Thương nhớ một dòng Hương
Sông Hương hiền hòa, thơ mộng gắn với Huế như một nét duyên tiền định. Từ trên dãy Trường Sơn hùng vĩ, len qua những miền cỏ thơm thạch xương bồ, con sông lặng lờ xuôi dòng chảy qua đôi bờ bãi, xóm làng, vườn tược, thành quách, cung điện, đền đài để tạo nên một xứ Huế mộng mơ gây thương nhớ với bao người yêu Huế.
Sông Hương được hợp lưu từ hai nguồn Tả Trạch và Hữu Trạch. Từ trên dãy Trường Sơn hùng vĩ, hai nguồn Tả Trạch và Hữu Trạch dài chừng 60 km chảy về đến ngã ba Bằng Lãng (còn gọi là ngã ba Tuần), cách kinh thành Huế khoảng hơn chục cây số, thì hợp lưu thành sông Hương. Từ đây, sông Hương trở nên hiền hòa, êm ả xuôi mình chảy qua trung tâm thành phố Huế rồi xuôi ra biển. Từ ngã ba Bằng Lãng về tới cửa biển Thuận An, tính ra sông Hương dài chừng hơn 30 cây số. Chỉ một đoạn đường ngắn hơn 30 cây số ấy thôi nhưng sông Hương đã biến mình trở thành dòng sông huyền thoại của xứ Thần kinh khi chảy qua đôi bờ bãi, xóm làng, vườn tược, thành quách, cung điện, đền đài, lăng tẩm để tạo nên một xứ Huế mộng mơ gây thương nhớ với bao người yêu Huế.
Nhà nghiên cứu Huế Nguyễn Đắc Xuân khi nói về dòng sông nổi tiếng của xứ Thần kinh đã từng nhận xét rằng: “Con sông đẻ ra ca Huế, đẻ ra Nhã nhạc; và toàn bộ hệ thống đền đài, điện, miếu, lăng tẩm, thành quách... thuộc về kinh thành Huế đều lấy trục sông Hương làm chuẩn. Nhà Nguyễn đã xây dựng kinh thành lùi về phía sau, nằm khiêm tốn cách dòng sông một tầm nhìn với một ý thức rõ ràng là không đụng đến cảnh quan nguyên sơ của nó. Nói cách khác, người ta đã nhận được giá trị đặc biệt của sông Hương và đã tôn trọng bản ngã của sông Hương.”.
Cái tên sông Hương cũng gợi nhớ tới nhiều điều. Theo sách xưa của Vân Bình Tôn Thất Lương (1887-1951): "Hai bên bờ tả, hữu trạch có giống thạch xương bồ là một vị thuốc trường sinh, có mùi thơm, mọc hai bên bờ khe, nước khe lần hóa ra thơm. Hương Giang (sông Thơm) bởi đó mà có danh vậy.".
Giã từ những vùng rừng núi hoang vu, sông Hương xuôi mình về xuôi. Trước khi ra biển, nó vượt qua ngã ba Tuần, đến dưới chân núi Ngọc Trản, nơi có điện Hòn Chén thờ Mẫu thần Thiên Y A Na nó lại trở mình cuộn xoáy sau đó mới trở nên dịu dàng xuôi về thành phố để soi bóng cho những lăng tẩm, đền đài, thành quách nguy nga tráng lệ.
Không chỉ đẹp, sông Hương xưa còn là trục thuỷ đạo chính của kinh thành, là thế phong thuỷ vững bền cho các vua nhà Nguyễn định đô bởi có thế “tả thanh long”, “hữu bạch hổ” được tạo nên từ hai cồn đất nổi ở giữa sông là Cồn Hến và cồn Dã Viên trấn yểm ở hai đầu đoạn sông chảy qua trước kinh thành. Bởi thế sông Hương xưa là nguồn gốc của mọi ý tưởng kiến tạo và quy hoạch suốt hơn 700 năm của mảnh đất Thuận Hóa - Phú Xuân - Huế. Là con đường giao thương phồn thịnh của xứ Đàng Trong và Đàng Ngoài, là nơi thao luyện của các đội thuỷ binh, là nơi vua tôi nà Nguyễn đi tuần thú sơn hà.
Trải qua bao năm tháng, cảnh vật đổi thay, thế sự chuyển vần nhưng sông Hương vẫn không mất đi dáng vẻ ban đầu và được xem là con sông thơ mộng, đẹp nhất của Việt Nam. Dòng sông như dải lụa mềm duyên dáng chảy lượn qua thành phố Huế góp phần tạo nên một quần thể cảnh quan, di tích thành quách, cung điện, đền đài, lăng tẩm… thơ mộng và cổ kính được UNESCO vinh danh là di sản của thế giới.
Với vẻ đẹp tuyệt mĩ hiếm có của mình, sông Hương trở thành một trong những không gian nghệ thuật không thể thiếu để cho người Huế thể hiện những ý tưởng bay bổng của mình. Trên cái nền của một đại sân khấu tự nhiên ấy, ngoài những loại hình nghệ thuật truyền thống được trình diễn và thể hiện trên sông Hương như ca Huế, đua ghe, lễ hội dân gian, hoa đăng… nó còn cho phép người ta thử nghiệm thành công nhiều loại hình nghệ thuật đương đại đầy mới mẻ như trình diễn thời trang, nghệ thuật sắp đặt, hội hoạ, điêu khắc, nghệ thuật đường phố…
Hầu như tất cả mọi ý tưởng trình diễn nghệ thuật ở Huế cũng đều được người ta tính toán cân nhắc trong mối tương quan hài hoà và gắn bó mật thiết với dòng Hương giang. Bởi suy cho cùng, bên dòng Hương giang, vẻ đẹp và giá trị của mọi thứ dường như bao giờ cũng được tôn lên một bậc.
Chính vì thế, đến với Huế hôm nay, du khách không chỉ được đắm chìm trong một không gian đầy xưa cũ và hoài niệm mà còn được đắm mình trong vẻ đẹp thơ mộng của một dòng sông huyền thoại. Trên dòng sông ấy, bốn mùa nắng cũng như mưa, vẫn còn đó bóng dáng cây cầu Trường Tiền sáu vài mười hai nhịp lung linh soi bóng ánh đèn ngũ sắc, những thảm cỏ xanh êm mượt như nhung phủ kín đôi bờ, những đêm trăng thanh man mác câu hò mái đẩy, những ruộng vườn, những đêm hội hoa đăng và cả những không gian thắm tươi sắc màu nghệ thuật đương đại.
Thời gian dẫu có phôi pha nhưng Huế vẫn mãi trường tồn bởi có dòng sông Hương, dòng sông di sản của muôn đời. Dòng sông mang đầy hoài niệm đủ để cho ai đó chợt nhớ chợt thương mỗi khi nghĩ và mơ về Huế./.
- Bài: Thanh Hòa - Ảnh: Thanh Hòa, Công Đạt và CTV Lê Huy Hoàng Hải
Link : https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/thuong-nho-mot-dong-huong-418985.html