Tp. Hồ Chí Minh sẵn sàng cho một chu kỳ phát triển đô thị mới

 

Thành phố Hồ Chí Minh đang đứng trước một thời điểm quan trọng để mở rộng không gian phát triển, đổi mới phương thức quản trị và khai thác tốt hơn những nguồn lực sẵn có. Dự thảo Luật Phát triển đô thị được kỳ vọng sẽ tạo thêm hành lang pháp lý vững chắc để một siêu đô thị năng động bước vào chu kỳ phát triển mới: xanh hơn, hiện đại hơn và có sức cạnh tranh cao hơn trong khu vực.

Từ không gian hiện hữu đến những chân trời mới

Nhìn từ trên cao, Thành phố Hồ Chí Minh hôm nay đang chuyển mình từng ngày. Những khu đô thị mới nối tiếp các khu dân cư hiện hữu; những tuyến đường lớn mở rộng không gian kết nối; các công trình giao thông mới từng bước định hình diện mạo một đô thị đa trung tâm.

TP. Hồ Chí Minh tập trung nguồn lực phát triển đồng bộ hạ tầng giao thông, nâng cấp các tuyến đại lộ huyết mạch, hầm vượt sông và hệ thống kè bờ kênh, từng bước giải quyết bài toán ùn tắc và mở rộng không gian kết nối phát triển đô thị.

Từ khu vực trung tâm bên sông Sài Gòn đến Khu đô thị mới Thủ Thiêm, từ các tuyến giao thông kết nối vùng đến tuyến metro đầu tiên đưa vào khai thác, một cấu trúc đô thị mới đang dần hiện rõ. Thành phố không còn phát triển theo một tâm điểm duy nhất mà đang mở rộng theo nhiều hướng, gắn kết các khu vực chức năng và từng bước hình thành những cực tăng trưởng mới.

Nhưng đi cùng tốc độ phát triển là những bài toán không dễ giải: quỹ đất ngày càng có giá trị, hạ tầng cần được đầu tư đồng bộ, giao thông phải đi trước một bước, trong khi yêu cầu về không gian xanh, môi trường sống và chất lượng đô thị ngày càng cao.

Trong bối cảnh đó, việc mở rộng không gian phát triển trở thành một yêu cầu tất yếu.

Không gian văn hóa, di sản và đời sống đô thị hiện đại của TP. Hồ Chí Minh hòa quyện sinh động qua các hoạt động du lịch, công trình kiến trúc lịch sử và không gian công cộng sầm uất.

Dự thảo Luật Phát triển đô thị được đưa ra xem xét tại Kỳ họp bất thường thứ nhất của Quốc hội khóa XVI, khai mạc ngày 03/8/2026, được kỳ vọng tạo thêm cơ sở pháp lý cho các đô thị chủ động tổ chức phát triển, huy động nguồn lực và khai thác hiệu quả hơn những không gian mới.

Điểm đáng chú ý là không gian đô thị không chỉ được nhìn trên mặt đất. Không gian ngầm, không gian trên cao, không gian ven sông, ven biển và những khu vực có tiềm năng phát triển mới đều được đặt trong tầm nhìn quy hoạch tổng thể.

Đây là hướng mở có ý nghĩa đặc biệt đối với Thành phố Hồ Chí Minh. Với hệ thống sông ngòi phong phú, không gian biển và khu vực Cần Giờ, Thành phố có đầy đủ điều kiện để phát triển mạnh mẽ các mô hình đô thị ven sông, ven biển, kinh tế biển và những trung tâm đô thị mới hiện đại.

Không gian mới, động lực mới

Khi không gian phát triển được mở rộng, câu chuyện của Thành phố cũng không chỉ dừng lại ở những công trình xây dựng đơn lẻ.

Đó có thể là những tuyến đường sắt đô thị giúp giảm áp lực giao thông; những khu đô thị ven sông gắn với không gian công cộng; những công trình ngầm giúp sử dụng hiệu quả quỹ đất; hay những khu vực ven biển được quy hoạch để phát triển kinh tế biển gắn liền với bảo vệ môi trường.

Tuyến metro, hạ tầng giao thông hiện đại cùng không gian sông Sài Gòn mở ra những động lực mới, tái cấu trúc không gian phát triển và nâng cao năng lực hội nhập của TP. Hồ Chí Minh.

Các định hướng chiến lược về trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, kinh tế đêm và hệ thống đường sắt đô thị phủ rộng cũng được kỳ vọng sẽ bổ sung những động lực tăng trưởng mới, giúp Thành phố nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập sâu hơn với khu vực cũng như thế giới.

Điều quan trọng hơn là những không gian ấy cần được kết nối thành một chỉnh thể hoàn chỉnh. Một đô thị lớn không thể chỉ được đo bằng số lượng công trình hay diện tích xây dựng, mà còn bằng khả năng vận hành, kết nối thông suốt và tạo ra một môi trường sống tiện nghi, chất lượng cho người dân.

Vì vậy, cùng với mở rộng không gian, yêu cầu về quản trị đô thị cũng ngày càng trở nên cấp thiết. Thành phố cần những cơ chế đủ linh hoạt để quyết định nhanh hơn, huy động tốt hơn các nguồn lực xã hội và đưa các dự án hạ tầng chiến lược nhanh chóng đi vào cuộc sống.

Sẵn sàng cho chặng đường mới

Điều đáng chú ý là Thành phố Hồ Chí Minh đang chuẩn bị từ sớm, chủ động đi trước một bước thay vì thụ động chờ đến khi Luật chính thức được ban hành.

TP. Hồ Chí Minh phát triển bứt phá với các tòa cao ốc hiện đại, hệ sinh thái dịch vụ - thương mại sôi động cùng sự bứt phá trong công nghệ cao, y tế tiệm cận quốc tế và tiềm lực trở thành trung tâm tài chính lớn.

Hiện nay, Thành phố đang tập trung xây dựng hệ thống nghị quyết cụ thể hóa các cơ chế, chính sách mới - dự kiến khoảng 78-81 nghị quyết tập trung vào các lĩnh vực then chốt như: phân cấp quản lý, đầu tư phát triển, quy hoạch, hạ tầng, khai thác nguồn lực và quản trị đô thị. Cùng với đó là việc chủ động rà soát những quy định còn chồng chéo, lấy ý kiến sâu rộng từ các chuyên gia, nhà khoa học nhằm hoàn thiện khung pháp lý và bảo đảm quá trình thực hiện đồng bộ, hiệu quả.

Môi trường sống tiện nghi, không gian đô thị xanh hiện đại cùng nhịp sống đêm sôi động tạo nên sức hút cho TP. Hồ Chí Minh - nơi đáng sống, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân và thu hút nguồn nhân lực.

Đây được xem là bước chuẩn bị hết sức cần thiết để những cơ chế mới không dừng lại trên giấy, mà nhanh chóng chuyển hóa thành những công trình thực tế, những không gian phát triển mới và những thay đổi tích cực, cụ thể trong đời sống đô thị.

Trong tương lai, diện mạo Thành phố Hồ Chí Minh sẽ không chỉ được nhận diện bằng những tòa nhà cao tầng, những tuyến đường mới hay các khu đô thị hiện đại. Một Thành phố phát triển ở tầm cao mới còn phải là nơi có phương thức quản trị hiệu quả, môi trường đầu tư thông thoáng, hạ tầng đồng bộ và chất lượng sống của nhân dân ngày càng được nâng nâng cao.

TP. Hồ Chí Minh hôm nay khoác lên mình diện mạo một siêu đô thị hiện đại, năng động và tràn đầy sức sống bên dòng sông Sài Gòn chở nặng phù sa. Ảnh: Giang Sơn Đông

Luật Phát triển đô thị, vì thế, không đơn thuần là câu chuyện về quy hoạch hay quản lý xây dựng. Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, đây chính là nền tảng vững chắc để mở ra một chu kỳ phát triển mới - năng động hơn, xanh hơn và khẳng định vị thế một siêu đô thị tầm cỡ, có sức cạnh tranh cao trong khu vực./.

• Thực hiện:  Lê Minh - Trung Khánh/Báo ảnh Việt Nam
• Ảnh:  Nguyễn Luân - Thông Hải/Báo ảnh Việt Nam và Kim Cương - Thanh Vũ - Giang Sơn Đông