Vũ điệu của nước và bột ở chùa Kal Pô Prưk
Trong không khí Tết Chol Chnam Thmay của đồng bào Khmer Nam Bộ, bên cạnh các nghi thức tôn giáo như lễ tắm Phật, những hoạt động mang tính cộng đồng như té nước và ném bột đã trở thành điểm nhấn nổi bật, phản ánh sinh động đời sống văn hóa và tinh thần gắn kết của người dân Khmer ở xã Óc Eo (An Giang). Đây là những phong tục mang ý nghĩa thanh tẩy, cầu chúc may mắn, đồng thời có sự tương đồng với các lễ hội năm mới ở một số quốc gia Đông Nam Á.
Nghi lễ tắm Phật đã thu hút đông đảo người Khmer trong vùng Óc Eo tham gia. Các gia đình, nhóm bạn cùng nhau dâng lễ, cầu chúc năm mới bình an. Trong nghi thức tắm Phật, người dân lần lượt dâng nước thơm lên tượng Phật với sự thành kính. Theo quan niệm Phật giáo Nam tông Khmer, nghi thức này mang ý nghĩa thanh tẩy, hướng con người đến những giá trị tốt đẹp trong năm mới. Đây cũng là điểm nhấn quan trọng, thu hút đông đảo người dân tham gia.
Sau phần lễ, không gian chùa chuyển sang các hoạt động mang tính cộng đồng. Hoạt động té nước diễn ra sôi nổi, tạo không khí vui tươi, gắn kết giữa những người tham gia. Bên cạnh đó, trò ném bột – chủ yếu do thanh thiếu niên thực hiện – góp phần tạo nên những tương tác gần gũi. Những nắm bột trắng được tung nhẹ, không mang tính đối kháng mà thể hiện ý nghĩa chúc phúc, may mắn trong năm mới.
Từ khoảng giữa trưa, khuôn viên chùa trở nên sôi động với sự tham gia đông đảo của thanh thiếu niên và trẻ nhỏ. Những màn té nước diễn ra liên tục trong tiếng cười rộn rã. Không chỉ sử dụng các dụng cụ quen thuộc như ca, xô hay gáo nước, nhiều em nhỏ còn mang theo súng nước, biến hoạt động này thành một trò chơi vui nhộn, tạo nên những khoảnh khắc sinh động giữa không gian lễ hội. Những dòng nước được trao đi không mang tính đối kháng mà như một lời chúc bình an, thuận lợi trong năm mới.
Song song với đó, hoạt động ném bột cũng thu hút đông đảo người tham gia. Những nắm bột trắng được tung nhẹ, phủ lên vai áo, mái tóc trong không khí thân thiện, gần gũi. Theo quan niệm dân gian, lớp bột trắng tượng trưng cho sự tinh khiết, góp phần xua đi những điều không may và mang lại điều tốt lành. Không gian vì thế càng thêm rộn ràng với những tiếng cười, khi mỗi hành động đều trở thành một cách thức giao lưu, kết nối giữa những người tham gia.
Điểm đáng chú ý là cả hai hoạt động này đều có tính tương tác cao, thu hút chủ yếu thanh thiếu niên và trẻ em, trong khi người lớn tuổi quan sát, cổ vũ, tạo nên sự giao thoa giữa các thế hệ. Những hình thức sinh hoạt này góp phần làm nổi bật vai trò của cộng đồng trong đời sống văn hóa của người Khmer.
Có thể thấy, trong khuôn khổ Tết Chol Chnam Thmay, đặc biệt sau các nghi thức như lễ tắm Phật, các hoạt động té nước và ném bột không chỉ mang ý nghĩa vui chơi mà còn góp phần củng cố sự gắn bó trong cộng đồng. Trong bối cảnh đời sống hiện đại, việc duy trì những hoạt động này có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn bản sắc văn hóa và duy trì không gian sinh hoạt cộng đồng của người Khmer Nam Bộ./.
- Bài: Trung Khánh/Báo ảnh Việt Nam
- Ảnh: Lê Minh - Nguyễn Luân - Thông Thiện/Báo ảnh Việt Nam