Du lịch Hà Nội: Tiên phong hành trình chuyển đổi số và xanh hoá
Tháng 9 năm 2025, tại Đại hội đồng Tổ chức Xúc tiến Du lịch các thành phố Toàn cầu (TPO) lần thứ 12 diễn ra ở TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội được xướng tên nhận giải thưởng "Du lịch bền vững" — một trong những danh hiệu uy tín nhất dành cho các đô thị tiên phong trong phát triển du lịch có trách nhiệm. Liền sau đó, vào tháng 10, Thủ đô tiếp tục được vinh danh tại Giải thưởng Du lịch Thế giới (World Travel Awards) với hàng loạt hạng mục danh giá. Hai giải thưởng quốc tế trong vòng chưa đầy hai tháng không phải ngẫu nhiên. Đó là kết quả của một hành trình chuyển mình có chủ đích — hành trình mà Hà Nội đang triển khai với tinh thần bứt tốc cùng nhịp đập dân tộc trong kỷ nguyên mới.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và các cam kết Net Zero 2050 của Việt Nam, xanh hóa không còn là lựa chọn, đó là điều kiện để tiếp tục tồn tại và cạnh tranh trên bản đồ du lịch toàn cầu. Khảo sát của Hội đồng Du lịch và Lữ hành Thế giới (WTTC) năm 2025 cho thấy 71% du khách toàn cầu xem tính bền vững là yếu tố ảnh hưởng đến lựa chọn điểm đến. Nhận thấy xu hướng tất yếu này, chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030 với trục cốt lõi là tăng trưởng xanh và bền vững được cụ thể hóa trên địa bàn Thủ đô thành bốn nhóm sáng kiến đang cho thấy những kết quả bước đầu đáng ghi nhận.
Xanh hoá cơ sở lưu trú: Từ tự nguyện đến bắt buộc
Kể từ khi Nghị định 08/2022 của Chính phủ đặt mục tiêu đến năm 2025 toàn bộ khách sạn và khu du lịch nói không với nhựa dùng một lần, hệ thống lưu trú Hà Nội bắt đầu một cuộc chuyển đổi thầm lặng nhưng thực chất. Các chương trình khuyến khích cơ sở lưu trú đạt chứng nhận quốc tế EarthCheck, Green Key, LEED đã thúc đẩy một nhóm tiên phong thực sự thay đổi cách vận hành: giảm tiêu hao năng lượng, tái chế nước thải, phân loại rác tại nguồn, và dần chuyển sang năng lượng tái tạo.
Hà Nội hiện có 3.761 cơ sở lưu trú với hơn 71.000 phòng, trong đó 28 khách sạn và khu căn hộ 5 sao. Năm 2025, công suất sử dụng phòng bình quân đạt 65,5% — tăng 3,5 điểm phần trăm so với năm trước — phản ánh sức hút ngày càng tăng của một điểm đến đang nâng chất đồng thời với nâng lượng.
Bước ngoặt thể chế quan trọng nhất sắp đến, đó là từ năm 2026, lộ trình cấm sản phẩm nhựa dùng một lần tại toàn bộ cơ sở lưu trú và khu du lịch trên địa bàn Hà Nội chính thức có hiệu lực, một quyết định mà Sở Du lịch Hà Nội tự hào định vị “là bước đi tiên phong của cả nước”.
Du lịch sinh thái và cộng đồng: Bảo tàng sống nghìn năm
Hà Nội sở hữu một lợi thế mà không thành phố nào trên thế giới có thể sao chép, đó là hơn 1.350 làng có nghề truyền thống, trong đó 337 làng nghề đã được công nhận chính thức. Đây là nguyên liệu thô cho mô hình du lịch cộng đồng thuần chất nhất, nơi người dân không chỉ là đối tượng trình diễn mà là chủ thể sáng tạo và người hưởng lợi trực tiếp.
Cụ thể, làng gốm Bát Tràng đón 500.000 đến 600.000 lượt khách mỗi năm; làng lụa Vạn Phúc và làng sinh vật cảnh Hồng Vân mỗi nơi đón khoảng 100.000 lượt. Năm 2024, Bát Tràng trở thành một trong hai làng nghề đầu tiên của Việt Nam gia nhập Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo toàn cầu, một danh hiệu gắn liền với bản sắc và tư duy phát triển bền vững. Trong nội đô, các sản phẩm du lịch xanh ngày càng phong phú: tour xe điện khám phá 28 tuyến phố cổ, tour đi bộ kiến trúc Pháp, tour xe đạp kết nối Cổ Loa, Bát Tràng, Thăng Long Tứ Trấn — những hành trình không khói thải, thấm đẫm lịch sử.
Tại vùng ngoại ô, mô hình du lịch sinh thái Hương Sơn là dẫn chứng tiêu biểu về hiệu quả kinh tế của chuyển đổi xanh khi mà doanh thu du lịch và dịch vụ đã chiếm gần 35% cơ cấu kinh tế địa phương, lượng khách phân bổ đều quanh năm thay vì tập trung vào mùa lễ hội. Ba Vì — "lá phổi xanh" của Thủ đô — đang được đầu tư định vị thành điểm đến wellness hàng đầu miền Bắc, với các tour tắm rừng, dưỡng sinh, spa dược liệu do chính cộng đồng người Dao làm chủ.
Hạ tầng xanh tại di tích: Chi tiết nhỏ, thông điệp lớn
Khi một du khách quốc tế đặt chân vào không gian di tích và nhìn thấy hệ thống thùng rác phân loại rõ ràng, biển hướng dẫn bảo vệ môi trường bằng nhiều ngôn ngữ, và một không gian hoàn toàn không có khói thuốc, ấn tượng đầu tiên về một điểm đến văn minh đã hình thành. Hà Nội đã hiện thực hoá được điều đó.
Cụ thể, Phường Hoàn Kiếm, trung tâm văn hóa và du lịch của Thủ đô, đã triển khai mô hình "không khói thuốc" tại 30 điểm di tích, là địa phương đầu tiên tại Việt Nam thực hiện sáng kiến này trên quy mô như vậy. Song song, việc triển khai bán vé điện tử tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hoàng thành Thăng Long và nhiều di tích khác không chỉ là bước chuyển đổi số, đó còn là công cụ kiểm soát lượng khách, giảm tải áp lực lên di sản và giảm đáng kể rác thải in ấn. Nhiều lễ hội và sự kiện văn hóa lớn đã được tổ chức theo hướng "zero waste"- không rác thải nhựa - tạo thành thói quen tổ chức sự kiện mới lan tỏa trong cộng đồng.
Hà Nội cũng chú trọng tính toàn diện của du lịch xanh khi cải thiện hạ tầng tiếp cận cho người khuyết tật tại nhiều điểm tham quan — một tiêu chí quan trọng trong hệ thống đánh giá ESG (Môi trường, Xã hội, Quản trị) mà các tổ chức quốc tế ngày càng coi trọng.
“Chủ nhật xanh”: Khi ý thức trở thành văn hoá
Trong bốn sáng kiến, "Chủ nhật xanh" là sáng kiến mang tính xã hội sâu sắc nhất. Được tổ chức định kỳ hàng tháng với sự tham gia của hàng chục nghìn đoàn viên thanh niên, người dân địa phương và du khách. Chương trình kết hợp dọn vệ sinh, phân loại rác, trồng cây và tuyên truyền trực tiếp tại các điểm di tích, phố đi bộ và khu vực hồ Hoàn Kiếm. Tổng giá trị các công trình và hoạt động tình nguyện mỗi đợt lên đến hàng tỷ đồng.
Ảnh: Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam
Điều đặc biệt của "Chủ nhật xanh" không nằm ở con số, mà ở cơ chế lan tỏa. Khi Ban Tổ chức TPO 2025 xem xét hồ sơ xét giải "Du lịch bền vững", chính sáng kiến này được trích dẫn như bằng chứng về cam kết cộng đồng không phải vì quy mô, mà vì tính "thiết thực" và chiều sâu xã hội của nó. Đây là mô hình hiếm có bởi một chương trình du lịch xanh không bán vé, không thu phí, nhưng tạo ra giá trị thương hiệu điểm đến không thể mua được bằng quảng cáo.
Những kết quả bước đầu đang tạo đà cho giai đoạn tăng tốc tiếp theo. Năm 2025, du lịch Hà Nội đón hơn 33,7 triệu lượt khách với doanh thu vượt 134.000 tỷ đồng — tăng hơn 20% so với năm trước. Đến năm 2030, mục tiêu là 48 đến 49 triệu lượt khách, với tổng doanh thu từ 270.000 đến 300.000 tỷ đồng và du lịch đóng góp trên 10% GRDP Thủ đô. Nhưng con số tham vọng nhất không phải về lượng khách mà là về chất. Hà Nội đặt mục tiêu trở thành đô thị tiên phong về du lịch xanh và thông minh, nơi tăng trưởng kinh tế gắn với bảo tồn môi trường.
Để hiện thực hóa tham vọng đó, Chương trình số 05/CTr-UBND ngày 18 tháng 5 năm 2025 của UBND Thành phố đã xác định trục chiến lược: xúc tiến đầu tư và du lịch theo hướng bền vững, gắn kết văn hóa - cộng đồng - môi trường. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang hoàn thiện hệ thống xếp hạng tăng trưởng xanh cho các điểm đến và doanh nghiệp du lịch trên toàn quốc - bộ tiêu chí sẽ tạo ra ngôn ngữ chung để Hà Nội nói chuyện với các đối tác và nhà đầu tư quốc tế.
Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam
Trong dòng chảy lớn hơn của đất nước, du lịch xanh của Hà Nội không phải câu chuyện của riêng ngành du lịch. Đó là một bộ phận của chiến lược tăng trưởng xanh quốc gia đến năm 2030, của cam kết Net Zero 2050 tại COP26, và của khát vọng định vị Việt Nam là điểm đến có trách nhiệm và đáng ngưỡng mộ.
Hà Nội, với nghìn năm lịch sử và một thế hệ trẻ đầy năng lượng, đang viết chương mới của hành trình đó, không phải bằng khẩu hiệu, mà bằng từng thùng rác phân loại, từng tour xe điện lặng lẽ lăn qua phố cổ, từng sáng Chủ nhật có người cúi xuống nhặt rác bên hồ Hoàn Kiếm./.
Bài: Hoàng Tuệ Nhi - Ảnh: Báo ảnh Việt Nam
Link : https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/du-lich-ha-noi-tien-phong-hanh-trinh-chuyen-doi-so-va-xanh-hoa-450626.html