệu quản lý tàu cá, kiểm soát chặt chẽ 100% tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên hoạt động trên biển thông qua việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS). Dữ liệu giám sát được theo dõi 24/7, giúp lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, cảnh báo và ngăn chặn các trường hợp tàu cá có dấu hiệu vượt ranh giới cho phép hoặc mất kết nối VMS.
Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong truy xuất nguồn gốc thủy sản cũng gặt hái nhiều kết quả quan trọng. Cà Mau là một trong những địa phương đi đầu trong việc triển khai Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT), đảm bảo tính minh bạch, chính xác từ khâu tàu xuất, nhập bến đến khâu bốc dỡ hải sản tại các cảng cá chỉ định.
Kết quả nổi bật của tỉnh Cà Mau trong công tác kiểm soát và truy xuất nguồn gốc thủy sản từ đầu năm đến nay là kiểm soát 100% lượt tàu cá cập và rời các cảng cá chỉ định theo quy định; có 13.544 lượt tàu cá thực hiện thủ tục cập, rời cảng an toàn. Sản lượng thủy sản bốc dỡ qua cảng đạt 83.757 tấn (chiếm 44,4% tổng sản lượng thủy sản khai thác của tỉnh). Cấp 138 giấy xác nhận nguyên liệu thủy sản khai thác với tổng khối lượng 1.245 tấn nguyên liệu sạch. Đặc biệt, không phát sinh trường hợp tàu cá nào vi phạm vùng biển nước ngoài, không có tàu cá mất kết nối bị xử lý vi phạm..
Để đạt được những con số tích cực trên, tỉnh Cà Mau đã tăng cường rà soát, số hóa hồ sơ tàu cá, đẩy mạnh công tác tuyên truyền sâu rộng các quy định về truy xuất nguồn gốc và những tiêu chuẩn nghiêm ngặt của thị trường châu Âu (EU). Lực lượng chức năng địa phương đã đưa vào vận hành hiệu quả Hệ thống phần mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) và ứng dụng nhật ký khai thác thủy sản điện tử (eLogbook). Sự phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng giữa lực lượng Bộ đội Biên phòng, Chi cục Thủy sản và các cơ quan quản lý cảng cá đã giúp kiểm soát chặt chẽ 100% tàu cá, nhanh chóng khắc phục các khuyến nghị của Đoàn thanh tra Ủy ban châu Âu (EC).
Nhằm tiếp tục phát huy các thành quả đã đạt được; đồng thời, tạo chuyển biến căn bản, bền vững và xử lý dứt điểm các nguy cơ tiềm ẩn, UBND tỉnh Cà Mau yêu cầu các sở, ngành, đơn vị và địa phương ven biển tiếp tục thực hiện đợt cao điểm một cách quyết liệt, có trọng tâm, trọng điểm, gắn trách nhiệm trực tiếp với người đứng đầu từng cơ quan, đơn vị. Đặc biệt là nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động khai thác thủy sản; nhất là tạo chuyển biến rõ nét về nhận thức, trách nhiệm và hành động của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và ngư dân; phát huy vai trò của chính quyền cơ sở trong quản lý địa bàn, không để phát sinh các hành vi khai thác hủy diệt nguồn lợi thủy sản và vi phạm khai thác IUU.
Nội dung nòng cốt trong đợt cao điểm này là tổng rà soát, lập hồ sơ số hóa và kiểm soát chặt chẽ các nhóm tàu cá có nguy cơ cao vi phạm quy định IUU. Theo đó, tỉnh Cà Mau tiếp tục duy trì và nâng cao hiệu quả cơ chế phân công cán bộ, đảng viên trực tiếp quản lý từng tàu cá.
Theo đó, mỗi cán bộ, đảng viên được giao nhiệm vụ theo dõi cụ thể từng phương tiện; thường xuyên cập nhật, công khai danh sách tàu cá không đủ điều kiện hoạt động; định kỳ kiểm tra tình trạng neo đậu, hoạt động thực tế và kịp thời báo cáo khi có biến động. Trong đó, các tổ công tác của tỉnh, thành viên Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU và lực lượng được phân công hỗ trợ địa phương tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc việc quản lý, truy vết và xử lý các nhóm tàu cá nguy cơ cao; trực tiếp hỗ trợ địa phương hoàn thành việc điều tra, xác minh, số hóa hồ sơ.
Trong công tác xử lý vi phạm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử yêu cầu các lực lượng chức năng tập trung xử lý dứt điểm các hành vi vi phạm liên quan đến tàu cá mất kết nối VMS, vượt ranh giới trên biển, hoạt động khi không đủ điều kiện, không sang tên đổi chủ theo quy định hoặc tàu thuộc diện giải bản nhưng cố tình hoạt động.
Tỉnh Cà Mau kiên quyết đẩy nhanh tiến độ điều tra, xác minh, xử lý nghiêm các vụ việc có dấu hiệu hình sự; đấu tranh làm rõ các hành vi tháo gỡ, gửi, vận chuyển, sử dụng trái phép thiết bị VMS, hành vi tổ chức, môi giới, tiếp tay cho tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài làm ảnh hưởng đến nỗ lực chung của tỉnh và của cả nước.
Đặc biệt, tỉnh mở đợt cao điểm tuần tra, kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm trên toàn địa bàn. Lực lượng chức năng huy động tối đa phương tiện, nhân lực tổ chức tuần tra tại các vùng biển, cửa sông, bãi bồi, khu vực neo đậu tàu cá, khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản, khu bảo tồn biển, các tuyến sông, kênh, rạch trọng điểm và các địa bàn có nguy cơ cao; tăng cường kiểm tra vào ban đêm, rạng sáng và các thời điểm nhạy cảm. Lực lượng làm nhiệm vụ tập trung phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm hành vi khai thác thủy sản bất hợp pháp, sử dụng chất nổ, xung điện, chất độc, ngư cụ cấm; vi phạm về thiết bị giám sát hành trình, khai thác sai vùng, khai thác trong khu vực cấm.
Ngoài ra, các địa phương tập trung giải tỏa, xử lý dứt điểm các hàng đáy, đó, lú, đăng và các công trình, ngư cụ khai thác trái phép; tuyệt đối không để phát sinh mới hoặc tái diễn tình trạng vi phạm. Tỉnh tiếp tục duy trì hiệu quả đường dây nóng để tiếp nhận, xác minh, xử lý kịp thời các tin báo, phản ánh của tổ chức, cá nhân, bảo đảm giữ bí mật thông tin người cung cấp; đồng thời công khai kết quả xử lý các vụ việc điển hình nhằm nâng cao hiệu quả tuyên truyền, giáo dục và răn đe toàn xã hội.
Điểm nổi bật của tỉnh Cà Mau trong đợt triển khai cao điểm các giải pháp công tác phòng, chống khai thác nguồn lợi thủy sản có tính hủy diệt và chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) chính là việc thực hiện các chính sách, kế hoạch nhằm ổn định sinh kế của người dân.
Cụ thể, tỉnh Cà Mau cũng tổ chức rà soát, cơ cấu lại đội tàu khai thác, xác định tàu cá và lao động nghề cá thuộc diện chuyển đổi, khảo sát và xác định nguyện vọng của ngư dân về chuyển đổi nghề, chuyển đổi sinh kế. Đây là các chính sách được các ngư dân quan tâm khi chuyển đổi sinh kế và thực hiện các mô hình chuyển đổi sang các nghề khai thác thủy sản thân thiện với môi trường, có tính chọn lọc và các nghề nuôi trồng thủy sản phù hợp với điều kiện tự nhiên của tỉnh.
Theo ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau nhấn mạnh, Cà Mau kiên quyết ngăn chặn, giảm thiểu và loại bỏ hoạt động khai thác IUU của các tổ chức, cá nhân trên vùng biển địa phương. Đặc biệt, tỉnh đặt mục tiêu cao nhất là chấm dứt hoàn toàn tình trạng tàu cá và ngư dân tỉnh Cà Mau khai thác hải sản trái phép tại vùng biển nước ngoài, góp phần cùng cả nước tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC./.
