Dập sào bắt cá - Nét đẹp trên dòng sông Tích

Mỗi khi mực nước sông Tích chảy qua vùng đất Tích Giang (xã Phúc Thọ, thành phố Hà Nội) xuống thấp, tục dập sào bắt cá lại rộn ràng diễn ra. Không chỉ tái hiện một phương thức đánh bắt xưa, hoạt động này còn lưu giữ ký ức văn hóa và bồi đắp sự gắn kết cộng đồng của cư dân làng cổ Tường Phiêu bên dòng sông Tích.

Đoàn người mang dụng cụ dập sào trên sông Tích, tạo nên khung cảnh vừa rộn ràng vừa đậm chất làng quê Bắc Bộ

Ngay từ sáng sớm, người dân đã tụ họp đông đủ bên bờ sông. Các bô lão làm lễ khai hội, thắp hương cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi. Nghi lễ diễn ra ngắn gọn nhưng trang nghiêm, thể hiện sự tri ân đối với thiên nhiên và dòng sông đã nuôi sống bao thế hệ.

Sau phần lễ là màn dập sào được mong chờ nhất. Những người đàn ông khỏe mạnh mang theo các cây sào tre dài, lội xuống sông, đứng thành hàng ngang. Khi có hiệu lệnh, họ đồng loạt dập mạnh xuống mặt nước. Tiếng sào vang dội, nước bắn tung tóe trong tiếng cổ vũ không ngớt của người xem đứng kín hai bên bờ.

Người dân Làng Tường Phiêu mang theo sào tre, lưới và các dụng cụ dập sào, trang nghiêm theo sau đoàn rước hướng về phía khúc sông tổ chức lễ hội.

Dưới lòng sông, từng hàng người dàn đều chuẩn bị cho hiệu lệnh bắt đầu. Khi tiếng hiệu lệnh vang lên, mặt nước sông bắn tung tóe bởi hàng chục nhịp sào.

Hàng trăm người dân đồng loạt dập sào xuống dòng Sông Tích, tạo nên nhịp điệu mạnh mẽ và đầy khí thế giữa lòng sông

Một số phụ nữ làng Tường Phiêu cũng tham gia bắt cá.

Theo truyền thuyết, tục dập sào bắt cá ở Tích Giang đã có từ xa xưa, gắn liền với ngôi đình cổ Tường Phiêu - nơi thờ Đức Thánh Tản Viên, vị thần đứng đầu “Tứ bất tử” trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Người dân kể rằng, chính Đức Thánh Tản Viên đã dạy dân cách đan vó, chế dập sào, làm cần trục để đánh bắt cá trên dòng sông Tích. Để tưởng nhớ công ơn ấy, dân làng lập đình phụng thờ và lưu giữ tục lệ qua nhiều thế hệ.
Anh Nguyễn Tiến Cường, người dân làng Tường Phiêu chia sẻ: “Mùa dập sào đẹp nhất là từ tháng 8 đến tháng 10 (âm lịch), khi nước từ núi Ba Vì đổ về ít, lòng sông cạn hơn và cá dồn về những khúc sâu. Dụng cụ đánh bắt rất giản dị: một chiếc khung tre hình chóp quây lưới nối với cán tre dài. Khi cá lọt vào lưới, người dập sào có thể cảm nhận qua độ rung để nhấc lên hoặc lặn xuống bắt”.

 

Một buổi dập sào của dân làng Tường Phiêu thường thu được vài xâu cá, có người bắt được cả chục cân, chủ yếu là cá chép. Nhưng với người dân nơi đây, giá trị lớn nhất không nằm ở sản vật. Cá bắt được được coi như “lộc sông”, chia cho mọi người như niềm vui chung của cả làng.

Gỡ cá ra khỏi phần lưới buộc ở đầu sào sau khi vừa bắt được.

 

 

Ông Nguyễn Văn Công, Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Thọ cho biết, Tường Phiêu mang nghĩa là “cơn gió lành”, là ngôi làng cổ nổi tiếng với đình được xếp hạng Di tích quốc gia. Lễ hội đình Tường Phiêu đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Tục dập sào bắt cá trên sông Tích vì thế không chỉ là một hình thức sinh hoạt dân gian mà còn là không gian văn hóa đặc sắc, phản ánh mối gắn bó bền chặt giữa con người với thiên nhiên.

Ông Công nhấn mạnh: “Chúng tôi mong muốn bảo tồn, phát huy giá trị phong tục dập sào bắt cá như một nét đẹp thu hút du lịch trải nghiệm nông thôn. Qua đó, không chỉ giúp người dân tăng thêm thu nhập mà còn khơi dậy niềm tự hào, sự gắn kết cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ với cội nguồn quê hương”.

Kết thúc lễ hội, một lần nữa toàn cảnh khúc sông hiện lên với đông đảo người dân tham gia dập sào bắt cá, tạo nên bức tranh sinh động về nét đẹp văn hóa truyền thống của Làng Tường Phiêu.

Người tham gia xách những con cá vừa bắt được, băng qua ruộng lúa trở về điểm tập kết để báo cá với ban tổ chức

Giữa nhịp sống hiện đại, màn dập sào trên dòng sông Tích vẫn giữ nguyên vẻ mộc mạc. Trong tiếng sào đập nước và tiếng cười nói rộn vang, người ta cảm nhận rõ nhịp chảy bền bỉ của một phong tục cổ truyền vẫn đang tiếp tục được gìn giữ như một phần ký ức sống động của vùng đất ven sông./. 

Bài: Công Đạt - Ảnh: Công Đạt, Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam

Link : https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/dap-sao-bat-ca-net-dep-tren-dong-song-tich-452977.html