Làng nem Thủ Đức nhộn nhịp phục vụ Tết Bính Ngọ
Người Thủ Đức (Tp. Hồ Chí Minh) rất tự hào bởi những câu ca được truyền tụng từ ngày xưa: “Nem Thủ Đức, rượu Gò Đen Bến Lức” hoặc “Ở đâu mà chẳng biết ta, Ta ở Thủ Đức vốn nhà làm nem”. Khi tháng Chạp vừa chạm ngõ, cũng là lúc các lò làm nem truyền thống ở Thủ Đức lại tất bật hơn với những đơn hàng ở mọi miền đất nước để phục vụ như là một thức quà không thể thiếu trong những ngày Tết.
Nhiều thập niên gắn bó với nghề, người làm nem ở Thủ Đức hiểu rằng Tết là mùa quan trọng nhất trong năm. Không chỉ vì số lượng đơn hàng tăng gấp nhiều lần so ngày thường, mà bởi nem Tết mang một ý nghĩa rất khác. Nem không chỉ để ăn, mà để đặt lên mâm cỗ sum họp, để biếu tặng đầu năm, để gửi gắm lời chúc đủ đầy, tròn vị. Chính vì thế, mỗi đòn nem làm ra trong những ngày này đều được chăm chút kỹ lưỡng hơn, từ hương vị đến hình thức.
Từ giữa tháng Chạp, không khí sản xuất nem ở Thủ Đức bắt đầu rộn ràng rõ rệt. Những buổi sáng sớm, người chọn thịt, người xay, người quết, người nêm nếm, mỗi công đoạn nối tiếp nhau nhịp nhàng, không dư thừa, không ngắt quãng. Thịt phải là thịt tươi, vừa độ, được xử lý ngay khi còn giữ hơi ấm. Tay người thợ quết nem đều và chắc, không quá mạnh để nem không bở, cũng không quá nhẹ để giữ được độ dai đặc trưng. Tất cả được thực hiện bằng kinh nghiệm tích lũy qua năm tháng, bằng cảm giác quen thuộc của một nghề thủ công truyền đời.
Trong những gian bếp nhỏ, lá chuối được chọn kỹ, rửa sạch, lau khô cùng với lá vông đặc trưng dùng để gói nem xếp thành từng chồng gọn gàng. Lá gói nem phải xanh, không rách, không úa, bởi với người làm nghề, đòn nem ngày Tết không chỉ cần ngon mà còn phải đẹp. Nem gói phải tròn, đều, màu hồng tươi tắn, được gói chặt tay nhưng không thô, để khi bóc lớp lá chuối ra, người ăn cảm nhận được sự chỉn chu, trọn vẹn như một lời chúc lành đầu năm.
Những ngày cận Tết là cao điểm sản xuất, cũng là lúc gian bếp đông đủ nhất. Người trong nhà thay phiên nhau phụ việc, từ rửa lá, buộc dây, đến xếp nem chờ lên men. Giữa nhịp làm việc khẩn trương, nghề được truyền đi một cách tự nhiên, lặng lẽ qua từng thao tác, từng lời nhắc nhỏ, từng kinh nghiệm chỉ có thể học bằng cách cùng làm. Nghề làm nem Thủ Đức vì thế không chỉ tồn tại bằng công thức, mà bằng sự hiện diện sống động của nhiều thế hệ trong cùng một không gian lao động.
Khác với ngày thường, nem làm vào dịp Tết đòi hỏi sự cẩn trọng nhiều hơn. Tiết trời cuối năm se lạnh, độ lên men phải được canh chỉnh kỹ lưỡng. Chỉ cần lệch một nhịp, nem có thể chua gắt hoặc chưa tới vị. Người làm nghề không tính thời gian bằng đồng hồ, mà bằng kinh nghiệm: nhìn màu nem, sờ độ chắc, ngửi mùi lá chuối để biết mẻ nem đã “chín” hay chưa.
Giữa nhịp đô thị hóa nhanh chóng, nghề làm nem ở Thủ Đức đối diện không ít thách thức. Không gian sản xuất ngày càng thu hẹp, yêu cầu vệ sinh – an toàn thực phẩm ngày một khắt khe, trong khi lớp trẻ ít người đủ kiên nhẫn gắn bó với một nghề thủ công vất vả. Thế nhưng, mỗi dịp Tết đến, nghề ấy lại bền bỉ sống dậy, như một nhịp thở quen thuộc của vùng đất này.
Nem Thủ Đức ngày Tết không chỉ là món ăn. Đó là hương vị của ký ức, của những bữa cơm sum họp, của những giỏ quà biếu mang theo lời chúc an lành. Trong từng đòn nem có bóng dáng của những cái Tết xưa, nơi hương vị truyền thống được gìn giữ qua từng mùa, bất chấp nhịp sống đang đổi thay từng ngày.
Khi Tết chính thức gõ cửa, những đòn nem Thủ Đức theo chân người mua đi khắp nơi: vào những căn bếp ấm lửa, những mâm cỗ đoàn viên, những chuyến xe trở về quê hay khởi hành đầu năm mới. Ít ai biết rằng, trước khi trở thành món ăn quen thuộc ấy, nem đã trải qua những ngày tháng tất bật, lặng lẽ, thấm đẫm mồ hôi và tâm huyết của người làm nghề.
- Bài & ảnh: Thông Hải/Báo ảnh Việt Nam
Link : https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/lang-nem-thu-duc-nhon-nhip-phuc-vu-tet-binh-ngo-428596.html