Nghị quyết 57-NQ/TW: Đòn bẩy thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo tại Việt Nam
Việt Nam đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng, không chỉ hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045 mà còn cam kết mạnh mẽ đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Để hiện thực hóa tham vọng này, việc chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh, bền vững, dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là yếu tố then chốt. Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã mở ra những hướng đi chiến lược, đặc biệt là trong lĩnh vực năng lượng tái tạo - một trụ cột quan trọng cho an ninh và phát triển bền vững của quốc gia.
Tầm quan trọng của năng lượng tái tạo trong mục tiêu phát triển bền vững
Trong những năm qua, Việt Nam đã ghi nhận sự tăng trưởng kinh tế ấn tượng, đi kèm với đó là nhu cầu năng lượng ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, cơ cấu nguồn điện hiện tại vẫn còn phụ thuộc đáng kể vào các nguồn năng lượng truyền thống, đặc biệt là than đá, vốn gây ra những hệ lụy nghiêm trọng về môi trường và khí hậu. Theo các báo cáo, than đá chiếm gần 50% sản lượng điện quốc gia vào năm 2024, đặt Việt Nam vào vị thế dễ bị tổn thương trước các cam kết quốc tế về giảm phát thải và đối mặt với rủi ro về ô nhiễm môi trường, chi phí vận hành.
Trong khi đó, Việt Nam sở hữu tiềm năng to lớn về năng lượng tái tạo, từ gió, mặt trời. Với đường bờ biển dài, khí hậu nhiệt đới và nguồn tài nguyên dồi dào, việc phát triển năng lượng sạch không chỉ là giải pháp để đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng mà còn là con đường tất yếu để giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây cũng là yêu cầu bắt buộc để duy trì lợi thế cạnh tranh trên thị trường quốc tế, khi các đối tác lớn như Mỹ và EU ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn xanh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nghị quyết 57: Kim chỉ nam" cho cuộc chuyển đổi năng lượng
Nghị quyết 57-NQ/TW xác định phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu. Điều này có ý nghĩa sâu sắc đối với ngành năng lượng, đặc biệt là năng lượng tái tạo. Nghị quyết nhấn mạnh việc chú trọng phát triển hạ tầng năng lượng, nhất là năng lượng mới, năng lượng sạch và đảm bảo an ninh năng lượng.
Với tiềm năng dồi dào về năng lượng gió và mặt trời, việc chuyển đổi sang năng lượng tái tạo không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là cơ hội để Việt Nam khẳng định cam kết quốc tế và nâng cao vị thế trên trường quốc tế.
TS Nguyễn Xuân Khoát, Phó Giám đốc Trung tâm Ứng dụng công nghệ thông tin, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho biết, sau nhiều năm đối mặt với những rào cản về cơ chế, chính sách, giới khoa học công nghệ đang kỳ vọng vào một bước chuyển mình mạnh mẽ khi Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chính thức được thành lập, do Tổng Bí thư Tô Lâm làm Trưởng ban. Với điểm đột phá và những bước đi bài bản, mạnh mẽ được nêu rõ, Nghị quyết số 57-NQ/TW tạo tiền đề tháo gỡ những điểm nghẽn đang kìm hãm dòng chảy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo mà còn tạo ra những cơ chế mới để thúc đẩy một cách thực chất các hoạt động này, đồng thời tạo được niềm tin, động lực cho hàng trăm nghìn doanh nghiệp đổi mới sáng tạo tự tin phát triển và vươn mình.
Theo báo cáo của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), tổng công suất lắp đặt các nguồn năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời) đã tăng trưởng ấn tượng trong những năm gần đây. Đến cuối năm 2025, tổng công suất điện mặt trời mái nhà và điện mặt trời tập trung đã vượt qua mốc 16 GW, trong khi điện gió cũng đạt khoảng 4 GW. Sự tăng trưởng này, dù có những thách thức về lưới điện, đã cho thấy tiềm năng khai thác to lớn của các nguồn năng lượng sạch.
Thực tế cho thấy, các dự án năng lượng tái tạo hiện nay đã chú trọng hơn vào việc áp dụng các công nghệ tiên tiến. Ví dụ, các tua-bin gió thế hệ mới có công suất lớn hơn và khả năng hoạt động hiệu quả trong điều kiện gió thấp. Các tấm pin mặt trời công nghệ PERC, bifacial đang dần phổ biến, giúp tăng hiệu suất thu hồi năng lượng.
Các doanh nghiệp công nghệ và năng lượng tại Việt Nam đang thể hiện sự chủ động trong việc đón đầu và ứng dụng các tinh thần của Nghị quyết 57. Ông Đặng Văn Tú, Giám đốc Công nghệ (CTO) Tập đoàn công nghệ CMC, đánh giá: "Một trong những mục tiêu của Nghị quyết 57 là phát triển hạ tầng công nghệ số tiên tiến. Chúng tôi tin rằng, với hơn 10.000 nhân sự chất lượng cao và chiến lược chuyển đổi AI mạnh mẽ, CMC có thể đóng góp vào việc phát triển các giải pháp công nghệ số cho ngành năng lượng, giúp tối ưu hóa vận hành lưới điện thông minh, quản lý năng lượng hiệu quả và phát triển các ứng dụng cho năng lượng tái tạo."
Ông Tú cũng chia sẻ thêm về vị thế của Việt Nam trong khu vực: "Nếu xét về quy mô ngành công nghệ thông tin, doanh thu của ngành trong những năm gần đây đều đạt trên 100 tỷ USD. Tuy nhiên, nếu so với Singapore, Việt Nam vẫn còn khoảng cách lớn về sự đổi mới sáng tạo. Nghị quyết 57 là động lực để chúng ta đầu tư mạnh hơn vào nghiên cứu và phát triển (R&D) cũng như khuyến khích sáng tạo trong lĩnh vực công nghệ, đặc biệt là công nghệ năng lượng."
PGS.TS Phạm Thị Thanh Ngà, Viện trưởng Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu, nhận định Nghị quyết 57 là động lực quan trọng với giới nghiên cứu. Là người nghiên cứu về Khoa học Trái Đất, bà cho rằng các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng tăng, kỷ lục về nhiệt độ của Trái Đất liên tục bị phá vỡ. Vì vậy bà Ngà đánh giá nhà khoa học cần "gia tăng khả năng nắm bắt những 'bí mật' của trời để giảm thiểu rủi ro thiên tai, bảo vệ tính mạng và tài sản, đảm bảo hoạt động sản xuất, khai thác tài nguyên hiệu quả".
Nghị quyết 57 không chỉ là một văn bản chính sách mà còn là kim chỉ nam chiến lược, định hướng cho Việt Nam trong cuộc cách mạng năng lượng. Bằng việc tập trung vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Việt Nam có thể khai thác tối đa tiềm năng của năng lượng tái tạo, đảm bảo an ninh năng lượng, thúc đẩy tăng trưởng xanh và bền vững, đồng thời khẳng định vị thế của mình trên trường quốc tế. Việc triển khai đồng bộ và hiệu quả các giải pháp nêu trong nghị quyết sẽ là đòn bẩy quan trọng, đưa Việt Nam tiến nhanh hơn trên con đường hiện thực hóa các mục tiêu phát triển đầy tham vọng./.
- Nội dung: Trịnh Bộ/Báo ảnh Việt Nam
- Ảnh: Lê Minh, Tất Sơn, Công Đạt, Thông Hải/Báo ảnh Việt Nam
Link : https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/nghi-quyet-57-nq-tw-don-bay-thuc-day-phat-trien-nang-luong-tai-tao-tai-viet-nam-433922.html