ຕາມການເຜີຍແຜ່ປາກຕໍ່ປາກຈາກຄົນລຸ້ນກ່ອນໆ, ຊື່ເອີ້ນເຂົ້າ ຕົ້ມແຕັດແມ່ນເນື່ອງມາຈາກການອ່ານບໍ່ຂອດສຽງຄຳສັບ “ເຂົ້າ ຕົ້ມເຕັດ”(ງານບຸນປີໃໝ່), ເປັນປະເພດເຂົ້າຕົ້ມທີ່ ຫໍ່ໃນໂອກາດ ບຸນປີໃໝ່ປະເພນີ. ເຂົ້າຕົ້ມແຕັດຍັງໄດ້ເອີ້ນວ່າເຂົ້າຕົ້ມດ່ອນ (ເຂົ້າຕົ້ມໄມ້ຄານ) ຍ້ອນເຂົ້າຕົ້ມເປັນຮູບທໍ່ຍາວມົນ, ຂະໜາດ ໃຫຍ່ ຫຼື ນ້ອຍ ແລ້ວແຕ່ຄວາມຕ້ອງການຂອງຜູ້ຊົມໃຊ້.
ວັດຖຸດິບຕົ້ນຕໍ່ເພື່ອຫໍ່ເຂົ້າຕົ້ມແຕັດປະເພນີລວມມີ: ໃບຕອງ, ເຂົ້າໜຽວ, ໝາກຖົ່ວຂຽວ, ຊີ້ນໝູ, ຕອກ ຫຼື ສາຍເຊືອກ ນີລອນ ນຳໃຊ້ເພື່ອມັດເຂົ້າຕົ້ມ.
ໃບຕອງກ່ອນນຳໄປຫໍ່ເຂົ້າຕົ້ມຕ້ອງໄດ້ຕາກແດດ ຫຼື ຈຸ່ມນ້ຳຮ້ອນ. ເຂົ້າໜຽວຕ້ອງໄດ້ມ່າດ້ວຍນ້ຳອຸ່ນໃສ່ເກືອເລັກນ້ອຍປະໄວ້ປະ ມານສອງສາມຊົ່ວໂມງ. ຊີ້ນໝູຕັດເປັນຕອນຮູບສີ່ຫຼ່ຽມຍາວ, ໝາກຖົ່ວຂຽວລ້າງນຳ້ໃຫ້ສະອາດແລ້ວເອົາເປືອກສີຂຽວອອກ, ຕຳໃຫ້ແຫລກ ຫຼື ຕົ້ມສຸກເພື່ອເຮັດໃນເຂົ້າຕົ້ມແລ້ວແຕ່ຄວາມມັກຂອງແຕ່ລະຄົນ.
ຂັ້ນຕອນການຫໍ່ເຂົ້າຕົ້ມແຕັດຄືດັ່ງລຸ່ມນີ້: ຕັກເຂົ້າໜຽວໃສ່ໃບ ຕອງ, ຕາມດ້ວຍໝາກຖົ່ວຂຽວ ແລະ ຊີ້ນໝູລຽນຈາມຄວາມຍາວ ເຂົ້າຕົ້ມ. ໃຊ້ໃບຕອງຫໍ່ເຂົ້າໃຫ້ເປັນຮູບທໍ່, ວາງເຂົ້າຕົ້ມລົງຕາມ ລວງຕັ້ງ, ຕື່ມເຂົ້າໜຽວໃສ່ ແລ້ວ ພັບສອງສົ້ນໃບຕອງຫລັງຈາກ ນັ້ນໃຊ້ຕອກ ຫຼື ເຊືອກມັດເຂົ້າຕົ້ມໃຫ້ແໜ້ນເພື່ອບໍ່ໃຫ້ນ້ຳຊືມເຂົ້າ.
ເວລາຕົ້ມເຂົ້າຕົ້ມແຕັດໃຊ້ເວລາປະມານ 6-8 ຊົ່ວໂມງ ຂຶ້ນກັບ ຂະໜາດຂອງເຂົ້າຕົ້ມ. ໃນເວລາຕົ້ນຕ້ອງເອົາໃຈໃສ່ ເລື່ອງຟືນ, ຕື່ມນ້ຳເຂົ້າໝໍ້ ແລະ ປີ້ນເຂົ້າຕົ້ມເປັນປະຈຳເພື່ອໃຫ້ເຂົ້າຕົ້ມ ສຸກດີສະເໝີ.
ເຂົ້າຕົ້ມສຸກແລ້ວຕັກອອກໃຫ້ສະເດັດນ້ຳ. ເຂົ້າຕົ້ມແຕັດ ກິນກັບ ສົ້ມຫົວຜັກບົ່ວ, ສົ້ມຜັກກາດດອງ ຫຼື ຈືນຈຳ້ກັບນ້ຳຊອັດ.
ປະຈຸບັນ, ເຂົ້າຕົ້ມແຕັດບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນເຍື່ອງອາຫານທີ່ໄດ້ປຸຸງແຕ່ງ ໃນໂອກາດບຸນປີໃໝ່ເທົ່ານັ້ນ ຫາກຍັງໄດ້ກາຍເປັນເຍື່ອງອາຫານ ປະຈຳວັນອີກດ້ວຍ.
ວັດຖຸດິບຕົ້ນຕໍ່ເພື່ອຫໍ່ເຂົ້າຕົ້ມແຕັດປະເພນີລວມມີ: ໃບຕອງ, ເຂົ້າໜຽວ, ໝາກຖົ່ວຂຽວ, ຊີ້ນໝູ, ຕອກ ຫຼື ສາຍເຊືອກ ນີລອນ ນຳໃຊ້ເພື່ອມັດເຂົ້າຕົ້ມ.
ໃບຕອງກ່ອນນຳໄປຫໍ່ເຂົ້າຕົ້ມຕ້ອງໄດ້ຕາກແດດ ຫຼື ຈຸ່ມນ້ຳຮ້ອນ. ເຂົ້າໜຽວຕ້ອງໄດ້ມ່າດ້ວຍນ້ຳອຸ່ນໃສ່ເກືອເລັກນ້ອຍປະໄວ້ປະ ມານສອງສາມຊົ່ວໂມງ. ຊີ້ນໝູຕັດເປັນຕອນຮູບສີ່ຫຼ່ຽມຍາວ, ໝາກຖົ່ວຂຽວລ້າງນຳ້ໃຫ້ສະອາດແລ້ວເອົາເປືອກສີຂຽວອອກ, ຕຳໃຫ້ແຫລກ ຫຼື ຕົ້ມສຸກເພື່ອເຮັດໃນເຂົ້າຕົ້ມແລ້ວແຕ່ຄວາມມັກຂອງແຕ່ລະຄົນ.
 ກະກຽມໃບຕອງເພື່ອຫໍ່ເຂົ້າຕົ້ມແຕັດ.  ນ້ຳຫົວໃບໝາກນັດກ່ັນຕອງຜ່ານແພບາງໆ.  ເຂົ້າໜຽວຂົ້ວກັບນ້ຳຫົວໃບໝາກນັດ.  ບັນດານາຍຊ່າງກຳລັງຫໍ່ເຂົ້າຕົ້ມແຕັດ.  ເຂົ້າຕົ້ມໄດ້ຊັ່ງໃຫ້ຖືກຕາມນຳ້ໜັກທີ່ກຳນົດມາກ່ອນ.  ຂັ້ນຕອນການຫໍ່ເຂົ້າຕົ້ມແຕັດ.  ເຂົ້າຕົ້ມແຕັດຫຼັງຈາກຫໍ່ສຳເລັດ.  ເຕົາຟືນແບບມູນເຊື້ອຂອງໝູ່ບ້ານອາຊີບເຮັດເຂົ້າຕົ້ມແຕັດ.  ເຂົ້າຕົ້ມແຕັດທີ່ສຸກແລ້ວໄດ້ຈັດໃສ່ກະຈາດເພື່ອໃຫ້ສະເດັດນ້ຳ.  ຜະລິດຕະພັນເຂົ້າຕົ້ມແຕັດພາກໃຕ້. |
ເວລາຕົ້ມເຂົ້າຕົ້ມແຕັດໃຊ້ເວລາປະມານ 6-8 ຊົ່ວໂມງ ຂຶ້ນກັບ ຂະໜາດຂອງເຂົ້າຕົ້ມ. ໃນເວລາຕົ້ນຕ້ອງເອົາໃຈໃສ່ ເລື່ອງຟືນ, ຕື່ມນ້ຳເຂົ້າໝໍ້ ແລະ ປີ້ນເຂົ້າຕົ້ມເປັນປະຈຳເພື່ອໃຫ້ເຂົ້າຕົ້ມ ສຸກດີສະເໝີ.
ເຂົ້າຕົ້ມສຸກແລ້ວຕັກອອກໃຫ້ສະເດັດນ້ຳ. ເຂົ້າຕົ້ມແຕັດ ກິນກັບ ສົ້ມຫົວຜັກບົ່ວ, ສົ້ມຜັກກາດດອງ ຫຼື ຈືນຈຳ້ກັບນ້ຳຊອັດ.
ປະຈຸບັນ, ເຂົ້າຕົ້ມແຕັດບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນເຍື່ອງອາຫານທີ່ໄດ້ປຸຸງແຕ່ງ ໃນໂອກາດບຸນປີໃໝ່ເທົ່ານັ້ນ ຫາກຍັງໄດ້ກາຍເປັນເຍື່ອງອາຫານ ປະຈຳວັນອີກດ້ວຍ.
ບົດ: ເຊີນເງ້ຍ - ພາບ: ຄາຟາຍ
