Dấu ấn Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính - Nhà chiến lược định hình tương lai đô thị Việt Nam
Từ tầm nhìn của Đảng về phát triển hệ thống đô thị bền vững, dấu ấn của Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính hiện diện qua tư duy thể chế và chiến lược không gian dài hạn. Con đường ông lựa chọn phản ánh bước chuyển của Việt Nam từ quản lý đô thị theo chiều rộng sang phát triển đồng bộ và hội nhập.
Nhà chiến lược định hình tương lai đô thị Việt Nam
Trong bối cảnh Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ từ nền kinh tế tập trung sang hội nhập sâu với thị trường toàn cầu, sự nghiệp của Kiến trúc sư (KTS) Trần Ngọc Chính - Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng - mang ý nghĩa vượt ra ngoài câu chuyện của một cá nhân. Đó là bức tranh thu nhỏ của tư duy cải cách, của nỗ lực xây dựng nền tảng thể chế cho sự phát triển đô thị bền vững trong dài hạn.
KTS Trần Ngọc Chính được giới chuyên môn biết đến không phải qua những công trình kiến trúc cụ thể mà qua những “công trình thể chế” - hệ thống chính sách, khung pháp lý và định hướng không gian góp phần định hình diện mạo đô thị Việt Nam qua nhiều giai đoạn phát triển.
Xuất thân từ thế hệ sinh viên kiến trúc đầu tiên của Đại học Xây dựng được tách ra từ Đại học Bách khoa năm 1966, KTS Trần Ngọc Chính sớm lựa chọn con đường gắn với quản lý và quy hoạch ở tầm vĩ mô. Thay vì theo đuổi các đồ án kiến trúc thuần túy, ông tập trung vào quy hoạch và phát triển đô thị ở cấp quốc gia với dấu mốc quan trọng là giai đoạn giữ cương vị Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia từ năm 2001.
Trong đánh giá của nhiều đối tác và chuyên gia quốc tế, ông đại diện cho tư duy mới của Việt Nam trong lĩnh vực đô thị: chuyển trọng tâm từ tốc độ đô thị hóa sang chất lượng phát triển, tính bền vững và khả năng thích ứng của hệ thống đô thị trước các biến động kinh tế - xã hội.
KTS Trần Ngọc Chính cho rằng, thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở nguồn vốn hay công nghệ mà ở những rào cản về thể chế và pháp lý. Từ thực tiễn đó, ông liên tục nhấn mạnh yêu cầu đột phá thể chế, hoàn thiện khung pháp lý đồng bộ như nền tảng cho phát triển đô thị bền vững. Sự thiếu đồng bộ giữa các luật quan trọng như Luật Quy hoạch, Luật Đầu tư hay Luật Đất đai, theo ông, dễ tạo ra chồng chéo và rủi ro cho các dự án dài hạn. Cách tiếp cận này có ý nghĩa đặc biệt với các nhà đầu tư nước ngoài, bởi một môi trường pháp lý rõ ràng, minh bạch và ổn định chính là điều kiện tiên quyết để thu hút và duy trì dòng vốn đầu tư chất lượng cao.
Theo đánh giá của ông, công tác quy hoạch đô thị hiện nay đang được Đảng chỉ đạo một cách sâu sắc và có tầm chiến lược, thể hiện qua Nghị quyết số 06 về phát triển hệ thống đô thị Việt Nam bền vững đến năm 2035, tầm nhìn 2045. Sự chỉ đạo này phù hợp với yêu cầu phát triển của từng giai đoạn, từng vùng miền, đồng thời bắt nhịp với xu thế chung của thế giới khi Việt Nam hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.
Bên cạnh đó, KTS Trần Ngọc Chính cũng dành nhiều quan tâm cho vấn đề đô thị thông minh trong bối cảnh Chính phủ ban hành Nghị định 269/2025/NĐ-CP. Với ông, công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được đặt trong một khuôn khổ quản trị hiện đại, có tiêu chuẩn rõ ràng và khả năng thích ứng cao.
Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam
Khẳng định vị thế toàn cầu và kiến tạo chuẩn mực mới
Tầm nhìn của KTS Trần Ngọc Chính không dừng lại ở cải cách chính sách mà mở rộng sang việc tái định hình không gian phát triển quốc gia. Trước áp lực quá tải về dân số và hạ tầng tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, ông đề xuất mô hình phát triển cân bằng hơn, phát huy vai trò hạt nhân của các đô thị cấp tỉnh nhằm tạo động lực phát triển bền vững trên phạm vi rộng.
Ông cũng nhấn mạnh việc khai thác lợi thế riêng của từng vùng, từ không gian “có rừng, có biển” đến điều kiện địa lý và tài nguyên đặc thù, coi đây là cơ sở để hình thành những cực tăng trưởng mới. Tư duy này thể hiện cách tiếp cận quy hoạch dựa trên lợi thế bản địa thay vì áp dụng một mô hình cứng nhắc cho mọi địa phương.
Gắn bó với quá trình phát triển đô thị Việt Nam từ sau năm 1975, KTS Trần Ngọc Chính để lại dấu ấn ở nhiều công trình quy hoạch trên khắp cả nước. Trong đó, quy hoạch Côn Đảo, một nhiệm vụ ông đảm nhận khi mới ngoài 30 tuổi là ký ức đặc biệt. Từ một vùng đất từng gắn với những trang sử khắc nghiệt, Côn Đảo hôm nay đã trở thành điểm đến du lịch nổi tiếng, mang lại cho ông nhiều xúc cảm khi nhìn lại chặng đường đã qua.
Một dấu mốc khác là quy hoạch Thủ đô Hà Nội mở rộng sau khi sáp nhập tỉnh Hà Tây cũ, khi ông đang giữ cương vị Thứ trưởng Bộ Xây dựng. Theo ông, việc mở rộng là tất yếu để Hà Nội phát triển với tư cách một đô thị thủ đô đa chức năng, một trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học - kỹ thuật và giao lưu quốc tế, mang bản sắc riêng trong hệ thống các thủ đô trên thế giới.
Những đóng góp bền bỉ ấy đã được ghi nhận bằng danh hiệu Công dân Thủ đô ưu tú năm 2025. Với KTS Trần Ngọc Chính, quy hoạch đô thị không chỉ là nghề nghiệp mà là một sự nghiệp gắn liền với sự phát triển của đất nước và hạnh phúc của nhiều thế hệ. Người làm quy hoạch, theo ông, cần hiểu luật pháp, lịch sử, văn hóa, đồng thời ứng dụng khoa học - công nghệ để các đồ án không chỉ tồn tại trên giấy mà có thể hiện thực hóa trong đời sống, phục vụ tốt nhất cho người dân./.
Bài: Thảo Vy - Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam và Tư liệu
Link : https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/dau-an-kien-truc-su-tran-ngoc-chinh-nha-chien-luoc-dinh-hinh-tuong-lai-do-thi-viet-nam-427596.html