Những ngôi trường thắp sáng tương lai
Giữa những dãy núi trùng điệp của 2 tỉnh biên giới Điện Biên và Lai Châu, những ngôi trường nội trú liên cấp đang dần hiện hữu, mở ra cơ hội học tập và đổi thay cho hàng nghìn học sinh dân tộc thiểu số. Không chỉ thắp sáng ước mơ con chữ, các công trình này còn góp phần bồi đắp nguồn nhân lực, củng cố phên dậu quốc gia bằng sức mạnh bền vững của giáo dục.
Trước đây, mỗi ngày đến trường với em Vàng Thị Hàng, người Mông ở xã vùng cao Si Pa Phìn là một hành trình không hề dễ dàng. Nhà cách trường xa, đường núi quanh co, đặc biệt vào những ngày mưa gió, con đường đất trơn trượt khiến việc đến lớp trở thành thử thách.
Giờ đây, hành trình ấy đã đổi khác. Khi Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Si Pa Phìn được xây dựng và đưa vào sử dụng, Vàng Thị Hàng cùng nhiều học sinh khác không còn phải đi về mỗi ngày. Ngôi trường mới trở thành “ngôi nhà thứ hai”, nơi các em được học tập, sinh hoạt và nuôi dưỡng những ước mơ tương lai.
Thông báo Kết luận số 81-TB/TW ngày 18/7/2025 của Bộ Chính trị thống nhất chủ trương đầu tư xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại 248 xã biên giới đất liền. Trong năm 2025 đã có 108 trường khởi công trên toàn quốc, bảo đảm hoàn thành trước ngày 30/8/2026, trong đó có Trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở Si Pa Phìn (tỉnh Điện Biên) đã hoàn thành, khánh thành và đưa vào sử dụng từ ngày 31/01/2026.
Trong môi trường nội trú, em Lò Thị Long Nhi, người Thái dần rèn luyện tính tự lập, hòa đồng với bạn bè. Em chia sẻ ước mơ trở thành nữ cảnh sát để sau này quay trở lại góp phần xây dựng quê hương. Ước mơ ấy, tưởng chừng giản dị, lại phản chiếu một sự thay đổi lớn: khi cơ hội học tập được mở ra, tương lai cũng trở nên rõ ràng hơn.
Ngôi trường của Vàng Thị Hàng, Lò Thị Long Nhi nằm trên một quả đồi ở Si Pa Phìn, nơi theo tiếng Mông có nghĩa là “vùng đất của 18 quả đồi hình bát úp”. Trên diện tích hơn 6ha với tổng mức đầu tư 280 tỷ đồng, trường được xây dựng khang trang với 31 lớp học cho hơn 1.000 học sinh.
Không chỉ có lớp học, hệ thống 14 phòng bộ môn, 91 phòng nội trú, nhà ăn, thư viện, khu thể thao, bể bơi… tạo nên một môi trường giáo dục toàn diện, điều từng rất hiếm thấy ở vùng biên giới
“Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Si Pa Phìn không chỉ là một công trình giáo dục mà còn là ‘điểm sáng’ góp phần tạo chuyển biến căn bản về chất lượng giáo dục vùng biên, mang ý nghĩa chính trị và nhân văn sâu sắc” - bà Hoàng Tuyết Ban, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên.
Ảnh: Trần Thanh Giang /Báo ảnh Việt Nam
Khi tiếng trống trường vang lên, học sinh nhanh chóng ổn định trong các lớp học bộ môn như tin học, âm nhạc hay STEM Robotics. Việc được học đi đôi với thực hành giúp các em tiếp cận kiến thức một cách chủ động hơn.
Thầy Nguyễn Văn Dúp, Hiệu trưởng Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Si Pa Phìn cho biết: “Cơ sở vật chất hiện đại giúp chúng tôi tăng cường kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, rèn luyện cho học sinh kỹ năng làm việc nhóm, tư duy logic và khả năng giải quyết vấn đề”.
Với những giáo viên gắn bó lâu năm như cô Vũ Thị Lương, sự thay đổi thể hiện rõ trong từng tiết học. “Trước kia thiếu thiết bị trực quan, giờ có bản đồ, ti vi, máy chiếu… bài giảng sinh động hơn, học sinh tiếp thu tốt hơn” - cô Vũ Thị Lương chia sẻ.
Bà Hoàng Tuyết Ban, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên cho biết: “Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Si Pa Phìn không chỉ là một công trình giáo dục mà còn là ‘điểm sáng’ góp phần tạo chuyển biến căn bản về chất lượng giáo dục vùng biên, mang ý nghĩa chính trị và nhân văn sâu sắc”.
Ảnh: Trần Thanh Giang /Báo ảnh Việt Nam
Ảnh: Trần Thanh Giang /Báo ảnh Việt Nam
Đằng sau ngôi trường trên đỉnh đồi ấy là một chủ trương lớn. Trước thực tế hơn 332.000 học sinh ở 22 tỉnh biên giới có nhu cầu học nội trú nhưng mới chỉ khoảng 18% được đáp ứng, Bộ Chính trị đã thống nhất xây dựng 248 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền.
Từ một chính sách, những ngôi trường như Si Pa Phìn đang dần hiện thực hóa giấc mơ học tập cho hàng nghìn học sinh vùng cao.
Từ Si Pa Phìn, mô hình trường nội trú liên cấp đang nhanh chóng lan tỏa tới nhiều địa phương biên giới khác. Sau 108 trường khởi công trong năm 2025, đến tháng 3/2026 đã có thêm 121 trường được triển khai đồng loạt tại 17 tỉnh, thành phố.
Tại Lai Châu, nơi hơn 80% học sinh là người dân tộc thiểu số, các công trình đang được đẩy nhanh tiến độ. Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở xã Phong Thổ là một trong những dự án tiêu biểu.Trên công trường rộng 6ha, không khí thi công diễn ra khẩn trương. Dự án có tổng vốn đầu tư 250 tỷ đồng, bao gồm đầy đủ các hạng mục học tập và sinh hoạt như lớp học, khu nội trú, nhà ăn, nhà đa năng, sân thể thao và bể bơi.
“Việc xây dựng các trường nội trú hiện đại không chỉ cải thiện điều kiện học tập, sinh hoạt mà còn góp phần nâng cao sức khỏe, hình thành nếp sống khoa học và tăng khả năng tiếp thu kiến thức cho học sinh” - ông Mạc Quang Dũng, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lai Châu.
Ông Đường Vinh Hiên, đại diện đơn vị thi công cho biết: “Chúng tôi đã huy động tối đa nhân lực, có thời điểm lên tới 500 - 600 công nhân để đảm bảo tiến độ, đồng thời vẫn giữ chất lượng công trình”. Theo kế hoạch, dự án sẽ hoàn thành vào cuối tháng 8/2026, song đơn vị thi công ngày đêm đặt mục tiêu bàn giao một phần công trình vào dịp 19/5.
Ảnh: Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam
Ông Mạc Quang Dũng, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lai Châu nhấn mạnh: “Việc xây dựng các trường nội trú hiện đại không chỉ cải thiện điều kiện học tập, sinh hoạt mà còn góp phần nâng cao sức khỏe, hình thành nếp sống khoa học và tăng khả năng tiếp thu kiến thức cho học sinh”. Theo ông, về lâu dài, môi trường giáo dục mới sẽ giúp nâng cao dân trí, tạo nguồn nhân lực chất lượng, đồng thời thu hút và giữ chân giáo viên ở vùng khó khăn.
Theo kế hoạch, Lai Châu sẽ xây dựng 11 trường tại 11 xã biên giới, trong đó 5 trường đã khởi công năm 2025 và 6 trường tiếp tục triển khai trong năm 2026. Đây là một phần trong tổng thể đề án 248 trường trên toàn quốc.
Ở tầm rộng hơn, những ngôi trường nội trú liên cấp không chỉ giải quyết bài toán giáo dục trước mắt, chúng còn góp phần tạo dựng một nền tảng phát triển bền vững cho vùng biên, nơi mỗi học sinh được học tập, trưởng thành và gắn bó với quê hương. Trong bối cảnh đó, giáo dục trở thành một “lá chắn mềm” bảo vệ biên cương không bằng hàng rào hay vũ khí mà bằng tri thức, bằng con người.
Từ Si Pa Phìn đến Phong Thổ, từ những lớp học mới đến những ước mơ đang lớn dần, một hành trình âm thầm nhưng đầy ý nghĩa đang diễn ra. Đó là hành trình dùng giáo dục để thắp sáng tương lai và giữ vững phên dậu của một quốc gia./.
Bài: Ngân Hà - Ảnh: Tất Sơn, Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam & Xuân Tư
Link : https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/nhung-ngoi-truong-thap-sang-tuong-lai-438436.html