Định hướng DEFA để kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh tăng trưởng hai con số
Phiên “Khung chính sách phát triển kinh tế số” trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu năm 2026 tập trung trao đổi kinh nghiệm quốc tế và khu vực về xây dựng thể chế, quản trị dữ liệu và thúc đẩy dòng dữ liệu xuyên biên giới. Qua đó, xác định những điều kiện chính sách cần thiết để Thành phố Hồ Chí Minh nâng cao năng lực hội nhập kinh tế số, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường và chuyển hóa kết nối số thành động lực tăng trưởng thực chất.
Ảnh: Thông Hải/Báo Ảnh Việt Nam
Trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng định hình cấu trúc và động lực tăng trưởng của nền kinh tế toàn cầu, dữ liệu đang trở thành nguồn lực chiến lược, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thương mại số và sự phát triển của các mô hình kinh doanh mới. Tuy nhiên, sự gia tăng của các hoạt động trao đổi dữ liệu xuyên biên giới cũng đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với quản trị dữ liệu, bảo vệ quyền riêng tư, sở hữu trí tuệ, bí mật thương mại và bảo đảm an ninh quốc gia.
Phiên “Khung chính sách phát triển kinh tế số” trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu năm 2026 tập trung trao đổi kinh nghiệm quốc tế và khu vực về xây dựng thể chế, quản trị dữ liệu và thúc đẩy dòng dữ liệu xuyên biên giới. Qua đó, xác định những điều kiện chính sách cần thiết để Việt Nam nâng cao năng lực hội nhập kinh tế số, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường và chuyển hóa kết nối số thành động lực tăng trưởng thực chất.
Ông John Low, Thành viên Hợp danh cấp cao, Đồng Tổng Giám đốc Roland Berger khu vực Đông Nam Á nhận định, DEFA đánh dấu bước chuyển trong tiến trình hội nhập ASEAN, khi động lực tăng trưởng ngày càng gắn với dữ liệu, dịch vụ số, công nghệ tiên tiến và trí tuệ nhân tạo. Hiệp định hướng đến hình thành một nền kinh tế số tích hợp, có tính cạnh tranh và đáng tin cậy, bao trùm các lĩnh vực như thương mại điện tử, dữ liệu xuyên biên giới, bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng, thanh toán số và định danh điện tử.
Theo ông John Low, quản trị dữ liệu cần được nhìn nhận như một hạ tầng kinh tế chiến lược, thay vì chỉ là vấn đề tuân thủ. ASEAN cần cân bằng giữa tạo thuận lợi cho dữ liệu lưu chuyển và bảo vệ quyền riêng tư, bí mật thương mại, an ninh mạng. Thay vì yêu cầu các nước áp dụng quy định giống hệt nhau, khu vực cần thúc đẩy tính tương thích giữa các hệ thống pháp lý và cơ chế công nhận lẫn nhau.
Hiệp định Khung Kinh tế số ASEAN (DEFA) được kỳ vọng tạo nền tảng cho thị trường số khu vực, nhưng hiệu quả thực thi phụ thuộc vào khả năng kết nối các hệ thống quốc gia, hài hòa quy định và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp giao dịch xuyên biên giới. Với Việt Nam, kết nối hạ tầng số công cộng có thể là một hướng đi thiết thực để chuyển cam kết hội nhập thành cơ hội kinh doanh.
Tại phiên thảo luận về khung chính sách phát triển kinh tế số trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 tổ chức ngày 27/10, các diễn giả cho rằng thách thức lớn của ASEAN không nhất thiết nằm ở việc xây dựng một bộ quy tắc đồng nhất cho toàn khu vực, mà là làm thế nào để các hệ thống và quy định hiện có có thể vận hành tương thích, bảo đảm an toàn dữ liệu và tạo thuận lợi cho hoạt động xuyên biên giới.
Bà Ellina Binti Roslan, Giám đốc cấp cao Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư Malaysia (MYCentre4IR), cho rằng khả năng tương thích không đồng nghĩa với việc các quốc gia phải áp dụng cùng một bộ luật.
Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Felix Sharief, Phó Chủ tịch phụ trách Chính sách công và Quan hệ Chính phủ của DANA Indonesia, cho rằng sự phân mảnh thị trường và thiếu tiêu chuẩn chung đang cản trở khả năng kết nối các hệ thống thanh toán số.
Theo ông Felix Sharief, ASEAN cần chú trọng ba nền tảng: giao diện lập trình ứng dụng mở (Open API), tiêu chuẩn thanh toán bán lẻ và hệ thống thanh toán nhanh. Những tiêu chuẩn tương thích sẽ giúp các hệ thống kết nối mà không buộc các quốc gia phải sử dụng chung một nền tảng.
Bà Ellina Binti Roslan, Giám đốc cấp cao Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư Malaysia (MYCentre4IR), cho rằng khả năng tương thích không đồng nghĩa với việc các quốc gia phải áp dụng cùng một bộ luật. Bà dẫn ví dụ về Cơ chế Một cửa ASEAN (ASEAN Single Window), cho phép cơ quan hải quan các nước trao đổi chứng từ thương mại điện tử, trong đó có giấy chứng nhận xuất xứ. Việc vận hành đòi hỏi các bên thống nhất định dạng chứng từ và quy tắc chấp nhận dữ liệu, trong khi mỗi quốc gia vẫn giữ quyền quyết định theo thẩm quyền. Trong lĩnh vực thanh toán, việc liên kết các hệ thống mã QR của Malaysia, Singapore và Indonesia giúp người dùng sử dụng ứng dụng thanh toán quen thuộc tại nước mình khi giao dịch ở nước ngoài.
Bà Nguyễn Thùy Dương, Chủ tịch Công ty cổ phần Tư vấn EY Việt Nam, nhận định sự phổ biến của thanh toán QR đang mở rộng cơ hội giao dịch xuyên biên giới. Tuy nhiên, hạn chế về vốn, nhân lực và năng lực quản trị dữ liệu khiến nhiều doanh nghiệp phải lựa chọn giữa duy trì kinh doanh trước mắt và đầu tư công nghệ dài hạn.
Theo bà, doanh nghiệp nhỏ khó tự xây dựng toàn bộ hệ thống công nghệ, dữ liệu và bảo mật. Vì vậy, cần phát triển hạ tầng dùng chung, đơn giản hóa quy định và bảo đảm khả năng kết nối với thị trường quốc tế. Trong quá trình phát triển Trung tâm Dữ liệu quốc gia, Việt Nam cũng cần có cơ chế bảo vệ dữ liệu doanh nghiệp khi cung cấp dịch vụ xuyên biên giới với chi phí hợp lý.
Theo nghiên cứu của ASEAN, nếu được triển khai toàn diện, DEFA có thể góp phần đưa quy mô kinh tế số khu vực từ khoảng 1.000 tỷ USD lên 2.000 tỷ USD vào năm 2030. Các bên đã hoàn tất đàm phán vào cuối tháng 5/2026 và dự kiến ký hiệp định tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 vào tháng 11/2026.
DEFA được Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á ( ASEAN) khởi động đàm phán vào tháng 9/2023, hướng đến xây dựng khuôn khổ chung cho thương mại số, thương mại điện tử xuyên biên giới, dòng dữ liệu, thanh toán điện tử, bảo vệ người tiêu dùng và khả năng tương thích giữa các hệ thống số. Hiệp định cũng đề cập những lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ tài chính (fintech).
Ảnh: Thông Hải/Báo Ảnh Việt Nam
Các ý kiến tại phiên thảo luận nhấn mạnh chính sách hỗ trợ cần tập trung giảm chi phí kết nối, đơn giản hóa thủ tục, bảo vệ dữ liệu và phát triển hạ tầng dùng chung. Đây là những điều kiện giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa tận dụng cơ hội từ Hiệp định khung kinh tế số ASEAN (DEFA), tham gia sâu hơn vào thương mại số và chuỗi cung ứng khu vực./.
Bài và ảnh: Thông Hải/Báo Ảnh Việt Nam
Link : https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/dinh-huong-defa-de-kinh-te-thanh-pho-ho-chi-minh-tang-truong-hai-con-so-474294.html