Nghề làm nón lá ở làng Chuông: Biểu tượng xưa, sức sống mới
Nằm yên bình bên dòng sông Đáy thuộc xã Thanh Oai (Hà Nội), làng Chuông từ lâu đã nổi danh là "thủ phủ" của chiếc nón lá xứ Bắc. Trải qua hơn ba thế kỷ thăng trầm, chiếc nón làng Chuông không chỉ che nắng, che mưa cho biết bao thế hệ mà còn trở thành biểu tượng thanh lịch của người phụ nữ Việt Nam. Trước làn sóng đô thị hóa, làng nghề cổ này vẫn âm thầm chuyển mình để giữ trọn hồn quê và vươn xa ra thế giới.
Về làng Chuông vào những ngày phiên chợ (mùng 4, 10, 14, 20, 24, 28 âm lịch), người ta dễ dàng bị cuốn vào không khí hối hả nơi sân đình. Từ 5 giờ sáng, từng gánh lá lụi trắng óng, những chồng vành tre vót nhẵn cùng hàng ngàn chiếc nón thành phẩm đã có mặt tại chợ phiên.
Để làm nên một chiếc nón lá làng Chuông chuẩn mực, người thợ phải trải qua hàng chục công đoạn cầu kỳ. Lá lụi mang về từ Quảng Bình, Hà Tĩnh phải qua xông than, phơi sương cho mềm rồi được ủi phẳng tắp. Khung nón gồm 16 vành tre được vót tròn đều, xếp từ lớn đến nhỏ. Lớp mo cau nằm giữa hai lớp lá lụi trắng mịn giúp nón vừa giữ được phom dáng cứng cáp, để chịu được mưa nắng. Căng từng mũi chỉ nylon trong suốt, đường kim khâu kín khít không chệch một nhịp, đó là bí quyết giúp nón làng Chuông soi lên ánh sáng thấy rõ độ tỉ mỉ, mà khó nơi nào sánh bằng.
Dù giữ được nét đẹp truyền thống, nghề nón cũng từng đối mặt với nguy cơ mai một khi nhu cầu sử dụng nón lá trong đời sống sinh hoạt thường nhật giảm dần. Không chịu dừng lại, những người thợ tài hoa làng Chuông đã tìm hướng đi mới: biến chiếc nón lá bình dị thành sản phẩm mỹ nghệ cao cấp và quà tặng du lịch.
Bên cạnh nón chóp trắng truyền thống hay nón quai thao phục vụ lễ hội, làng Chuông hôm nay khoác lên nón lá những chiếc "áo mới". Những chiếc nón thêu hoa sen, nón vẽ cảnh làng quê, nón làm từ chất liệu lụa Hà Đông hay các dòng nón mini trang trí đã ra đời. Nhiều nghệ nhân còn kết hợp đưa hội họa, nghệ thuật mộc bản hay thêu tay tinh xảo lên mặt nón, biến mỗi sản phẩm thành một tác phẩm nghệ thuật độc bản.
Chính sự linh hoạt này đã mở ra cánh cửa xuất khẩu cho làng nghề. Nón làng Chuông không chỉ xuất hiện tại các điểm du lịch nổi tiếng trong nước như Hà Nội, Hội An, Huế mà còn theo chân du khách quốc tế sang Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Mỹ... Không dừng lại ở đó, làng Chuông cũng trở thành điểm đến du lịch trải nghiệm thu hút đông đảo du khách trong lẫn ngoài nước cũng như các nhiếp ảnh gia…
Giữa nhịp sống hiện đại gấp gáp, hình ảnh những cụ già tỉ mỉ uốn vành nón bên hiên nhà, hay những em nhỏ học khâu từng mũi chỉ sau giờ đến trường là minh chứng sống động nhất cho sức sống bền bỉ của làng Chuông. Người làng Chuông không chỉ làm nón để mưu sinh, mà làm nón bằng tình yêu và niềm tự hào dân tộc.
Sự giao thoa giữa giá trị di sản xưa cũ và tư duy sáng tạo hiện đại đã giúp làng Chuông viết tiếp câu chuyện của mình. Chiếc nón lá Thanh Oai hôm nay không chỉ là biểu tượng của quá khứ, mà đang tự tin vươn mình, khẳng định sức sống mới trong dòng chảy văn hóa đương đại./.
Bài và ảnh: Trần Thanh Giang/Báo Ảnh Việt Nam
Link : https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/nghe-lam-non-la-o-lang-chuong-bieu-tuong-xua-suc-song-moi-477401.html


















