Văn hóa truyền thống - tiềm lực khởi nghiệp của giới trẻ Việt
Trong nhịp sống hiện đại, có một xu hướng đáng chú ý đang hình thành trong giới trẻ Việt Nam, đó là khởi nghiệp từ chính những giá trị văn hóa truyền thống. Thay vì nhìn văn hóa như những giá trị thuộc về quá khứ, nhiều người trẻ đang tìm cách làm mới cách tiếp cận, sáng tạo trong thiết kế sản phẩm và xây dựng những mô hình kinh doanh phù hợp với thị hiếu đương đại. Từ đó, di sản không chỉ hiện diện trong không gian trưng bày mà từng bước bước vào đời sống, trở thành những sản phẩm gần gũi và có giá trị kinh tế. Đó chính là những câu chuyện đầy sinh động về sức lan tỏa của tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, và Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia hiện nay, đặc biệt là trong đời sống giới trẻ.
Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên văn hóa phong phú, tạo nên tiềm năng lớn cho hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo dựa trên nền tảng văn hóa. Đó là hàng chục nghìn di tích lịch sử - văn hóa, kiến trúc nghệ thuật, khảo cổ, danh lam thắng cảnh và di tích lịch sử cách mạng; hàng nghìn truyền thuyết gắn với từng giai đoạn lịch sử; gần 8.000 lễ hội dân gian, lịch sử và tôn giáo; hơn 5.000 làng nghề và làng có nghề truyền thống; hàng trăm trò chơi dân gian cùng hàng chục loại hình diễn xướng truyền thống.
Được thụ hưởng nền giáo dục ngày càng coi trọng văn hóa truyền thống, nhiều bạn trẻ có điều kiện để vừa hiểu về di sản, vừa tìm kiếm những phương thức mới để đưa di sản đến gần hơn với cộng đồng. Những năm gần đây, khởi nghiệp trên nền tảng văn hóa đã từng bước xuất hiện và phát triển tại Việt Nam. Không ít ý tưởng, mô hình do thanh niên khởi xướng đã thu hút sự quan tâm của cộng đồng và đạt được những thành công bước đầu.
Với nghệ thuật dân gian truyền thống, câu lạc bộ có thể trở thành không gian để người trẻ tìm hiểu làn điệu, hóa thân vào nhân vật, thực hành biểu diễn và tiếp cận những câu chuyện dân gian theo cách gần gũi hơn. Thay vì chỉ thưởng thức chèo trên sân khấu truyền thống, khán giả trẻ có thể tiếp cận loại hình nghệ thuật này thông qua các buổi workshop, chương trình trải nghiệm, nội dung số hoặc những sản phẩm sáng tạo lấy cảm hứng từ nhân vật, hình tượng sân khấu. Cách làm này không chỉ tạo ra một phương thức tiếp cận mới với nghệ thuật truyền thống mà còn mở ra cơ hội hình thành các sản phẩm, dịch vụ văn hóa phù hợp với nhu cầu của công chúng hiện đại.
Giấy dó là một ví dụ tiêu biểu cho khả năng kết nối giữa truyền thống và sáng tạo. Nhiều bạn trẻ khởi nghiệp bằng việc phát triển giấy dó thành nhiều dòng sản phẩm mới như sổ tay, thiệp, tranh, bao bì, đồ trang trí, quà tặng hoặc các sản phẩm thiết kế cá nhân hóa. Khi kết hợp với tư duy thiết kế hiện đại, giấy dó không còn chỉ là chất liệu dành cho những người am hiểu mỹ thuật mà có thể trở thành một phần của đời sống thường ngày. Quan trọng hơn, mỗi sản phẩm từ giấy dó có thể kể một câu chuyện: câu chuyện về chất liệu, về người làm nghề, về kỹ thuật thủ công và về hành trình biến một vật liệu truyền thống thành sản phẩm của thế hệ mới.
Một hướng sáng tạo dễ nhận thấy trong những năm gần đây là đưa họa tiết và kỹ thuật truyền thống vào những vật dụng quen thuộc của đời sống hiện đại. Ốp điện thoại sơn mài với họa tiết truyền trở thành sản phẩm quen thuộc với đời sống của giới trẻ. Khi những họa tiết lấy cảm hứng từ mỹ thuật truyền thống được đưa lên ốp điện thoại, khoảng cách giữa di sản và đời sống đương đại được thu hẹp đáng kể. Hay nghệ thuật họa kim sa với sự tỉ mỉ trong từng đường nét và yêu cầu cao về kỹ thuật, có thể tạo nên những sản phẩm giàu tính nghệ thuật như tranh, đồ trang trí, phụ kiện hay quà tặng thiết kế riêng.
Ảnh: Khánh Long/Báo Ảnh Việt Nam
Nếu thủ công truyền thống đại diện cho giá trị của đôi bàn tay thì công nghệ lại mở ra những phương thức mới để di sản tiếp cận công chúng. 3D hóa các sản phẩm văn hóa là một hướng tiếp cận đáng chú ý, cho phép số hóa hình dáng, hoa văn và cấu trúc của những vật thể truyền thống. Đây là điểm giao thoa thú vị giữa văn hóa và công nghệ, khi một hiện vật truyền thống không còn chỉ được nhìn thấy trong tủ kính mà còn xuất hiện trong môi trường số. Việc 3D hóa còn mở ra khả năng tiếp cận di sản đối với những nhóm công chúng vốn ít có cơ hội tiếp xúc trực tiếp với hiện vật.
Có thể nói, tinh thần của Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, và Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia không chỉ là định hướng, kim chỉ nam mà còn là nguồn cảm hứng để giới trẻ hôm nay mạnh dạn, tự tin tiến bước trên con đường học tập, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo để hội nhập và lan truyền nguồn cảm hứng văn hóa quốc gia. Bằng bàn tay, trí tưởng tượng, sự nhạy bén với công nghệ cùng tinh thần khởi nghiệp, thế hệ trẻ đang góp phần tạo ra những cách thức mới để văn hóa truyền thống không chỉ được bảo tồn mà còn tiếp tục được tiếp nối, sống trong đời sống đương đại và lan tỏa, tạo ra những giá trị mới./.
- Bài: Ngân Hà - Ảnh: Khánh Long/Báo Ảnh Việt Nam
Link : https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/van-hoa-truyen-thong-tiem-luc-khoi-nghiep-cua-gioi-tre-viet-468519.html