TS.Nguyễn Đình Cung - Hành trình đồng hành cùng hệ thống pháp luật doanh nghiệp Việt Nam
Trong bối cảnh lịch sử kinh tế hiện đại của Việt Nam, Tiến sĩ Nguyễn Đình Cung được ghi nhận là một trong những nhân vật có ảnh hưởng sâu sắc đến tiến trình cải cách thể chế và xây dựng khung khổ pháp lý cho nền kinh tế thị trường. Với tư cách là nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM), ông đã dành trọn sự nghiệp để thúc đẩy sự giải phóng quyền tự do kinh doanh và xác lập vị thế của khu vực kinh tế tư nhân.
Hành trình đặt nền móng cho hệ thống pháp luật doanh nghiệp hiện đại
Hành trình của TS. Nguyễn Đình Cung bắt đầu từ những năm tháng học tập tại Tiệp Khắc và Anh quốc, nơi ông được tiếp cận với cả hai hệ thống tư duy kinh tế: từ kế hoạch hóa tập trung đến kinh tế thị trường hiện đại. Chính sự kết hợp này đã trui rèn nên một phong cách Nguyễn Đình Cung đặc trưng: luôn nhìn nhận vấn đề từ gốc rễ thể chế và đo lường sự thành công của chính sách bằng sự hài lòng, niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp.
Dấu ấn lớn nhất, có thể coi là "di sản" trọn đời của ông, chính là sự ra đời của các đạo luật về doanh nghiệp. Nếu như Luật Công ty và Luật Doanh nghiệp tư nhân năm 1990 là những viên gạch đầu tiên thừa nhận sự tồn tại của khu vực kinh tế ngoài nhà nước, thì Luật Doanh nghiệp năm 1999 mới thực sự là một "cú nổ" về tư duy. Với vai trò là Thư ký Tổ công tác thi hành Luật Doanh nghiệp, TS. Nguyễn Đình Cung đã cùng các cộng sự thực hiện một cuộc cách mạng: thay đổi triết lý từ "người dân chỉ được làm những gì Nhà nước cho phép" sang "người dân được làm tất cả những gì pháp luật không cấm".
Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam
Trước năm 2000, việc thành lập một công ty có thể mất từ vài tháng đến vài năm với những quy định "xin - cho" ngặt nghèo, thậm chí cần đến chữ ký của Chủ tịch tỉnh. Nhưng sau khi Luật Doanh nghiệp 1999 đi vào cuộc sống, thủ tục gia nhập thị trường đã được rút ngắn xuống tính bằng ngày, bằng giờ.
Không dừng lại ở những doanh nghiệp thuần túy lợi nhuận, TS. Nguyễn Đình Cung còn là người đặt nền móng pháp lý cho mô hình Doanh nghiệp xã hội tại Việt Nam. Việc đưa khái niệm này vào Luật Doanh nghiệp 2014 là minh chứng cho một tầm nhìn nhân văn, nơi kinh doanh không chỉ để làm giàu mà còn để giải quyết các vấn đề của cộng đồng.
Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam
"Dứt khoát từ bỏ tư duy không quản được thì cấm"
Nếu phần đầu sự nghiệp của TS. Nguyễn Đình Cung gắn liền với việc thúc đẩy cho doanh nghiệp gia nhập thị trường, thì phần sau sự nghiệp là cuộc chiến không mệt mỏi để bảo vệ và nuôi dưỡng khu vực kinh tế tư nhân lớn mạnh. Ông luôn kiên định với quan điểm: "Một quốc gia hùng cường không thể thiếu được nền kinh tế tư nhân hùng mạnh".
Trong suốt hai nhiệm kỳ là thành viên Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ (2011-2021), ông nổi tiếng với phong cách "nói thẳng, nói thật", thậm chí là "bạo ngôn" khi phản biện các chính sách có dấu hiệu kìm hãm thị trường. Ông thẳng thắn chỉ ra "điểm nghẽn của điểm nghẽn" chính là thể chế và tư duy quản lý cũ kỹ của bộ máy nhà nước. Theo ông, luật pháp ban hành phải hướng đến việc tạo không gian phát triển thay vì chỉ để "quản cho dễ".
Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam
Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam
Sự ra đời của Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân (tháng 5/2025), đặc biệt là tinh thần của Nghị quyết 68, là những trăn trở mà TS Cung đã theo đuổi hàng thập kỷ: xác lập kinh tế tư nhân là "động lực quan trọng nhất" để thúc đẩy tăng trưởng. Ông chia sẻ sự ấn tượng mạnh mẽ trước thông điệp của Tổng Bí thư về việc "dứt khoát từ bỏ tư duy không quản được thì cấm". Với ông, đây không chỉ là sự thay đổi tư duy tích cực, mà là một sự "đột biến" cần thiết để đưa Việt Nam bước vào kỷ nguyên vươn mình.
Nhìn về tương lai, TS. Nguyễn Đình Cung cho rằng Việt Nam đang đứng trước cơ hội lịch sử chưa từng có để thực hiện một cuộc "đại phẫu" hệ thống pháp luật, loại bỏ sự chồng chéo và xây dựng một Nhà nước kiến tạo đúng nghĩa. Ông mong muốn tinh thần cải cách phải thấm nhuần đến tận cấp chuyên viên, nơi câu hỏi thường trực không phải là "làm sao để quản được" mà là "làm sao để doanh nghiệp phát triển tốt nhất".
Từ những ngày đầu nghiên cứu tại Tiệp Khắc đến khi trở thành kiến trúc sư trưởng của Luật Doanh nghiệp và người tham mưu cấp cao cho các đời Thủ tướng, Tiến sỹ Nguyễn Đình Cung luôn giữ vững một triết lý xuyên suốt: giải phóng sức dân, tôn trọng quyền tự do kinh doanh và xây dựng một nhà nước phục vụ thị trường.
Dù luôn khiêm tốn nhận mình chỉ là "một trong hàng ngàn người góp sức", nhưng hình ảnh vị chuyên gia tóc bạc, luôn trăn trở với từng chỉ số về môi trường kinh doanh, đã trở thành nguồn cảm hứng cho cộng đồng doanh nghiệp. TS. Nguyễn Đình Cung không chỉ là một nhà làm chính sách, ông là người giữ lửa cho tinh thần khởi nghiệp và là nhịp cầu tri thức đưa những giá trị của kinh tế thị trường hiện đại vào hơi thở của đời sống Việt Nam./.
Bài: Hoàng Tuệ Nhi - Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam & NVCC
Link : https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/tsnguyen-dinh-cung-hanh-trinh-dong-hanh-cung-he-thong-phap-luat-doanh-nghiep-viet-nam-450577.html