មិនត្រឹមតែជនជាតិវៀតណាមទេ ហូបស្លាម្លូរនៅជាទំនៀមទម្លាប់មួយមានអាយុកាលយូរយារណាស់មកហើយ នៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ កញ្ចប់ស្លាម្លូរនៅជាស្ពានតភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងសង្គម គ្រប់វណ្ណៈទាំងអស់។ ពាក្យស្លោកវៀតណាមមានឃ្លាមួយថា៖ “កញ្ចប់ស្លាម្លូរជាហេតុដើមនៃរឿងរ៉ាវទាំងឡាយ” បំផុតគឺក្នុងពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍មង្គល ស្លាម្លូរមានមកតាំងពីយូរយាណាស់មកហើយ ហើយបានក្លាយជារូបភាពតំណាងឲ្យក្តីប៉ងប្រាថ្នា ផ្សារភ្ជាប់ចង់ស្ពានមេត្រីរស់នៅជាមួយគ្នាអស់មួយជីវិត របស់គូស្នេហ៍វ័យក្មេង។ មេបាចាស់ទុំទាំងទ្វេនឹងហូបម្លូរបៀកកំបោរជាមួយស្លាខ្ចីស្រស់ ចាប់ពីនោះមក ពាងកំបោរកើតឡើង ពាងធុញតូចអាចដាក់ចូលក្នុងកាបូប ហឹបស្លា រហូតដល់ពាងធុញធំអាចដាក់កំបោរ រាប់គីឡូក្រាមឯណោះ។
ពាងកំបោរធម្មតាមានរូបមូល លើពាងមានមាត់តូចមួយ ជាទីកន្លែងសម្រាប់យកកំបោ ចេញពីពាងដោយស្លាបព្រាកំបោរ។ រាល់ពេលដែលស្លាបព្រាឆ្លងកាត់មាត់ពាង ឬដោយគោលគំនិតនៃអ្នកប្រើប្រាស់ កំបោរត្រូវកៀរបៀកផ្ទាល់នឹងមាត់ពាង។ តាមពេលវេលា មាត់ពីងនឹងក្រាស់ឡើងកើតជាករពាង ជួនកាលបិទជិតទាំងមាត់ពាងទៀតផង ខណៈនោះពាងកំបោរគឺមិនអាចប្រើប្រាស់បានទៀតឡើយ។ ក្នុងជីវភាពរស់នៅ ក្រុមគ្រូសារជនជាតិវៀតណាម ពាងកំបោរតែងបានប្រើប្រាស់ច្រើនក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ។ ពេលប្រើប្រាស់យូរទៅ កំបោរនៅក្នុងពាងរឹងឬពាងប្រែះ ម្ចាស់ផ្ទះនឹងទិញពាង ថ្មី។ពាងកំបោរចាស់ បានយកទៅដាក់ក្រោមដើមជ្រៃកល្បព្រឹក្ស ឬដាក់ក្បែរខ្ទមអ្នកតា ទីស្ការបូជាជាដើម...។ល។
 ពាងកំបោរមានអាយុកាលពីសម័យរាជ្យវង្សលី (Ly) (១០០៩ - ១២២៥)។  ពាងកំបោរមានអាយុកាលពីដើមសម័យរាជ្យវង្សត្រឹន (Tran) (១២២៦ - ១៤០០)។  ពាងកំបោរបង្ហាញពីការរួមប្រាស្រ័យ រវាងវប្បធម៌ត្រឹន (Tran) - ចម្បា ដំណាក់កាលរាជបុត្រី ហ្វៀនត្រឹន (Huyen Tran) បានមហាក្សត្រត្រឹន (Tran)លើកឲ្យស្តេចចម្បាធ្វើជាអ្នកម្នាងនៅដើមសតវត្សទី១៤។  ពាងកំបោរមានអាយុកាលពីរាជ្យវង្សម៉ាក (Mac) (១៥២៧ - ១៥៩២)  ពាងកំបោរមានអាយុកាលពីសម័យកាលក្រោយហូវឡេ (Hau Le) (១៤២៧ - ១៥៩២) ធ្វើអំពីដីដុត។  ពាងកំបោរមានអាយុកាលពីរាជ្យវង្សង្វៀន (Nguyen) (១៨០២ - ១៩៤៥)។  ពាងកំបោរធ្វើពីសេរាមិច កីម៉ាយ (Cay Mai) នៅមានពណ៌កាចាបៃតងជាលក្ខណៈពិសេសដោយឡែក។  ពណ៌កាចាសេរាមិចលើពាងកំបោរនៅរក្សាបានដូចសភាពដើម ខណៈដែលឆ្លងកាត់រាប់រយឆ្នាំមកហើយ។  ពាងកំបោរខ្នាតធំ។  ពាងកំបោរអាចបានធ្វើពីវត្ថុធាតុដូចជាសេរាមិច មានលាបថ្នាំកាចា។  របៀបតុបតែងលើពាងកំបោរ ក៏សម្បូរបែបទៅដោយក្បូរក្បាច់រចនាផ្សេងគ្នា។     ពាងកំបោរមានបង្កាន់ដៃសម្រាប់កាន់ បានរចនាខុសពីគ្នា តាមសម័យកាលនីមួយៗ។  ប្រភេទពាងកំបោរសម្បូរបែបទៅដោយរូបរាងនិងខ្នាត។ |
ពាងកំបោរបានធ្វើអំពីវត្ថុធាតុផ្សេងៗពីគ្នាដូចជា៖ សេរាមិចលាបថ្នាំកាចាពណ៌ស ខៀវ ឬដោយជាតិស្ពាន់, មានដៃកាន់ ឬមិនមានដៃកាន់ ទំហំខ្នាតរបស់ពាងកំបោរមានច្រើនបែបណាស់ មានពាងប្រើប្រាស់ផ្ទាល់ខ្លួន ទំហំតូចល្មម ប៉ុន្តែ ពាងសម្រាប់ពិធីមានខ្នាតទំហំធំណាស់។ ក្បាច់រចនាលើពាងកំបោរក៏សម្បូរបែបដែរ ដោយមានក្បាច់រចនា ឬ រូបគំនូរពណ៌ដ៏ស្រទន់ ល្វត់ល្វន់។ ប្រភេទពាងខ្លះមានរូបរាងដូចប៉ាន់តែ ឬ ក្រឡ យោងទៅតាមអារម្មណ៍ច្នៃ របស់សិប្បករដែលបង្កើតពាងកំបោរ។
មិនមែនគ្រាន់តែជារបស់មួយ សម្រាប់ដាក់កំបោរបម្រើទំនៀមទម្លាប់ហូបស្លាម្លូរប៉ុណ្ណោះទេ ពាងកំបោរ បានឆ្លងកាត់សម័យកាលយូរលង់ណាស់មកហើយ នៅតែមានការទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធ ជាមួយទំនៀមទម្លាប់ និងវប្បធម៌វៀតណាម។ ជាពិសេស ខណៈនិយាយដល់ពាងកំបោរ ជនជាតិវៀតណាមប្រើនាមសព្ទហៅថា “លោក” មិនបានប្រើវចនសព្ទ “ប្រដាប់” ឬ “គ្រឿង” ជាធម្មតានោះទេ។ ពេលហៅពាងកំបោរជា “លោកពាងកំបោរ” គឺគេបានប្រើវិធីបុគ្គលិកលក្ខណៈទៅលើពាងកំបោរ នៅទីនេះគឺបង្ហាញពីភាពគោរពរបស់ជនជាតិវៀតណាម ចាត់ទុកពាងកំបោរដូចជាសមាជិកម្នាក់ក្នុងគ្រួសារ។ ហើយជាធម្មតា “លោកពាងកំបោរ” មានតួនាទីសំខាន់ ជិតស្និទ្ធ ក្នុងជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ របស់គ្រួសារនីមួយៗ។
រូបភាព “លោកពាងកំបោរ” ជួនកាលងាយស្រួលធ្វើឲ្យមនុស្សយើងស្រមៃ ដល់រូបភាពសិ្នទ្ធស្នាល របស់លោកយាយ អ្នកម្តាយ, នឹកដល់ពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍មង្គល មនុស្សគ្រប់គ្នាជួបជុំគ្នា ពុះស្លា បៀកកំបោរ កញ្ចប់ស្លាម្លូរជាមួយសំណើច រឿងរ៉ាវពីនេះពីនោះ...។ល។ ទាំងអស់សុទ្ធតែជាតម្លៃវប្បធម៌ប្រពៃណីយូរលង់ណាស់មកហើយ ដែលមានអត្ថន័យជ្រាវជ្រៅនៅក្នុងជីវិតស្មារតី របស់ជនជាតិវៀតណាមជាច្រើនជំនាន់៕
អត្ថបទ៖ ង្វៀនវូថាញដាត រូបថត៖ ដាំងគីមផឿង
