Trên dòng Sông Tích chảy qua xã Tích Giang, thành phố Hà Nội, làng Tường Phiêu vẫn duy trì một hoạt động truyền thống vào dịp đầu xuân là "dập sào bắt cá". Đây là phần quan trọng trong lễ hội của Làng, thu hút đông đảo người dân và du khách đến xem.
Ngay từ sáng sớm, người dân đã tập trung đông đủ bên bờ sông. Các bô lão làm lễ khai hội, thắp hương cầu mong một năm mới thuận lợi, mưa thuận gió hòa. Nghi lễ diễn ra ngắn gọn nhưng trang nghiêm, thể hiện sự tôn trọng với thần linh và dòng sông đã nuôi sống bao thế hệ.
Sau phần lễ là phần hội – màn dập sào bắt cá được mong chờ nhất. Những người đàn ông khỏe mạnh trong làng mang theo các cây sào tre dài, cùng nhau lội xuống sông. Khi có hiệu lệnh, họ đồng loạt dập mạnh sào xuống mặt nước. Tiếng sào đập vang lên liên hồi, mặt nước bắn tung tóe. Người xem đứng kín hai bên bờ sông, hò reo cổ vũ.
Dập sào là cách đánh bắt cá truyền thống. Khi nhiều người cùng dập sào xuống nước, tiếng động và áp lực làm cá hoảng sợ, nổi lên hoặc bơi vào khu vực đã được quây sẵn để dễ bắt. Tuy nhiên, trong khuôn khổ lễ hội, hoạt động này không đặt nặng chuyện được nhiều cá, mà quan trọng là tinh thần tham gia và sự gắn kết của cộng đồng.
Không khí trên sông rất sôi động. Những người tham gia phối hợp nhịp nhàng, vừa dập sào vừa di chuyển theo hàng. Trên bờ, người già, phụ nữ và trẻ nhỏ chăm chú theo dõi. Nhiều em nhỏ lần đầu được xem cảnh dập sào tỏ ra thích thú khi thấy cá được bắt lên.
Khi bắt được cá, mọi người cùng chia sẻ niềm vui. Số cá thu được thường được coi là “lộc sông” đầu năm. Một phần có thể được chia cho người tham gia, một phần dùng cho các hoạt động chung của làng. Dù nhiều hay ít, điều người dân quan tâm hơn cả là giữ được lệ hội truyền thống.
Lễ hội dập sào bắt cá phản ánh cuộc sống gắn bó với sông nước của cư dân vùng ven sông Tích. Trước đây, dòng sông cung cấp nguồn nước tưới tiêu và thủy sản, góp phần quan trọng vào đời sống kinh tế của người dân. Vì vậy, các hoạt động liên quan đến sông không chỉ mang ý nghĩa sinh hoạt mà còn có yếu tố tâm linh, thể hiện sự biết ơn với thiên nhiên.
Ngày nay, đời sống đã thay đổi, nhiều người không còn sống bằng nghề chài lưới. Tuy vậy, lễ hội vẫn được duy trì đều đặn hằng năm. Chính quyền địa phương và người dân cùng phối hợp tổ chức, đảm bảo an toàn và giữ gìn bản sắc truyền thống. Việc duy trì hoạt động này cũng góp phần thu hút khách tham quan, giúp nhiều người hiểu thêm về văn hóa địa phương.
Màn dập sào bắt cá trên sông Tích không quá cầu kỳ, không sân khấu hóa phức tạp. Đó đơn giản là hình ảnh người dân cùng nhau xuống sông, tái hiện một cách đánh bắt xưa. Nhưng chính sự mộc mạc ấy lại tạo nên sức hút riêng. Trong tiếng sào đập xuống nước và tiếng cười nói rộn ràng, người ta cảm nhận rõ tinh thần đoàn kết và niềm tự hào của người dân Làng Tường Phiêu.
Giữa nhịp sống hiện đại, việc gìn giữ một hoạt động truyền thống như vậy không chỉ để vui hội đầu xuân, mà còn để nhắc nhớ về cội nguồn. Dòng sông vẫn chảy qua làng như bao đời nay, và cùng với nó, màn dập sào bắt cá tiếp tục được duy trì như một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa của người dân nơi đây./.
