Nghị quyết 57 - Cú hích chiến lược bằng hệ sinh thái công nghệ
Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đang mở ra những định hướng quan trọng cho sự phát triển hệ sinh thái khoa học và công nghệ Việt Nam. Việc triển khai Nghị quyết không chỉ đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực nghiên cứu trong các trường đại học và viện nghiên cứu mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp công nghệ tham gia phát triển các nền tảng công nghệ mới, qua đó, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Hệ sinh thái công nghệ là một trụ cột cốt lõi và là thành phần quan trọng bậc nhất bên trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia. Nó tập trung vào việc tạo ra, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ để thúc đẩy kinh tế.
Nghị quyết 57 đã chỉ ra điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là Việt Nam chưa làm chủ được các công nghệ lõi và công nghệ chiến lược. Vì vậy, Chính phủ đã ban hành Danh mục 11 nhóm công nghệ chiến lược và 35 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược; lựa chọn 6 sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên làm ngay, gắn với xây dựng lộ trình triển khai từng sản phẩm, gồm: Mô hình ngôn ngữ lớn và trợ lý ảo tiếng Việt; Hệ thống và thiết bị mạng di động 5G; AI camera xử lý tại biên; Nền tảng blockchain cho truy xuất nguồn gốc, tài sản số; Robot di động tự hành; Thiết bị bay không người lái (UAV).
"Doanh nghiệp phải thực sự trở thành trung tâm của hệ sinh thái công nghệ. Các cơ chế chính sách phải được thiết kế theo hướng khuyến khích mạnh mẽ doanh nghiệp đầu tư vào khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp tư nhân".
(Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm)
Bàn về vấn đề khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm xác định rõ: “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là công cụ hỗ trợ phát triển, mà phải trở thành động lực chính của phát triển. Đây là khâu đột phá quan trọng hàng đầu, là xung lực mới để đưa đất nước phát triển mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.”.
Vừa qua, phát biểu chỉ đạo tại Phiên họp chuyên đề về công nghệ chiến lược, để đánh giá tình hình triển khai thực hiện và giải pháp thúc đẩy các công nghệ chiến lược, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh, về các định hướng lớn phải xác định rõ mục tiêu phát triển công nghệ chiến lược gắn với chiến lược phát triển đất nước. Phát triển công nghệ không phải vì chạy theo các xu hướng công nghệ của thế giới, mà phải xuất phát từ nhu cầu phát triển của nền kinh tế và lợi ích lâu dài của quốc gia. Theo đó, công nghệ chiến lược phải phục vụ trực tiếp cho việc: nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế; hình thành các ngành công nghiệp mới; bảo đảm tự chủ về công nghệ trong những lĩnh vực then chốt.
Đồng thời, Tổng Bí thư đề nghị, doanh nghiệp phải thực sự trở thành trung tâm của hệ sinh thái công nghệ. Các cơ chế chính sách phải được thiết kế theo hướng khuyến khích mạnh mẽ doanh nghiệp đầu tư vào khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp tư nhân. Nhà nước tập trung thực hiện 4 vai trò: định hướng chiến lược; tạo môi trường thể chế thuận lợi; đặt hàng và hỗ trợ nghiên cứu phát triển công nghệ; hỗ trợ thương mại hóa sản phẩm và mở rộng thị trường.
Tổng Bí thư gợi mở, phải tập trung nguồn lực vào một số lĩnh vực thật sự trọng điểm. Nguồn lực của đất nước còn hạn chế, vì vậy không thể dàn trải; phải chọn đúng những công nghệ có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển đất nước, tập trung đầu tư đủ lớn và đủ lâu để tạo ra đột phá thực sự. Tinh thần chung là: chọn ít nhưng làm thật sâu, thật mạnh, thật bài bản, thật hiệu quả, làm đến cùng.
Đặc biệt, Tổng Bí thư cho rằng, phải đặc biệt coi trọng nguồn nhân lực chất lượng cao và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; không có nhân lực tốt thì không thể có công nghệ tốt; không có đội ngũ chuyên gia giỏi, kỹ sư giỏi, nhà khoa học mạnh, nhà quản trị công nghệ tốt thì không thể làm chủ công nghệ chiến lược. Vì vậy, đào tạo và thu hút nhân lực phải đi trước một bước; phải thúc đẩy mạnh hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp khởi nguồn từ viện, trường; hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo đủ mạnh, đủ mở, đủ linh hoạt để kết nối nghiên cứu với thị trường.
Từ góc nhìn của nhà khoa học, GS, TS Nguyễn Văn Nội, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội), cho rằng Nghị quyết 57 không chỉ đặt ra các mục tiêu phát triển khoa học và công nghệ mà còn tạo động lực để các cơ sở nghiên cứu nâng cao năng lực sáng tạo, từng bước hình thành những nền tảng công nghệ phục vụ quá trình chuyển đổi số và phát triển kinh tế - xã hội.
Cũng theo GS, TS Nguyễn Văn Nội, sự phát triển của khoa học và công nghệ tại Việt Nam trong giai đoạn tới cần chuyển từ việc chủ yếu sản xuất tại Việt Nam sang làm chủ công nghệ và tiến tới tự nghiên cứu, sáng tạo ra sản phẩm mới. Điều đó có nghĩa là Việt Nam không chỉ tham gia vào các khâu gia công hay lắp ráp mà từng bước thiết kế, phát triển và tạo ra các công nghệ do chính nhà khoa học trong nước làm chủ. Đồng thời, việc xây dựng các phòng thí nghiệm trọng điểm không chỉ phục vụ nghiên cứu mà còn trở thành nơi kết nối giữa nhà khoa học, doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Khi sự liên kết này được hình thành rõ ràng, các kết quả nghiên cứu sẽ có điều kiện được chuyển giao và đưa vào sản xuất, qua đó, rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng.
Có thể nói, phát triển công nghệ chiến lược là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là nhiệm vụ của ngành khoa học, công nghệ mà là vấn đề chiến lược của quốc gia, liên quan trực tiếp đến năng lực cạnh tranh, tự chủ phát triển và vị thế của đất nước trong giai đoạn mới. Vì vậy, Nghị quyết 57 không chỉ là một văn bản điều hành, mà chính là lời khẳng định về tầm nhìn chiến lược của Việt Nam. Bằng cách xây dựng một hệ sinh thái công nghệ đồng bộ và bền vững, Nghị quyết sẽ là “kim chỉ nam” để Việt Nam tự tin hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển, có thu nhập cao và lọt vào nhóm 30 nước dẫn đầu thế giới về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, theo tầm nhìn đến năm 2045./.
- Bài: Thanh Hòa - Ảnh: TTXVN
Link : https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/nghi-quyet-57-cu-hich-chien-luoc-bang-he-sinh-thai-cong-nghe-440813.html