យុទ្ធសាស្ត្រការពារជាតិឆ្នាំ ២០២៦ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រការពារជាតិដំបូងដែលត្រូវបានអាមេរិកធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០២២ មក។ នេះក៏ជាឯកសារកត់សម្គាល់ការដែលរដ្ឋបាលប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ ប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការនូវឈ្មោះ "ក្រសួងសង្គ្រាម" ដោយជំនួសឲ្យក្រសួងការពារជាតិ ដែលជាចំណុចរបត់មួយក្នុងការត្រិះរិះសន្តិសុខរបស់អាមេរិកក្នុងដំណាក់កាលបច្ចុប្បន្ន។

ឆ្ពោះទៅរកសណ្តាប់ធ្នាប់ថ្មី

យុទ្ធសាស្ត្រការពារជាតិឆ្នាំ ២០២៦ ត្រូវបានអាមេរិកប្រកាសត្រឹមតែជាងមួយខែបន្ទាប់ពីយុទ្ធសាស្ត្រសន្តិសុខជាតិ កាលពីដើមខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥។ នៅក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រការពារជាតិថ្មីរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ការការពារទឹកដីត្រូវបានដាក់នៅពីលើអាទិភាពសកល។ យុទ្ធសាស្ត្រនេះបានសង្កត់ធ្ងន់លើការគ្រប់គ្រងព្រំដែន ការបង្ក្រាបជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ និងឧក្រិដ្ឋកម្មគ្រឿងញៀន គឺជាភារកិច្ចសន្តិសុខបន្ទាន់។ ចំណុចសំខាន់ទីពីរនៅក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រនេះ គឺការដែលសហរដ្ឋអាមេរិកបាន ផ្លាស់ប្តូរការផ្តោតសំខាន់ផ្នែកសន្តិសុខពីជម្លោះឆ្ងាយៗ មកកាន់តំបន់អឌ្ឍគោលខាងលិច។ ឯកសារនេះបញ្ជាក់ជាថ្មីនូវគោលលទ្ធិ Monroe នៅក្នុងបរិបទថ្មី ហើយប្រកាសថា អាមេរិកត្រៀមខ្លួនជាស្រេចធ្វើសកម្មភាពដោយឯកតោភាគី ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការគំរាមកំហែងនៅអឌ្ឍគោលខាងលិច ជាពិសេសចំពោះក្រុម "ភេរវកម្មគ្រឿងញៀន" នានា។ តំបន់យុទ្ធសាស្ត្រដូចជា Greenland ព្រែកជីកប៉ាណាម៉ា និងឈូងសមុទ្រម៉ិកស៊ិក (ដែលសហរដ្ឋអាមេរិកហៅថា "ឈូងសមុទ្រអាមេរិក") ត្រូវបានកំណត់ថា ជាផលប្រយោជន៍ មានលក្ខណៈស្លាប់រស់ ដែលសហរដ្ឋអាមេរិកនឹងមិនទទួលយកការឈ្លានពាន ឬបញ្ហាប្រឈមណាមួយពីខាងក្រៅឡើយ។

ការផ្លាស់ប្តូរការផ្ដោតសំខាន់នេះ ក៏មានន័យថា សហរដ្ឋអាមេរិកលែងចាត់ទុកប្រទេសចិនជាអាទិភាពសន្តិសុខលេខ ១ ដូចនៅក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រមុនៗទៀតហើយ។ នៅក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រការពារជាតិថ្មី សហរដ្ឋអាមេរិកចាត់ថ្នាក់ប្រទេសចិនជាអាទិភាពលេខ ២ ដោយបន្តចាត់ទុកមហាអំណាចអាស៊ីនេះជា គូប្រជែងយុទ្ធសាស្ត្រស្នូលរបស់ខ្លួន ប៉ុន្តែនឹងមានវិធីអភិក្រមជាក់ស្តែងជាងមុន ចំពោះប្រទេសចិននៅក្នុងតំបន់ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក ដើម្បីជៀសវាងការគិតគូខុសឆ្គង ខណៈពេលដែលរក្សាបាននូវសមត្ថភាពកំញើញ។ លោក Nolan Higdon សាស្ត្រាចារ្យផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រនិងសារព័ត៌មាននៅសាកលវិទ្យាល័យ Santa Cruz រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា បានធ្វើអត្ថាធិប្បាយថា៖

“ប្រសិនបើក្រឡេកមើលទៅព្រឹត្តិការណ៍ទាំងអស់ ជាពិសេសសុន្ទរកថា និងសកម្មភាពរបស់លោក ដូណាល់ ត្រាំ ក្នុងឆ្នាំកន្លងទៅ យើងអាចមើលឃើញថា សហរដ្ឋអាមេរិកហាក់ដូចជាកំពុងសរសេរជំពូកចុងក្រោយសម្រាប់សណ្តាប់ធ្នាប់ពិភពលោកក្នុងសម័យក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ។ សំណួរឥឡូវនេះគឺ តើអ្វីនឹងកើតឡើងបន្ទាប់? សហគមន៍អន្តរជាតិហាក់ដូចជាកំពុងឈានទៅដំណាក់កាល ដែលពិភពលោកនឹងចែករំលែកប្លុកឥទ្ធិពល រវាងអឺរ៉ុប សហរដ្ឋអាមេរិក រុស្ស៊ី និងចិន”។

តើមានជម្រើសអ្វីខ្លះសម្រាប់សម្ព័ន្ធមិត្ត?

ប្រកាសត្រឹមតែបីសប្តាហ៍បន្ទាប់ពីឧប្បត្តិហេតុនៅវេណេស៊ុយអេឡា យុទ្ធសាស្ត្រការពារជាតិថ្មីរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក រួមជាមួយនឹងយុទ្ធសាស្ត្រសន្តិសុខជាតិពីមុន គឺជាសារដែលអះអាងថា សហរដ្ឋអាមេរិកក្រោមរដ្ឋបាលរបស់លោកប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ នឹងអនុវត្តន៍យ៉ាងប្ដូរផ្ដាច់នូវ របៀបវារៈ «អាមេរិកជាអាទិភាពទីមួយ» ដោយមិនអើពើដល់ផលប៉ះពាល់លើសម្ព័ន្ធមិត្តឡើយ។ នៅក្នុងឯកសារថ្មី សហរដ្ឋអាមេរិកបានតម្រូវឱ្យសម្ព័ន្ធមិត្តចែករំលែកបន្ទុកដោយចំណាយ ៥% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) របស់ពួកគេលើវិស័យការពារជាតិ ថ្វីត្បិតតែ នេះគ្រាន់តែជាថ្នូរនឹងការគាំទ្រដ៏ “សំខាន់ ប៉ុន្តែមានកម្រិត” ពីទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនក៏ដោយ។ ទស្សនៈនេះ រួមជាមួយនឹងការមិនចុះសម្រុងគ្នាយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរថ្មីៗនេះរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្តណាតូ ទាក់ទងនឹងចេតនារបស់សហរដ្ឋអាមេរិកដែលចង់បញ្ចូលកោះ ហ្គ្រីនឡែន ពីប្រទេសដាណឺម៉ាកនោះ បានបង្កឲ្យមានបញ្ហាប្រឈមដ៏ធំធេងសម្រាប់ប្រទេសណាតូនានា ជាពិសេសសមាជិកប្លុកនេះនៅអឺរ៉ុប។ អគ្គលេខាធិការណាតូ លោក Mark Rutte បានទទួលស្គាល់ថា៖

“សម្រាប់អឺរ៉ុប ប្រសិនបើចង់ធ្វើសកម្មភាពដោយខ្លួនឯង ហើយសម្រាប់អ្នកណាដែលកំពុងទាមទារប្រការនោះ សូមភ្លេចការបង្កើន ៥% សម្រាប់ការចំណាយលើការពារជាតិទៅ។ តួរលេខត្រូវតែជា ១០%។ អឺរ៉ុបក៏នឹងត្រូវកសាងសមត្ថភាពនុយក្លេអ៊ែរផ្ទាល់ខ្លួនផងដែរ ហើយប្រការនេះនឹងចំណាយរាប់ពាន់លានអឺរ៉ូទៀត។ សូម្បីតែនៅក្នុងសេណារីយ៉ូនោះ អឺរ៉ុបនឹងបាត់បង់ការធានាចុងក្រោយសម្រាប់សេរីភាពរបស់ខ្លួន នោះគឺឆ័ត្រនុយក្លេអ៊ែររបស់សហរដ្ឋអាមេរិក”។

ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការផ្លាស់ប្តូរដ៏ធំ ពីទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន សមាជិកណាតូដែលនៅសេសសល់កំពុងកសាងយុទ្ធសាស្ត្រថ្មីៗជាបន្ទាន់។ យោងតាមលោក Mark Rutte នាពេលខាងមុខនេះ សមាជិកណាតូត្រូវផ្តោតលើអាទិភាពសំខាន់ចំនួនពីរ៖ ទីមួយ ជំរុញខ្លាំងការចំណាយលើការពារជាតិតាមរយៈការបង្កើនថវិកា និងកសាងផែនការបញ្ជាទិញជាក់លាក់ជាមួយសាជីវកម្មឧស្សាហកម្មការពារជាតិ; ទីពីរ បន្តអនុវត្តន៍គោលនយោបាយដើម្បីរក្សាការសន្យាសន្តិសុខរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ទោះបីជាមានការមិនពេញចិត្តចំពោះការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកក៏ដោយ។

សម្រាប់សម្ព័ន្ធមិត្តជាច្រើនទៀតរបស់អាមេរិកនៅជុំវិញពិភពលោក យុទ្ធសាស្ត្រការពារជាតិថ្មីរបស់អាមេរិក ក៏តម្រូវឱ្យពួកគេកែសម្រួលគោលនយោបាយផងដែរ។ នៅអាស៊ី ការដែលសហរដ្ឋ
អាមេរិកវាយតម្លៃថា កូរ៉េខាងត្បូងឥឡូវនេះមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីដើរតួនាទីស្នូល ក្នុងការរំសាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរនៅឧបទ្វីបកូរ៉េ គឺមានន័យថា ទីក្រុងសេអ៊ូលនឹងត្រូវតែខ្លួនទីពឹងខ្លួនកាន់តែច្រើន ក្នុងវិស័យការពារជាតិ ទាំងហិរញ្ញវត្ថុ និងបច្ចេកវិទ្យា។ បញ្ហាប្រឈមនេះមិនមែនជារឿងសាមញ្ញទេ ក្នុងបរិបទដែលទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងកូរ៉េខាងត្បូងកំពុងមានការលំបាកជាច្រើន ជាមួយនឹងឧទាហរណ៍ថ្មីៗបំផុតគឺការដែលលោកដូណាល់ ត្រាំ បានដំឡើងពន្ធនាំចូលលើកូរ៉េខាងត្បូងពី ១៥% ទៅ ២៥% នាថ្ងៃទី ២៦ ខែមករា ត្រឹមតែពីរថ្ងៃបន្ទាប់ពីសហរដ្ឋអាមេរិកប្រកាសពីយុទ្ធសាស្ត្រការពារជាតិថ្មីរបស់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះ៕