Xây dựng đại học tinh hoa để đào tạo nhân tài phụng sự quốc gia theo tinh thần của Nghị quyết số 71-NQ/TW
Đứng trước bước ngoặt mang tính lịch sử của thời đại, sự thịnh suy của một quốc gia không còn phụ thuộc vào tài nguyên sẵn có mà được quyết định bởi hàm lượng tri thức, khoa học công nghệ và chất lượng con người. Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo được xem là kim chỉ nam chiến lược, chính thức mở ra một kỷ nguyên mới cho giáo dục đại học nước nhà. Trong dòng chảy đó, xây dựng các đại học tinh hoa hiện đại, vận hành theo mô hình đổi mới sáng tạo, chuyển từ đại học nghiên cứu truyền thống sang trung tâm công nghệ chiến lược quốc gia không chỉ là đích đến học thuật, mà đã trở thành sứ mệnh sống còn để phụng sự quốc gia, đưa đất nước bước vào kỉ nguyên mới.
“Đại học Quốc gia Hà Nội phải vươn lên thành một đại học tinh hoa hiện đại, đa ngành, đa lĩnh vực, vận hành theo mô hình đại học đổi mới sáng tạo và có năng lực dẫn dắt quốc gia. “Tinh hoa” phải được đo bằng chất lượng học thuật, năng lực tạo tri thức mới, đào tạo nhân tài, phát triển công nghệ chiến lược và đóng góp thực chất cho đất nước, và uy tín được thừa nhận trên trường quốc tế.”.
(Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm)
Đại học tinh hoa và dòng chảy tri thức toàn cầu
Nhìn ra thế giới, mô hình đại học tinh hoa từ lâu đã được khẳng định là "trụ cột học thuật" và là động cơ cốt lõi thúc đẩy sức mạnh toàn diện của các cường quốc vươn lên mạnh mẽ. Bản chất của một đại học "tinh hoa" không đơn thuần nằm ở những tòa giảng đường nguy nga hay số lượng sinh viên đông đảo, mà nằm ở chất lượng học thuật đỉnh cao, năng lực kiến tạo nên những tri thức mới hoàn toàn, phát triển các công nghệ chiến lược mang tính mở đường và đóng góp thực chất vào sự phồn vinh của quốc gia.
Các đại học hàng đầu thế giới luôn vận hành như một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nơi tự do học thuật được tôn trọng tối đa, có triết lý giáo dục hiện đại và mô hình quản trị tiên tiến nhằm kích hoạt mọi tiềm năng sáng tạo của con người. Tư duy phát triển bền vững của hệ thống đại học tinh hoa toàn cầu cũng gắn liền với việc chuyển đổi số sâu rộng và xây dựng không gian đại học xanh, thông minh, kết nối hữu cơ giữa giảng đường với các khu công nghệ cao để hiện thực hóa các ý tưởng sáng tạo thành giá trị thực tiễn.
Điển hình cho mô hình này có thể kể đến những cái tên như: Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), Đại học Harvard của Hoa Kỳ, Đại học Cambridge, Đại học Oxford của Vương quốc Anh hay Đại học Thanh Hoa của Trung Quốc… Đây là nơi hội tụ của những bộ óc ưu tú nhất hành tinh, sở hữu năng lực tạo ra tri thức mới và là cái nôi của hàng trăm giải Nobel. Các đại học này không chỉ là trung tâm công nghệ chiến lược quốc gia, nơi tập trung nguồn lực cực kỳ mạnh mẽ cho các ngành công nghệ mũi nhọn như chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, năng lượng sạch, quantum (công nghệ lượng tử) và dữ liệu lớn, mà còn là địa chỉ mà các nhà hoạch định chiến lược quốc gia tìm đến khi cần các luận cứ khoa học cốt lõi để đưa ra quyết sách, phục vụ trực tiếp cho mục tiêu phát triển đất nước. Nói cách khác, đại học tinh hoa chính là “bộ não”, là nguồn lực trí tuệ của một quốc gia.
Đối với Việt Nam, việc phát triển đại học tinh hoa đang trở nên cấp bách hơn bao giờ hết khi chúng ta đang bước vào một kỷ nguyên phát triển dựa trên đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao. Lịch sử dân tộc ta qua hàng ngàn năm văn hiến đã đúc kết một triết lý sâu sắc: hiền tài là “nguyên khí của quốc gia”, là nền tảng quyết định sự thịnh suy của đất nước. Muốn giữ vững độc lập và xây dựng một quốc gia tự cường trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghệ toàn cầu phát triển như vũ bão, chúng ta phải khai mở dân trí, chấn hưng dân khí và có những trung tâm đào tạo nhân tài mang tầm cỡ quốc tế.
Đảng ta đã thẳng thắn cảnh báo nguy cơ tụt hậu về trình độ phát triển bắt nguồn trực tiếp từ sự tụt hậu về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, cũng như hàm lượng tri thức trong dịch vụ, sản xuất và quản trị quốc gia. Trong thời đại toàn cầu hóa, tụt hậu đồng nghĩa với lệ thuộc, suy yếu và tự đánh mất cơ hội vươn mình. Do đó, sứ mệnh xây dựng và phát triển các đại học tinh hoa tại Việt Nam theo tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW là một đòi hỏi vô cùng bức thiết. Đó phải là nơi hội tụ của những bộ óc ưu tú nhất, dám đi trước, dám thử nghiệm và mở đường cho những mô hình mới, nhằm cung cấp cơ sở thực tiễn vững chắc giúp hiện thực hóa khát vọng đưa Việt Nam vươn lên nhóm quốc gia phát triển tiên tiến vào năm 2045.
Đưa Đại học Quốc gia Hà Nội trở thành đại học tinh hoa hàng đầu của Việt Nam
Mới đây, phát biểu tại Lễ kỷ niệm 120 năm Ngày truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng: Trong kỷ nguyên mà vận mệnh quốc gia ngày càng được quyết định bởi tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng con người, Đại học Quốc gia Hà Nội càng phải vươn lên mạnh mẽ hơn nữa, trở thành trụ cột học thuật hàng đầu, trung tâm sáng tạo lớn, lực lượng tiên phong của giáo dục đại học Việt Nam; đồng thời là một gương mặt tiêu biểu, có uy tín của trí tuệ Việt Nam trên trường quốc tế.
“Đại học Quốc gia Hà Nội phải vươn lên thành một đại học tinh hoa hiện đại, đa ngành, đa lĩnh vực, vận hành theo mô hình đại học đổi mới sáng tạo và có năng lực dẫn dắt quốc gia. “Tinh hoa” phải được đo bằng chất lượng học thuật, năng lực tạo tri thức mới, đào tạo nhân tài, phát triển công nghệ chiến lược và đóng góp thực chất cho đất nước, và uy tín được thừa nhận trên trường quốc tế.” - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh.
Như vậy có thể thấy, nhiệm vụ phát triển Đại học Quốc gia Hà Nội trở thành đại học tinh hoa của Việt Nam đã được người đứng đầu Đảng và Nhà nước ta đặt ra đối với đội ngũ các nhà quản lí, khoa học của một trong những trung tâm giáo dục đại học hàng đầu của Việt Nam.
Là ngọn cờ đầu và là lực lượng tiên phong của giáo dục đại học Việt Nam, Đại học Quốc gia Hà Nội mang trong mình một dòng chảy tri thức bền bỉ xuyên suốt 120 năm truyền thống, khởi nguồn từ Đại học Đông Dương (1906) cho đến mô hình đại học quốc gia hiện đại ngày nay.
Việc chọn Đại học Quốc gia Hà Nội để phát triển thành đại học tinh hoa là hoàn toàn có cơ sở. Bởi đây là trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học, công nghệ đa ngành, đa lĩnh vực chất lượng cao hàng đầu của cả nước. Quy mô đào tạo đại học của Đại học Quốc gia Hà Nội hiện nay là hơn 60 nghìn người học; hằng năm đào tạo gần 10 nghìn cử nhân, hàng nghìn thạc sĩ và hàng trăm tiến sĩ. Đội ngũ nhân lực hùng hậu với hơn 5.200 người, trong đó có 2.878 cán bộ khoa học; tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ đạt 67,3%; tỷ lệ giảng viên có chức danh giáo sư, phó giáo sư đạt 21%. Trong nhiệm kỳ 2020-2025, tổng số bài báo khoa học được công bố trên hệ thống ISI/SCOPUS là 9.751 bài, nhiều hơn 2,7 lần so với nhiệm kỳ trước…
Các chỉ số xếp hạng đại học không ngừng được cải thiện, theo bảng xếp hạng QS, về tổng thể Đại học Quốc gia Hà Nội hiện đứng vị trí 761-770 các cơ sở giáo dục đại học tốt nhất thế giới, liên tục tăng hơn 100 bậc/năm trong 3 năm gần đây. Tại Bảng xếp hạng của Times Higher Education Impact Rankings, Đại học Quốc gia Hà Nội đứng ở vị trí 70 thế giới về tiêu chí Giáo dục có chất lượng; Bảng xếp hạng QS World University Rankings về phát triển bền vững 2025, Đại học Quốc gia Hà Nội xếp hạng 325 thế giới, đứng vị trí 51 của khu vực châu Á…
Đại học Quốc gia Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2030 nằm trong nhóm 100 đại học hàng đầu châu Á, đến năm 2035 thuộc nhóm 300 đại học hàng đầu thế giới, trong đó một số ngành mũi nhọn quyết tâm đứng vào nhóm 100 toàn cầu.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, để hiện thực hóa tầm nhìn ấy, Đại học Quốc gia Hà Nội cần phải làm tốt những nhiệm vụ sau, đó là:
Nhà trường cần có triết lý giáo dục hiện đại, quản trị tiên tiến và môi trường học thuật khai phóng; khẩn trương hoàn thiện Khu đô thị đại học Hòa Lạc theo hướng xanh, thông minh, hiện đại, kết nối hữu cơ với Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, hình thành hệ sinh thái đào tạo, nghiên cứu, công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước.
Đầu tư cho Đại học Quốc gia Hà Nội phải được coi là đầu tư chiến lược cho tương lai quốc gia, với cơ chế tài chính đặc thù, nguồn lực đủ mạnh và chính sách vượt trội để xây dựng hạ tầng khoa học hiện đại, thu hút và trọng dụng nhân tài trong nước, quốc tế.
Đại học Quốc gia Hà Nội phải là nơi dám đi trước, dám thử nghiệm và mở đường cho những mô hình mới về giáo dục, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Qua đó cung cấp cơ sở thực tiễn để Đảng, Nhà nước tiếp tục hoàn thiện các chính sách phát triển trong kỷ nguyên mới.
Đại học Quốc gia Hà Nội phải đi tiên phong trong thực hiện các nghị quyết chiến lược của Đảng. Tập trung giải quyết những bài toán lớn của quốc gia, nhất là công nghệ chiến lược, công nghệ lõi, công nghệ nguồn và các sản phẩm công nghệ mang thương hiệu Việt Nam. Nhà trường cần trở thành nơi hội tụ trí tuệ quốc gia (các nhà khoa học lớn, chuyên gia công nghệ đầu ngành, doanh nhân công nghệ, những sinh viên ưu tú,…) để nghiên cứu, làm chủ và phát triển các công nghệ nền tảng như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng mới, dữ liệu lớn, công nghệ xanh và bền vững. Các chương trình hành động phải được triển khai quyết liệt, làm đến cùng, đo được kết quả, rõ được hiệu quả; đưa thành tựu đào tạo, nghiên cứu trực tiếp phục vụ đất nước, Thủ đô Hà Nội và các địa phương, qua đó khẳng định vai trò tiên phong trong xây dựng kinh tế tri thức, đổi mới sáng tạo và năng lực tự cường quốc gia.
Đại học Quốc gia Hà Nội phải trở thành trung tâm kết nối tri thức với phát triển, gắn chặt hơn nữa nhà trường với Nhà nước, doanh nghiệp, địa phương và xã hội. Tri thức đại học không thể chỉ dừng lại trong giảng đường, phòng thí nghiệm hay các công bố khoa học mà phải được chuyển hóa thành chính sách tốt hơn, công nghệ hữu ích hơn, doanh nghiệp mạnh hơn, địa phương phát triển hơn và cuộc sống người dân tốt đẹp hơn.
Đại học Quốc gia Hà Nội phải trở thành “túi khôn” để Nhà nước tìm đến khi cần luận cứ khoa học cho những quyết sách chiến lược; là địa chỉ doanh nghiệp tìm đến để cùng phát triển công nghệ, nhân lực và mô hình kinh doanh mới; là nơi xã hội tìm thấy niềm tin vào sức mạnh của tri thức, khoa học và giáo dục Việt Nam.
Đại học Quốc gia Hà Nội phải trở thành một địa chỉ tiêu biểu của ngoại giao học thuật Việt Nam. Đây từng là nơi nhiều nguyên thủ, lãnh đạo quốc tế, học giả lớn và lãnh đạo các tập đoàn toàn cầu đến thăm, phát biểu chính sách, giao lưu tri thức và văn hóa.
Hành trình phát triển đại học tinh hoa theo tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW mang ý nghĩa vô cùng lớn lao trong thời kỳ hội nhập sâu rộng. Đối với Đại học Quốc gia Hà Nội, ý nghĩa của hai chữ “Quốc gia” thiêng liêng chính là lời nhắc nhở sâu sắc về trách nhiệm, danh dự và sứ mệnh phụng sự Tổ quốc của người trí thức. Bằng những bước đi quyết liệt, tư duy quản trị hiện đại và khát vọng cống hiến không ngừng nghỉ, Đại học Quốc gia Hà Nội chắc chắn sẽ bứt phá mạnh mẽ. Việc kiến tạo thành công mô hình đại học tinh hoa hiện đại không chỉ đưa cái tên Việt Nam tỏa sáng trên các bảng xếp hạng học thuật toàn cầu, mà thực sự phải trở thành biểu tượng của trí tuệ Việt, là trung tâm đào tạo nhân tài tầm cỡ quốc tế để sẵn sàng phụng sự quốc gia trong thời đại mới./.
- Bài: Thanh Hòa - Ảnh: TTXVN
Link : https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/xay-dung-dai-hoc-tinh-hoa-de-dao-tao-nhan-tai-phung-su-quoc-gia-theo-tinh-than-cua-nghi-quyet-so-71-nq-tw-447006.html