Huế đưa di sản bước vào kỉ nguyên số
Là trung tâm văn hóa, di sản của cả nước, Huế đặt mục tiêu bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, di sản gắn với chuyển đổi số, đưa văn hóa số trở thành nguồn lực mới thúc đẩy phát triển bền vững và hướng tới một nền công nghiệp văn hóa trong kỉ nguyên mới.
Đến với Đại Nội hay nhiều điểm di tích nổi tiếng của Cố đô Huế hôm nay, du khách dễ dàng nhận thấy sự thay đổi vượt bậc về vẻ đẹp của các di sản và đặc biệt là công tác tổ chức đón tiếp, phục vụ khách tham quan theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp.
Thành công ấy có phần đóng góp không nhỏ của Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, đơn vị hiện đang giữ vai trò quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Quần thể di tích Cố đô Huế (Di sản Văn hóa thế giới từ năm 1993), Nhã nhạc - Âm nhạc Cung đình Việt Nam (Di sản Phi vật thể Đại diện của Nhân loại năm 2003), giá trị Thơ văn trên kiến trúc cung đình Huế (Di sản Tư liệu Thế giới khu vực Châu Á- Thái Bình Dương năm 2016) và hệ thống cảnh quan môi trường gắn liền với quần thể di tích.
Đến với các di tích Huế hôm nay, du khách hầu như không còn nhìn thấy cảnh những hàng người chờ đợi xếp hàng mua vé hay bối rối trước những không gian kiến trúc rộng lớn khi không có hướng dẫn viên. Thay vào đó mọi người có thể đặt mua vé điện tử trực tuyến cũng như thanh toán và sử dụng mã QR để vào cổng một cách dễ dàng, nhanh chóng.
Việc tham quan các di tích cũng vậy, chỉ với một chiếc điện thoại thông minh kết nối với các trạm tương tác thông minh Tap Quest được lắp đặt ở gần 100 điểm trong quần thể di tích là du khách lập tức có thể tham quan di tích mà không cần phải nhờ đến hướng dẫn viên. Với ứng dụng này, các thuật toán của công nghệ thực tế ảo (VR/AR), trí tuệ nhân tạo (AI) và hệ thống thuyết minh đa ngôn ngữ sẽ hỗ trợ hầu như toàn bộ những yêu cầu của du khách, từ thông tin, hình ảnh nơi mình muốn xem cho đến việc gợi ý điểm đến tiếp theo, và thậm chí là chụp ảnh check-in và đăng tải hình ảnh của chính mình lên “bảng vàng” của từng địa điểm.
Bên cạnh đó, dự án định danh số cổ vật và triển lãm số metaverse áp dụng công nghệ blockchain (Nomion) còn giúp đưa các cổ vật đến gần hơn với người xem theo hướng tiếp cận không bị giới hạn bởi không gian hay thời gian. Nhờ đó mà du khách có thể xem các cổ vật cung đình trên không gian số với mọi góc độ, hình ảnh sinh động, sắc nét cùng với thông tin chú thích rõ ràng đầy đủ đến từng chi tiết mà ngay cả khi xem trực tiếp theo phương pháp truyền thống cũng khó có thể đạt được.
Không chỉ dừng lại ở việc phục vụ du khách tham quan, công nghệ số còn đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong công tác bảo tồn, nghiên cứu, phục dựng, tu bổ các công trình, hiện vật có tuổi đời hàng trăm năm đang phải gánh chịu nhiều thử thách của thời gian và thời tiết khắc nghiệt của miền Trung.
Để có thể quản lí một cách khoa học, lâu dài và bền vững khối tài sản khổng lồ do cha ông để lại gồm cả di sản vật thể và phi vật thể, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đang đẩy mạnh công tác xử lý và số hóa một khối lượng đồ sộ các tài liệu, tranh ảnh, công trình, hiện vật, và kể cả hệ thống cây xanh, mặt nước, thảm cỏ, đường đi liên quan đến quần thể di sản Huế.
Được biết, Kinh thành Huế, Lầu Tàng Thơ và một số điểm di tích hiện đã được số hóa bằng công nghệ 360 độ. Điển hình như việc ứng dụng công nghệ BIM (Building Information Modeling) với quy trình tạo lập và quản lí bản vẽ kĩ thuật số dưới dạng mô hình 3D thông minh chứa đầy đủ thông tin về hình học, vật liệu… đã hỗ trợ đắc lực cho cuộc đại trùng tu thành công Điện Thái Hòa, công trình có giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, nghệ thuật kiến trúc thời Nguyễn.
Bên cạnh đó, Trung tâm còn số hóa được hơn 14.800 trang tài liệu các loại; kho tư 8.457 file ảnh từ Viện Lưu trữ Hải ngoại Pháp (ANOM), 957 file từ Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp (EFEO) và 39 file ảnh về Điện Cần Chánh. Riêng cơ sở dữ liệu cây xanh đã cập nhật 7.830 cây, trong đó có 198 cây bảo tồn tại 17 khu vực, cùng 15 thảm xanh và mặt nước, hơn 100 tuyến đường trong Quần thể Di tích Cố đô Huế.
Với những nỗ lực âm thầm không ngừng nghỉ, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã được vinh danh tại nhiều giải thưởng lớn về chuyển đổi số như: Giải thưởng Chuyển đổi số Việt Nam (Vietnam Digital Awards) hai năm liên tiếp 2024, 2025; TOP Công nghiệp 4.0 Việt Nam - Industrie 4.0 Awards lần thứ Ba, năm 2024.
Thành quả ấy cũng chính là cam kết đầy mạnh mẽ của Huế trên hành trình hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết 57 và Nghị quyết 80 của Trung ương trong công cuộc đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để bảo tồn, phát huy tiềm lực văn hóa, di sản của địa phương trên hành trình hội nhập và phát triển, biến di sản thành động lực tăng trưởng kinh tế địa phương và xa hơn là góp phần vào thúc đẩy phát triển của quốc gia./.
Bài: Thanh Hòa - Ảnh: Thanh Hòa/Báo Ảnh Việt Nam & Trung tân Bảo tồn Di tích Cố đô Huế
Link : https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/hue-dua-di-san-buoc-vao-ki-nguyen-so-476496.html