Vbee AI – biến giọng nói Việt thành tài sản số
Trong khi làn sóng trí tuệ nhân tạo toàn cầu đang có xu hướng đồng nhất hoá ngôn ngữ, một startup Việt Nam lại chọn hành trình ngược chiều - đào sâu vào sáu thanh điệu, ba phương ngữ và những sắc thái cảm xúc riêng có của tiếng Việt. Đó là câu chuyện của Vbee AI, thương hiệu đang định hình hạ tầng giọng nói số cho người Việt.
Xây dựng công nghệ lõi từ đặc tính ngôn ngữ học của tiếng Việt
Vào thời điểm phần lớn các công ty công nghệ Việt Nam đang tích hợp nền tảng AI ngoại nhập và điều chỉnh để phù hợp với tiếng Việt, Vbee chọn một hướng đi khác biệt về mặt triết lý: xây dựng công nghệ lõi từ đặc tính ngôn ngữ học của tiếng Việt trước, rồi mới nghĩ đến ứng dụng thương mại sau.
Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam
Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam
Sự khác biệt này không phải ngẫu nhiên. Tiếng Việt là ngôn ngữ thanh điệu với sáu bậc âm khác nhau — cùng một từ viết, sáu cách phát âm mang sáu nghĩa hoàn toàn khác nhau. Thêm vào đó, khoảng cách phát âm giữa phương ngữ Bắc, Trung và Nam đủ lớn để một hệ thống giọng nói được huấn luyện cho vùng này có thể nghe xa lạ với người dùng ở vùng khác. Đây chính là những rào cản kỹ thuật mà các giải pháp quốc tế, dù được phát triển bởi các tập đoàn có nguồn lực khổng lồ như Google hay Microsoft, vẫn chưa xử lý triệt để cho tiếng Việt.
TS. Nguyễn Thị Thu Trang, đồng sáng lập & CTO Vbee cho biết: "Chúng tôi mang những đặc trưng của tiếng Việt như ngữ âm học, thanh điệu, ngữ điệu... vào các nghiên cứu để tạo ra những giọng nói đầy cảm xúc, cuộc hội thoại ảo nhưng rất con người”.
Từ nền tảng đó, Vbee đã xây dựng một thư viện âm thanh với hơn 400 giọng đọc, phủ đầy đủ giọng nam nữ đặc trưng cả ba miền, giọng trẻ em, giọng đọc mang phong cách báo chí và giọng đàm thoại thông thường - hỗ trợ hơn 50 ngôn ngữ, nhưng tiếng Việt vẫn là ngôn ngữ được đầu tư sâu nhất. Đặc biệt, hệ thống có khả năng xử lý văn bản đầu vào sai chính tả hoặc chứa từ vay mượn nước ngoài, một thách thức thực tế trong thói quen viết tiếng Việt hiện đại của người dùng, khi các từ như "deadline", "feedback" hay "update" được dùng xen lẫn tự nhiên.
Điều này tạo ra một lợi thế cạnh tranh khó sao chép. Để đuổi kịp Vbee trong tiếng Việt, đối thủ không chỉ cần tiền và thuật toán, mà cần cả một thập kỷ dữ liệu âm thanh tiếng Việt chất lượng cao và đội ngũ am hiểu ngôn ngữ học bản địa.
Điểm đặc biệt thứ hai trong chiến lược thương hiệu của Vbee là sự dịch chuyển có chủ đích từ vị trí của một công cụ (tool) sang vị trí của một nền tảng (platform). Thay vì chỉ cung cấp dịch vụ chuyển văn bản thành giọng nói, Vbee đang xây dựng một hệ sinh thái AI Voice toàn diện, bao gồm: Voice Cloning (nhân bản giọng nói), AI Dubbing (lồng tiếng tự động), Speech-to-Text (chuyển giọng nói thành văn bản) và dịch thuật AI.
Mô hình kinh tế độc đáo nhất của công ty là Thư viện Giọng Cộng đồng, hay còn được gọi là "Chợ giọng nói AI”. Đây là mô hình hai chiều: người có giọng nói hay có thể số hoá và cho thuê giọng nói của mình; doanh nghiệp và nhà sáng tạo nội dung có thể tìm và sử dụng các giọng phù hợp với dự án của mình. Vbee đóng vai trò người vận hành hạ tầng trung gian. Đây là mô hình kinh doanh chưa có đối thủ nội địa nào thực sự triển khai ở quy mô tương đương.
Đáng chú ý hơn, Vbee đang theo đuổi hướng tích hợp Edge AI — đưa công nghệ giọng nói xuống chạy trực tiếp trên thiết bị phần cứng, không cần kết nối đám mây. Đây là bước đi quan trọng nhắm vào thị trường thiết bị IoT, y tế, giáo dục và các môi trường có yêu cầu cao về bảo mật dữ liệu — những phân khúc mà các giải pháp cloud-based khó đáp ứng được.
Từ phòng lab đến hạ tầng quốc gia
Câu chuyện của Vbee bắt đầu không phải từ một kế hoạch kinh doanh, mà từ một đề tài nghiên cứu khoa học tại Trường Công nghệ Thông tin và Truyền thông, Đại học Bách Khoa Hà Nội, với mục tiêu ban đầu là giúp người khiếm thị đọc được văn bản tiếng Việt qua máy. Chi tiết xuất phát điểm này định hình triết lý sản phẩm của Vbee cho đến tận hôm nay: công nghệ giọng nói là cầu nối tiếp cận thông tin, không chỉ là công cụ tự động hoá doanh nghiệp.
Vbee được thành lập chính thức năm 2018 bởi hai đồng sáng lập Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Trang, Phó Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc Công nghệ, là người gieo hạt cho nền tảng kỹ thuật. Bà bắt đầu nghiên cứu về Text-to-Speech (giải pháp công nghệ chuyển đổi văn bản thành giọng nói tự nhiên) về tiếng Việt từ năm 2010 tại Bách Khoa Hà Nội, sau đó sang Pháp nghiên cứu sinh và bảo vệ thành công luận án tiến sĩ về giải pháp Text-to-Speech cho tiếng Việt tại Đại học Paris-Sud 11 vào năm 2015. Với hơn 40 công trình khoa học quốc tế và gần 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực AI và xử lý ngôn ngữ tự nhiên, bà Trang đại diện cho chiều sâu nghiên cứu, yếu tố mà không một startup nào có thể rút ngắn bằng vốn đầu tư.
Ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam
Ông Hồ Minh Đức, Tổng Giám đốc, là người biến nghiên cứu thành giá trị thị trường. Kỹ sư phần mềm tốt nghiệp Bách Khoa Hà Nội, ông đến với Vbee từ dự án số hoá sách nói, và kể lại khoảnh khắc quyết định: "Điều tôi thấy hết sức bất ngờ là giọng nói từ máy mà có cảm xúc như con người.". Từ sự ngạc nhiên đó, ông quyết định đồng sáng lập Vbee cùng bà Trang với mục tiêu xây dựng hệ sinh thái AI Voice dành cho tiếng Việt lớn nhất thị trường.
Năm 2018 đánh dấu thành công kép đầu tiên của Vbee khi vào tháng 1 doanh nghiệp này cho ra mắt sản phẩm Vbee AIVoice thì chỉ vài tháng sau sản phẩm này đã đoạt giải cao nhất Giải thưởng Nhân tài Đất Việt lĩnh vực Công nghệ Thông tin và Truyền thông, giải thưởng được coi là thước đo uy tín nhất cho công nghệ Việt Nam. Năm 2025, Vbee AIVoice được xếp hạng 5 sao tại giải thưởng Sao Khuê trong nhóm sản phẩm dành cho Chính phủ, Chính quyền và Dịch vụ công. Đây cũng là lần đầu tiên một nền tảng giọng nói thuần Việt được vinh danh ở hạng mục này. Đây không chỉ là giải thưởng mà còn là sự xác nhận Vbee đã trở thành một phần của hạ tầng số quốc gia. Ông Hồ Minh Đức chia sẻ: "Sứ mệnh của chúng tôi: mỗi người Việt đều có thể tiếp cận thông tin bằng chính giọng nói thân thuộc của mình. Công nghệ giọng nói không chỉ là công cụ, mà là cầu nối giữa công nghệ và cộng đồng."
Tính đến giữa năm 2026, Vbee phục vụ hơn 3 triệu người dùng cùng hàng trăm doanh nghiệp và các tổ chức chính phủ. Hàng trăm tỷ ký tự đã được chuyển đổi; hàng chục triệu cuộc gọi AI đã được thực hiện trong các lĩnh vực từ ngân hàng, viễn thông đến giáo dục và dịch vụ công. Công ty công bố khả năng giúp doanh nghiệp tiết kiệm đến 90% chi phí so với hình thức ghi âm và vận hành tổng đài truyền thống.
Tầm nhìn trung hạn của Vbee hướng ra khu vực Đông Nam Á với kế hoạch đưa công nghệ TTS đến Lào, Thái Lan, Campuchia và Philippines trong năm 2026. Đáng chú ý, hướng mở rộng này không phải là bành trướng thị trường theo nghĩa thông thường mà là mang triết lý "đào sâu vào ngôn ngữ địa phương" đến các quốc gia láng giềng cũng đang thiếu hụt hạ tầng giọng nói bản địa.
Có thể nói, trong bối cảnh UNESCO đã kêu gọi hành động toàn cầu bảo tồn đa dạng ngôn ngữ đến năm 2032 và Việt Nam đang đẩy mạnh đột phá khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia theo tinh thần Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị thì hướng đi này của Vbee không chỉ mang ý nghĩa thương mại mà còn thể hiện khát vọng chinh phục những chân trời khoa học mới của người Việt trong kỉ nguyên mới./.
Bài: Hoàng Tuệ Nhi - Ảnh: Công Đạt & VBEE AI