Kinh tế tư nhân kiến tạo tăng trưởng xanh tại TP Hồ Chí Minh

Trong hành trình hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, Thành phố Hồ Chí Minh đang từng bước chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, lấy đổi mới sáng tạo, khoa học - công nghệ và kinh tế xanh làm động lực phát triển. Trong quá trình đó, khu vực kinh tế tư nhân không chỉ là lực lượng đóng góp quan trọng cho tăng trưởng kinh tế mà còn đang trở thành chủ thể trực tiếp thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh, góp phần định hình phương thức phát triển mới của đô thị lớn nhất cả nước.

Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đã xác định khu vực kinh tế tư nhân là “một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia”, đồng thời nhấn mạnh vai trò tiên phong của doanh nghiệp tư nhân trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và hội nhập quốc tế. Đây là định hướng quan trọng để Thành phố Hồ Chí Minh phát huy thế mạnh của cộng đồng doanh nghiệp năng động, biến khu vực tư nhân trở thành lực lượng kiến tạo những động lực tăng trưởng mới.

Landmark 81 và khu đô thị Vinhomes Central Park rực rỡ trong bình minh bên sông Sài Gòn, biểu tượng cho diện mạo hiện đại và sức phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: Kim Cương

Theo số liệu của Thành phố, khu vực kinh tế tư nhân hiện chiếm hơn 98% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động, đóng góp khoảng 50% GRDP, hơn 67% tổng vốn đầu tư toàn xã hội và tạo việc làm cho trên 80% lực lượng lao động. Không chỉ là động lực tăng trưởng kinh tế, khu vực này còn là lực lượng nhạy bén nhất trong việc tiếp cận công nghệ mới, mở rộng thị trường và thích ứng với những yêu cầu ngày càng khắt khe của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang chuyển mạnh sang mô hình phát triển bền vững, những tiêu chuẩn mới về phát thải carbon, ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị), sản xuất xanh và chuỗi cung ứng bền vững đang trở thành yêu cầu bắt buộc. Đối với doanh nghiệp, chuyển đổi xanh không còn chỉ là trách nhiệm xã hội mà đã trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế.

Doanh nghiệp tư nhân - động lực chuyển đổi mô hình tăng trưởng

Là đầu tàu kinh tế của cả nước, sau sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, Thành phố Hồ Chí Minh hình thành một không gian kinh tế mới có quy mô thuộc nhóm lớn nhất Đông Nam Á, với GRDP ước chiếm gần 30% GDP cả nước và tổng thu ngân sách của ba địa phương trước hợp nhất đạt khoảng 678.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, tốc độ đô thị hóa nhanh cũng đặt thành phố trước những thách thức lớn về môi trường như áp lực tiêu thụ năng lượng, phát thải khí nhà kính, giao thông và xử lý chất thải. Điều này đặt ra yêu cầu phải thay đổi mô hình tăng trưởng, trong đó doanh nghiệp tư nhân giữ vai trò quan trọng trong việc biến các mục tiêu xanh thành những giải pháp cụ thể trong sản xuất, kinh doanh.

Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh là hạt nhân đổi mới sáng tạo, quy tụ các doanh nghiệp công nghệ cao, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và tăng trưởng bền vững.

Thay vì chỉ tập trung mở rộng quy mô, ngày càng nhiều doanh nghiệp tư nhân tại Thành phố Hồ Chí Minh đang đầu tư vào công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng, tự động hóa sản xuất, sử dụng nguyên liệu tái chế và xây dựng mô hình kinh tế tuần hoàn.

Trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp, nhiều doanh nghiệp tại Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh và các khu chế xuất đã đầu tư dây chuyền hiện đại, áp dụng hệ thống quản lý năng lượng, giảm tiêu hao nguyên liệu và từng bước chuyển đổi sang mô hình sản xuất thông minh. Với các doanh nghiệp xuất khẩu, việc đáp ứng tiêu chuẩn xanh còn được xem là điều kiện để duy trì thị trường trong bối cảnh các nước phát triển ngày càng siết chặt quy định về môi trường.

Trong lĩnh vực thực phẩm, những doanh nghiệp lớn như Vinamilk đã triển khai nhiều giải pháp hướng tới phát triển bền vững như sử dụng năng lượng tái tạo, tối ưu hóa tiêu thụ năng lượng, giảm phát thải trong sản xuất và xây dựng mô hình kinh tế tuần hoàn tại các nhà máy, trang trại. Doanh nghiệp này đặt mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính hướng tới trung hòa carbon trong chuỗi hoạt động, phù hợp với xu thế phát triển xanh của ngành thực phẩm toàn cầu.

Các doanh nghiệp tư nhân tại Thành phố Hồ Chí Minh đẩy mạnh đầu tư công nghệ, tự động hóa và sản xuất xanh, nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh.

Ở lĩnh vực bán lẻ, Saigon Co.op đã triển khai nhiều chương trình thúc đẩy tiêu dùng xanh, giảm sử dụng túi nilon, khuyến khích khách hàng sử dụng sản phẩm thân thiện môi trường và xây dựng chuỗi cung ứng bền vững. Trong khi đó, Duy Tân Recycling phát triển mô hình tái chế nhựa theo hướng kinh tế tuần hoàn, biến nhựa sau sử dụng thành nguyên liệu mới, góp phần giảm lượng rác thải ra môi trường và tiết kiệm tài nguyên.

Ngành logistics - một lĩnh vực quan trọng của Thành phố Hồ Chí Minh - cũng đang chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ khi doanh nghiệp ứng dụng công nghệ số để tối ưu hóa vận tải, quản lý kho thông minh, giảm nhiên liệu tiêu thụ và hạn chế phát thải. Những giải pháp này không chỉ mang lại lợi ích về môi trường mà còn giúp doanh nghiệp giảm chi phí, nâng cao hiệu quả hoạt động.

Một xu hướng đáng chú ý là sự kết hợp giữa chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Công nghệ số đang trở thành công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp giám sát năng lượng, quản lý nguyên liệu, tối ưu quy trình sản xuất và xây dựng mô hình kinh doanh mới. Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Thành phố Hồ Chí Minh với Khu Công nghệ cao, Trung tâm Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (C4IR), Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo cùng mạng lưới trường đại học, viện nghiên cứu đang tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp tiếp cận công nghệ mới, phát triển các giải pháp về trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, năng lượng sạch và công nghệ môi trường.

Ngành may mặc Thành phố Hồ Chí Minh đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi xanh của khu vực kinh tế tư nhân vẫn đối mặt nhiều thách thức. Phần lớn doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hạn chế về vốn, công nghệ và nhân lực. Chi phí đầu tư ban đầu cho công nghệ xanh còn cao, trong khi khả năng tiếp cận tín dụng xanh, các tiêu chuẩn ESG hay công cụ đo lường phát thải vẫn còn hạn chế. Vì vậy, để doanh nghiệp thực sự trở thành lực lượng tiên phong, cần một hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ từ chính sách, tài chính đến công nghệ.

Kiến tạo hệ sinh thái cho tăng trưởng xanh bền vững

Kinh tế tư nhân có thể là lực lượng trực tiếp tạo ra chuyển đổi xanh, nhưng sự chuyển đổi ấy chỉ có thể thành công khi được đặt trong một hệ sinh thái phát triển phù hợp. Nhận thức rõ điều này, Thành phố Hồ Chí Minh đang từng bước hoàn thiện các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, tiếp cận công nghệ xanh và phát triển các mô hình kinh doanh bền vững.

Công ty Gỗ Đức Thành phát triển các sản phẩm gia dụng và đồ chơi bằng gỗ theo hướng xanh, ứng dụng công nghệ chế biến hiện đại và đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng.

Thành phố xác định hai trụ cột quan trọng trong giai đoạn phát triển mới là “xanh” và “số”, đồng thời thúc đẩy các lĩnh vực có tiềm năng như công nghiệp công nghệ cao, tài chính xanh, logistics hiện đại, giao thông xanh, công trình xanh và kinh tế tuần hoàn. Các cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 98/2023/QH15 của Quốc hội cũng mở thêm không gian để thành phố thí điểm các mô hình phát triển mới, huy động nguồn lực xã hội cho các dự án đổi mới sáng tạo và tăng trưởng xanh.

Bên cạnh đó, việc hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh trong tương lai được kỳ vọng sẽ tạo thêm kênh huy động vốn cho các dự án xanh, thúc đẩy sự phát triển của thị trường tài chính bền vững và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các nguồn vốn quốc tế.

Theo các chuyên gia, điều doanh nghiệp cần không chỉ là ưu đãi về vốn mà còn là một môi trường phát triển ổn định với hệ thống tiêu chuẩn rõ ràng, cơ chế khuyến khích dài hạn, thị trường tín chỉ carbon minh bạch và các chương trình hỗ trợ chuyển giao công nghệ. Khi những điều kiện này được hoàn thiện, chuyển đổi xanh sẽ không còn là chi phí mà trở thành lợi thế cạnh tranh mới.

Công ty Gỗ Đức Thành đầu tư công nghệ, phát triển đồ gia dụng và đồ chơi gỗ chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu.

Có thể thấy, kinh tế tư nhân đang đứng trước một vai trò mới: không chỉ tạo ra tăng trưởng mà còn góp phần thay đổi cách thức tăng trưởng của Thành phố Hồ Chí Minh. Từ những nhà máy ứng dụng công nghệ sạch, doanh nghiệp phát triển kinh tế tuần hoàn đến các startup công nghệ xanh, khu vực tư nhân đang từng bước hình thành một hệ sinh thái kinh tế mới - nơi hiệu quả kinh tế gắn liền với trách nhiệm môi trường và phát triển bền vững.

Trong tương lai, khi chính quyền tiếp tục hoàn thiện môi trường kiến tạo, doanh nghiệp mạnh dạn đổi mới và xã hội chuyển sang xu hướng tiêu dùng bền vững, kinh tế tư nhân sẽ tiếp tục là lực lượng tiên phong đưa Thành phố Hồ Chí Minh tiến tới mô hình tăng trưởng xanh, hiện đại và có sức cạnh tranh trong khu vực./.

• Bài:  Trung Khánh/Báo ảnh Việt Nam
• Ảnh: Lê Minh - Nguyễn Luân - Đặng Kim Phương/ Báo ảnh Việt Nam và Tư liệu

Link : https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/kinh-te-tu-nhan-kien-tao-tang-truong-xanh-tai-tp-ho-chi-minh-457776.html