Đạo diễn Gunilla Bresky làm phim về người bạn Thụy Điển của Việt Nam
Những trang nhật ký ghi lại cuộc chiến tranh của Mỹ tại Việt Nam qua góc nhìn của nữ nhà văn Thụy Điển Sara Lidman lần đầu được giới thiệu tới khán giả Việt Nam qua bộ phim tài liệu “Sara và những kiếp người” của đạo diễn Gunilla Bresky trong khuôn khổ Liên hoan Phim tài liệu châu Âu - Việt Nam lần thứ 16 tại Hà Nội.
Ra mắt năm 2019, bộ phim dài 75 phút khắc họa nhiều khía cạnh trong cuộc đời Sara Lidman (1923-2004), từ tuổi thơ, sự nghiệp văn chương, các mối quan hệ đến chuyến đi đến Việt Nam. Trong những năm chiến tranh, Sara Lidman đã tới Việt Nam để tận mắt chứng kiến hậu quả của bom đạn. Bà sử dụng tiếng nói của một nhà văn để kể lại những gì mình chứng kiến cho người dân Thụy Điển, đồng thời đặt câu hỏi về cách cuộc chiến được nhìn nhận trong xã hội Thụy Điển.
Bộ phim nhận được nhiều ghi nhận tại Thụy Điển và quốc tế, trong đó có đề cử Giải Guldbagge - giải thưởng điện ảnh quốc gia hàng đầu của Thụy Điển - ở hạng mục Nhạc phim xuất sắc nhất năm 2020 và Giải Gemma Firsova cho Phim hay nhất về chủ đề xã hội triết học năm 2020.
Phóng viên Báo ảnh Việt Nam đã có cuộc trò chuyện với đạo diễn Gunilla Bresky về hành trình thực hiện bộ phim và lần đầu đưa câu chuyện của Sara đến với khán giả Việt Nam.
Ảnh: Đại Sứ Quán Thụy Điển tại Việt Nam cung cấp
PV: Bà biết đến và trở thành bạn của Sara Lidman trong hoàn cảnh nào?
Đạo diễn Gunilla Bresky: Tôi biết Sara Lidman, bà ấy là bạn của tôi. Chúng tôi gặp nhau lần đầu năm 1971, khi tôi còn là một nhà báo trẻ làm việc tại Đài Phát thanh Thụy Điển. Khi đó, Sara Lidman đến thị trấn nơi tôi sống. Tôi là người trẻ duy nhất có ô tô nên được nhờ làm tài xế cho bà ấy trong một tuần.
Chúng tôi đi từ nơi này sang nơi khác. Ở mỗi ngôi làng hay thị trấn, tại nhà dân hoặc các hội trường công cộng, luôn có công nhân, phụ nữ và sinh viên tụ họp để nghe Sara Lidman kể về Việt Nam và những trải nghiệm của bà.
Sara Lidman có cá tính mạnh mẽ, cách diễn đạt cuốn hút và đầy nhiệt huyết. Nhiều người xúc động đến rơi nước mắt và không muốn rời đi, họ muốn bà ở lại để tiếp tục trò chuyện.
Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo Ảnh Việt Nam
PV: Sara Lidman đã kể gì về Việt Nam trong những cuộc gặp ấy?
Đạo diễn Gunilla Bresky: Sara Lidman kể về chuyến đi và những con người bà gặp ở Việt Nam: những nữ chiến sĩ, những cô gái trẻ đào hầm trú ẩn khi máy bay Mỹ ném bom; những nhà thơ vẫn sáng tác trong thời chiến; những bác sĩ làm việc tại các bệnh viện từng bị ném bom, dù trên mái nhà có biểu tượng chữ thập đỏ.
Bà có cách kể chuyện rất đặc biệt, bằng những ngôn từ đẹp đẽ đến mức người nghe cảm giác như chính mình đã gặp những con người Việt Nam ấy. Qua câu chuyện của Sara Lidman, tôi cảm nhận người Việt Nam rất dũng cảm, không mang nặng lòng thù hận mà luôn nỗ lực gìn giữ sự sống và văn hóa.
Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo Ảnh Việt Nam
PV: Điều gì thôi thúc bà thực hiện bộ phim về Sara?
Đạo diễn Gunilla Bresky: Tôi làm bộ phim này vì đó là một phần ký ức tuổi trẻ của chúng tôi. Khi ấy, chúng tôi còn trẻ, ngây thơ và có phần lãng mạn, nhưng có một trái tim tử tế và muốn lên tiếng phản đối những cuộc chiến đang diễn ra trên thế giới. Chúng tôi tin rằng bằng ý chí của mình có thể tác động đến các chính trị gia và biết đâu có thể thay đổi thế giới. Khi đó, Thủ tướng Olof Palme cũng lên tiếng phản đối việc Mỹ ném bom Hà Nội.
Hơn nữ, tôi cũng muốn người Việt Nam biết đến Sara Lidman và hiểu rằng bà là một người bạn tuyệt vời của đất nước các bạn. Có lẽ không còn nhiều người nhớ về Sara, bởi những người từng gặp bà có thể đã qua đời. Nhưng con cái của họ có thể vẫn từng nghe nhắc đến cái tên Sara. Tôi hy vọng sẽ có khán giả xem phim và nói: “Mẹ tôi từng quen biết Sara”. Tôi nghĩ điều đó thật tuyệt vời.
PV: Sara Lidman đã qua đời, bà gặp những khó khăn gì khi đưa câu chuyện của bà lên màn ảnh?
Đạo diễn Gunilla Bresky: Tôi không sử dụng nội dung từ những cuốn sách đã xuất bản mà lựa chọn từ chính cuốn nhật ký Sara Lidman viết khi ở Việt Nam. Những ghi chép hàng ngày thường trực diện và chân thật hơn, rất phù hợp để làm phim, bên cạnh những điều tôi từng nghe bà chia sẻ khi còn sống.
Thách thức lớn nhất là Sara Lidman đã qua đời và chỉ còn lại những trang nhật ký. Khi đưa giọng nói của Sara vào phim, tôi cần tìm một diễn viên có chất giọng phù hợp. May mắn là khi còn làm việc tại Đài Phát thanh Thụy Điển, tôi biết một người có cùng chất giọng địa phương với Sara Lidman và tìm đến cô ấy.
Cô ấy chưa từng gặp Sara Lidman ngoài đời nhưng thường đọc sách của bà tại nhiều sự kiện. Vì thế, cô ấy đã trở thành một nhân vật gắn với di sản của Sara Lidman. Người Thụy Điển xem phim thậm chí khó phân biệt đâu là giọng Sara Lidman thật và đâu là giọng của nữ diễn viên.
Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo Ảnh Việt Nam
PV: Cảm xúc của bà khi bộ phim lần đầu được chiếu tại Việt Nam?
Đạo diễn Gunilla Bresky: Tôi cảm thấy rất vinh dự và hạnh phúc. Không có điều gì tuyệt vời hơn việc mang bộ phim đến cho khán giả Việt Nam, bởi Việt Nam luôn giữ một vị trí đặc biệt trong trái tim Sara Lidman. Tôi cảm thấy không chỉ mình đang ở Việt Nam mà dường như bà ấy cũng đang ở bên cạnh tôi.
PV: Những ngày ở Việt Nam để lại cho bà những ấn tượng gì?
Đạo diễn Gunilla Bresky: Ấn tượng đầu tiên của tôi là Việt Nam có rất nhiều cây xanh và tôi thích đồ ăn Việt Nam. Tôi cũng gặp những nhà làm phim trẻ Việt Nam, trong đó có những người quan tâm đến những người từng ủng hộ Việt Nam như Sara. Những nhân chứng của thời kỳ ấy vẫn còn sống, dù nay đã 70-80 tuổi. Tôi cũng hứa sẽ giúp thực hiện một bộ phim về một số người trong số họ.
Tôi nghĩ mình sẽ mang về từ Việt Nam rất nhiều điều đọng lại trong tâm trí, và có thể cả những ý tưởng cho những bộ phim tiếp theo./.
Bài: Ngân Hà - Ảnh: Trần Thanh Giang & Đại Sứ Quán Thụy Điển cung cấp
Link : https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/dao-dien-gunilla-bresky-lam-phim-ve-nguoi-ban-thuy-dien-cua-viet-nam-472049.html