SADU – từ cây dại đến tiêu chuẩn quốc gia
Bộ ba sản phẩm Trà Phúc, Trà Lộc, Trà Thọ mang thương hiệu SADU của Công ty Cổ phần Nông nghiệp Công nghệ cao Thăng Long đạt OCOP 5 sao cấp quốc gia, hạng cao nhất của chương trình "Mỗi xã một sản phẩm". Đứng sau thương hiệu ấy là một kỹ sư nông nghiệp đã thất bại nhiều lần trước khi hiểu ra nhu cầu thị trường đang chuyển dịch xu hướng sang sử dụng cây cỏ Việt Nam nhưng với tiêu chuẩn cao hơn đó là dược tính ổn định và kiểm chứng được nguồn gốc.
Đầu những năm 2000, hai chàng trai vừa rời giảng đường Đại học Nông nghiệp 1 Hà Nội đọc được một bài báo viết về rau rừng. Họ thấy ở đó một cơ hội. Không khảo sát, không thăm dò, không một phép tính nào về nhu cầu, họ ngay lập tức đi trồng. Rồi mang hàng đi chào ở các hệ thống cửa hàng thực phẩm sạch của Hà Nội.
Phan Trung Kiên, Giám đốc Công ty Cổ phần Nông nghiệp Công nghệ cao Thăng Long (người sáng lập thương hiệu SADU) nhớ nguyên văn câu trả lời từ hơn mười năm trước từ chủ cửa hàng thực phẩm sạch: “Loại rau này không phải thứ người tiêu dùng ăn hằng ngày, nhưng thấy các anh tâm huyết nên chúng tôi cứ để đây; nếu bán được sẽ gửi tiền, còn vài ngày không bán được thì các anh đến lấy hàng về”.
"Đó là bài học thị trường đầu tiên của tôi", anh Kiên nói. "Chúng tôi trồng được cây, nhưng không biết gì về người mua. Ngây ngô hoàn toàn.".
Người kỹ sư sinh năm 1980 ấy, con thứ tư trong một gia đình thuần nông ở thôn Đoàn Kết, xã Đại Yên, huyện Chương Mỹ cũ, nay thuộc phường Chương Mỹ, thành phố Hà Nội, tốt nghiệp năm 2002 và khởi nghiệp rất sớm. Trước và sau mớ rau rừng là một chuỗi dài những lần khác: quán photocopy, công ty sản xuất thức ăn chăn nuôi, men tiêu hóa cho vật nuôi...
Điều đáng chú ý không nằm ở số lần thất bại, mà ở chỗ mỗi lần đứng dậy, anh Kiên đều quay về để bắt đầu lại với cây trồng, đất đai, nông nghiệp. Một người học nông nghiệp nhìn ra thế giới bằng con mắt nông nghiệp.
Và ở nơi người khác thấy một thứ cỏ dại mọc ven bờ rào, anh Kiên thấy một tài nguyên chưa ai gọi tên. Năm 2015, anh cùng người bạn học Lê Đình Bình trở về quê hương Chương Mỹ để trồng cà gai leo, một loại cây vốn mọc hoang nhưng được dân gian sử dụng như một loại dược liệu của y học cổ truyền Việt Nam vì có hàm lượng dược tính cao. Lần này, họ không lặp lại sai lầm cũ. Thay vì mang cây ra chợ, anh Kiên nghiên cứu giống, quy hoạch vùng trồng, kiểm nghiệm hoạt chất, rồi mới tính đến sản phẩm.
Ngày 26/6/2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường công nhận bộ ba sản phẩm Trà Phúc, Trà Lộc, Trà Thọ mang thương hiệu SADU của Công ty Cổ phần Nông nghiệp Công nghệ cao Thăng Long đạt OCOP 5 sao cấp quốc gia - hạng cao nhất của chương trình "Mỗi xã một sản phẩm". Trong đợt đánh giá ấy, cả nước có 47 sản phẩm đạt chuẩn này; riêng với Hà Nội, đây là ba sản phẩm trà duy nhất của Thủ đô được công nhận. Cùng với hơn một chục sản phẩm OCOP 4 sao khác cũng từ cây cà gai leo, doanh nghiệp đã dựng nên một hệ sinh thái sản phẩm trên nền một loài cây mà hai mươi năm trước gần như không có giá trị thương mại.
Với sản phẩm trà Phúc – Lộc – Thọ, SADU đã làm khác hẳn với các sản phẩm trên thị trường, đó là chọn quả cà gai leo, bộ phận chứa hoạt chất quý nhưng chỉ chiếm khoảng 1–3% khối lượng toàn cây, lại có mùa thu hoạch rất ngắn. Để giữ nguyên hoạt chất trong phần nguyên liệu đắt đỏ ấy, doanh nghiệp dùng công nghệ sấy lạnh thay vì phơi sấy thông thường.
Từ cái lõi chung là quả cà gai leo, ba sản phẩm được phát triển theo ba hướng: Trà Phúc giữ nguyên chất liệu gốc; Trà Lộc kết hợp cùng nụ vối - thứ nguyên liệu dân dã của làng quê Bắc Bộ; Trà Thọ kết hợp cùng quả xạ đen. Bộ tam đa Phúc – Lộc – Thọ, lời chúc quen thuộc của văn hóa Á Đông, được đặt vào ba hộp trà không phải như một nhãn hiệu, mà như một hệ giá trị: "Lộc" được diễn giải là sự thịnh vượng từ bên trong, "Thọ" không phải sống lâu mà là sống khỏe.
Toàn bộ chuỗi được vận hành khép kín, từ nghiên cứu giống, xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, chế biến sâu đến phát triển thương hiệu. Doanh nghiệp tự gây giống cung cấp cho nông dân, hỗ trợ kỹ thuật và bao tiêu đầu ra.
Ảnh: Khánh Long/Báo Ảnh Việt Nam
Theo số liệu thống kê, thực phẩm bổ sung từ thảo dược được dự báo tăng từ khoảng 108,7 tỷ USD năm 2026 lên 226,1 tỷ USD vào năm 2036, với tốc độ tăng trưởng kép 7,6% mỗi năm, trong đó châu Á – Thái Bình Dương là khu vực tăng nhanh nhất.
Chủ trương quốc gia đang đi đúng theo hướng đó. Chiến lược quốc gia phát triển ngành dược đến năm 2030, tầm nhìn 2045 đặt mục tiêu 100% nguyên liệu dược liệu được tiêu chuẩn hóa dưới dạng cao chiết, tinh dầu, bột dược liệu. Ở phía kinh tế nông thôn, Quyết định số 26/2026/QĐ-TTg có hiệu lực từ 22/5/2026 đánh dấu bước chuyển của Chương trình OCOP từ phát triển theo số lượng sang lấy chất lượng, tiêu chuẩn và giá trị gia tăng làm trọng tâm, với mục tiêu đến năm 2030 tối thiểu 70% chủ thể OCOP xây dựng được vùng nguyên liệu và liên kết ổn định.
Sự gặp nhau của xu hướng thị trường và chính sách quốc gia, người kỹ sư ấy không dừng lại ở cây cà gai leo. Hướng đi tiếp theo mà anh Kiên đang chuyển dịch là nhóm thực phẩm có nguồn gốc thực vật, phục vụ nhu cầu tiêu dùng xanh và tiêu dùng lành mạnh, một lựa chọn cho thấy tư duy bám chặt vào lợi thế nông nghiệp của Việt Nam.
Hai mươi năm trước, thứ khiến anh Kiên thất bại là ý tưởng đi trước hiểu biết thị trường. Nhưng chính cái tính dám nghĩ dám làm này, sau khi được bổ sung bằng kỷ luật của nghiên cứu và chuẩn hóa, lại trở thành năng lực cốt lõi của doanh nghiệp. Mỗi lần thất bại, anh Kiên không đổi hướng mà đổi cách, đó là vẫn là nông nghiệp, vẫn là cây cỏ Việt Nam, nhưng tiếp cận ở một tầng sâu hơn. Từ bán cây sang làm sản phẩm. Từ làm sản phẩm sang xây chuỗi khép kín. Từ chuỗi khép kín sang chuẩn quốc gia./.
- Bài: Hoàng Tuệ Nhi - Ảnh: Khánh Long/Báo Ảnh Việt Nam
Link : https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/sadu-–-tu-cay-dai-den-tieu-chuan-quoc-gia-473680.html