Phở Bình – Căn cứ Biệt động Sài Gòn: Nơi lịch sử vẫn hiện hữu giữa đời thường
Giữa dòng xe cộ tấp nập trên đường Lý Chính Thắng, phường Xuân Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh, quán Phở Bình vẫn đỏ lửa mỗi ngày, níu chân thực khách bằng hương vị phở truyền thống. Ít ai biết rằng phía sau không gian bình dị ấy là một "địa chỉ đỏ" của lịch sử - Căn cứ Biệt động Sài Gòn, nơi từng là Sở Chỉ huy tiền phương Phân khu 6, Đặc khu Sài Gòn - Gia Định và là nơi phát lệnh cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.
Ẩn mình trên căn gác nhỏ của ngôi nhà số 7 Lý Chính Thắng là không gian gần như còn nguyên vẹn dấu tích của một thời khói lửa. Những bậc cầu thang gỗ đã sẫm màu theo năm tháng dẫn lên căn phòng khiêm tốn, nơi vẫn lưu giữ nhiều hiện vật gắn với hoạt động của Đội Biệt động Sài Gòn F100. Chiếc bàn họp, máy đánh chữ, điện thoại, bản đồ tác chiến, những tài liệu và vật dụng sinh hoạt giản dị... tất cả như lặng lẽ kể câu chuyện về những con người từng âm thầm chiến đấu giữa lòng đô thị.
Chủ nhân của quán phở năm xưa là ông Ngô Toại (tức Ngô Duy Ái), người mang nghề nấu phở gia truyền từ miền Bắc vào Sài Gòn lập nghiệp. Với vỏ bọc là một quán phở đông khách, tầng dưới luôn tấp nập người ra vào, trong khi tầng trên và khu vực phía sau lại trở thành nơi cất giấu vũ khí, tài liệu, hội họp và trú ẩn của cán bộ cách mạng. Chính tại đây, nhiều cuộc họp quan trọng đã diễn ra để chuẩn bị cho các mục tiêu tiến công trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, trong đó có kế hoạch đánh vào Đại sứ quán Mỹ.
Đón chúng tôi tại di tích, ông Ngô Văn Lập – con trai ông Ngô Toại và là người đang trực tiếp gìn giữ ngôi nhà – chậm rãi giới thiệu từng hiện vật với niềm tự hào xen lẫn xúc động. Theo ông, chính sự bình dị của một quán phở gia đình đã tạo nên lớp vỏ ngụy trang hoàn hảo, giúp căn cứ hoạt động bí mật suốt nhiều năm mà không bị đối phương phát hiện.
"Mỗi hiện vật ở đây đều gắn với một câu chuyện. Gia đình tôi luôn cố gắng giữ nguyên hiện trạng để các thế hệ sau có thể hình dung rõ hơn về sự hy sinh thầm lặng của cha ông trong những năm tháng chiến tranh", ông Lập chia sẻ.
Theo lời kể của ông Ngô Văn Lập, trước Tết Mậu Thân 1968, căn gác nhỏ này liên tục diễn ra các cuộc họp của Đội Biệt động Sài Gòn F100 và Phân khu 6. Trong không gian chỉ vài chục mét vuông, những quyết định mang ý nghĩa chiến lược đã được đưa ra bằng sự mưu trí, quả cảm và tinh thần sẵn sàng hy sinh của các chiến sĩ biệt động. Từ đây, nhiều mệnh lệnh được truyền đi, góp phần tạo nên một dấu mốc quan trọng trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc.
Khi ấy, cả gia đình ông Ngô Toại đều tham gia hoạt động cách mạng, vợ ông là bà Trần Thị Mỵ, con gái Ngô Thị Hiếu và con rể Ngô Kim Bạch còn là những "mắt xích" quan trọng của cơ sở cách mạng. Nguồn thu từ việc bán phở không chỉ nuôi sống gia đình mà còn được dùng để mua lương thực, vũ khí và xây dựng thêm các cơ sở bí mật phục vụ kháng chiến. Nằm ngay trung tâm Sài Gòn, sát khu vực cơ quan đầu não của chính quyền Sài Gòn và Mỹ, căn nhà tưởng như nguy hiểm nhất lại trở thành nơi an toàn nhất cho hoạt động của lực lượng biệt động.
Ngày nay, Phở Bình không những là quán ăn quen thuộc của người dân Thành phố mà còn là điểm đến của nhiều học sinh, sinh viên, cựu chiến binh và du khách trong, ngoài nước. Những câu chuyện được kể bởi chính người gìn giữ di tích cùng các hiện vật còn nguyên vẹn giúp lịch sử trở nên gần gũi, sinh động hơn, khơi dậy niềm tự hào về truyền thống yêu nước và tinh thần bất khuất của dân tộc.
Giữa nhịp sống sôi động của Thành phố Hồ Chí Minh, căn nhà số 7 Lý Chính Thắng vẫn lưu giữ một khoảng lặng đặc biệt. Tiếng khách gọi phở, tiếng bát đũa va vào nhau mỗi buổi sáng hòa cùng dòng người qua lại tạo nên sự giao thoa giữa hiện tại và quá khứ. Dưới một mái nhà, quán phở gia truyền và di tích lịch sử cùng tồn tại, nhắc nhớ rằng những điều bình dị nhất đôi khi lại ẩn chứa những câu chuyện phi thường.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, căn gác nhỏ trên quán Phở Bình vẫn lặng lẽ lưu giữ ký ức về lòng yêu nước, trí thông minh và tinh thần quả cảm của lực lượng Biệt động Sài Gòn. Không chỉ là một di tích lịch sử, nơi đây còn là biểu tượng của ý chí kiên cường, nhắc nhở mỗi người trẻ hôm nay về giá trị của hòa bình, độc lập và những hy sinh thầm lặng đã làm nên trang sử vẻ vang của dân tộc./.
Bài và ảnh: Thông Hải/ Báo ảnh Việt Nam
Link : https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/pho-binh-–-can-cu-biet-dong-sai-gon-noi-lich-su-van-hien-huu-giua-doi-thuong-458093.html