Quỳnh Sơn – nơi bản làng Tày hòa cùng thung lũng Bắc Sơn

Nằm giữa thung lũng Bắc Sơn, Làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn, xã Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn gây ấn tượng bởi những nếp nhà sàn truyền thống của đồng bào Tày nằm xen giữa cánh đồng, núi đá và những con đường làng.

Không gian nơi đây không chỉ có cảnh sắc đặc trưng của vùng Đông Bắc mà còn lưu giữ một đời sống cộng đồng gắn bó với nhà sàn, ruộng đồng, tiếng đàn tính, những làn điệu then và các phong tục được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Toàn cảnh làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn hòa cùng thung lũng lúa chín vàng nhìn từ trên cao.

Những nếp nhà sàn mái ngói âm dương hướng ra cánh đồng lúa và những dãy núi bao quanh thung lũng.

Quỳnh Sơn nằm ở vị trí trung tâm của thung lũng Bắc Sơn. Từ những điểm cao quanh làng, đặc biệt là khu vực núi Nà Lay, có thể nhìn bao quát không gian rộng lớn của thung lũng với những cánh đồng trải dài dưới chân núi. Vào mùa lúa chín, sắc vàng của ruộng đồng nổi bật giữa màu xanh của núi rừng, những nếp nhà sàn và các tuyến đường làng, tạo nên một bức tranh đặc trưng của Bắc Sơn.

Điểm dễ nhận thấy khi đặt chân tới Quỳnh Sơn là hệ thống nhà sàn truyền thống. Theo thông tin của UBND xã Bắc Sơn, làng hiện có hơn 400 ngôi nhà sàn cổ của người Tày. Những ngôi nhà có kiến trúc tương đối đồng nhất, mái lợp ngói âm dương, tạo nên một quần thể kiến trúc hài hòa với cảnh quan tự nhiên.

Những nếp nhà sàn với mái ngói âm dương đặc trưng của đồng bào Tày ở làng Quỳnh Sơn.

Cổng chào phố đi bộ Quỳnh Sơn.

Những nếp nhà nằm nối tiếp nhau, phía trước là sân, vườn và đường làng; phía xa là núi và cánh đồng. Không gian ấy tạo nên cảm giác khác biệt so với những điểm đến được xây dựng mới để phục vụ du lịch. Ở Quỳnh Sơn, nơi lưu trú của du khách cũng chính là không gian sống của người dân. Du khách đến đây có thể nghỉ trong những ngôi nhà sàn, thưởng thức các món ăn truyền thống và tìm hiểu sinh hoạt của cộng đồng địa phương.

Du lịch cộng đồng vì thế đã trở thành một phần trong đời sống kinh tế của người dân Quỳnh Sơn. Theo UBND xã Bắc Sơn, hiện làng có 12 cơ sở lưu trú cộng đồng, trong đó 9 cơ sở đủ điều kiện kinh doanh theo quy định. Các hộ dân cũng từng bước cải tạo, nâng cấp cơ sở lưu trú để đáp ứng nhu cầu của du khách. Đến nay, 26 hộ đã được chấp thuận hỗ trợ theo chính sách phát triển du lịch cộng đồng của tỉnh, trong đó 10 hộ đã hoàn thành việc cải tạo, nâng cấp.

Nhưng điều làm nên sức hấp dẫn của Quỳnh Sơn không chỉ nằm ở những ngôi nhà sàn. Đó còn là những trải nghiệm được hình thành từ chính đời sống của người dân. Du khách có thể tham gia các hoạt động gắn với mùa vụ như gặt lúa, tìm hiểu cách chế biến những món ăn truyền thống, gói bánh; thưởng thức những làn điệu then, tiếng đàn tính và giao lưu văn nghệ dân gian. Những hoạt động này giúp khoảng cách giữa người dân và du khách được thu hẹp, để chuyến đi không chỉ dừng ở việc ngắm cảnh.

 

Vào những ngày mùa vàng, không gian Quỳnh Sơn càng trở nên sinh động. Trên những cánh đồng, người dân bắt đầu công việc thu hoạch khi lúa chín. Từ trong làng nhìn ra, những thửa ruộng nối tiếp nhau giữa núi rừng. Từ trên cao nhìn xuống, các nếp nhà sàn trở thành những điểm nhấn giữa biển lúa vàng. Cảnh quan ấy tạo nên sự kết nối tự nhiên giữa sản xuất nông nghiệp, đời sống cư dân và hoạt động du lịch cộng đồng.

Du khách chụp ảnh bên cánh đồng lúa chín, phía xa là những nếp nhà sàn mái ngói âm dương.

Những giá trị văn hóa truyền thống cũng đang được xem là nền tảng để Quỳnh Sơn phát triển du lịch lâu dài. Năm 2025, Làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn được Tổ chức Du lịch Liên hợp quốc vinh danh là “Làng du lịch tốt nhất thế giới năm 2025”, ghi nhận những giá trị về văn hóa, cảnh quan, sự tham gia của cộng đồng và định hướng phát triển bền vững.

Danh hiệu quốc tế trở thành động lực để địa phương tiếp tục đầu tư nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu giữ gìn những giá trị vốn có. Năm 2026, xã Bắc Sơn triển khai Đề án phát triển Làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn giai đoạn 2026–2027, trong đó tập trung cải thiện hạ tầng, chỉnh trang cảnh quan và gắn phát triển du lịch với bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.

Một góc nhà sàn và sân nhà nhìn từ trên cao, phía xa là những dãy núi bao quanh làng.

Những viên ngói âm dương được sử dụng để trang trí các góc check in cho du khách tại làng Quỳnh Sơn.

Một số hạng mục hạ tầng đang được triển khai nhằm tạo diện mạo mới cho làng, trong đó có cải tạo hệ thống tường rào, xây dựng trung tâm sinh hoạt cộng đồng, nâng cấp đường giao thông và hệ thống thoát nước kết nối làng với khu vực trung tâm xã. Dự án xây dựng cột cờ trên đỉnh Nà Lay cũng được triển khai, hướng tới tạo thêm một điểm nhấn về văn hóa, lịch sử và cảnh quan cho thung lũng Bắc Sơn.

Các nghệ nhân biểu diễn đàn tính trong chương trình giao lưu văn nghệ phục vụ du khách.

Những cô gái Tày biểu diễn điệu múa truyền thống trong đêm giao lưu.

 

Nhiều điệu múa và bài hát truyền thống của người Tày được biểu diễn phục vụ du khách.

Giữa quá trình phát triển ấy, Quỳnh Sơn vẫn giữ được nét riêng của một bản làng Tày giữa thung lũng. Những ngôi nhà sàn, cánh đồng, núi đá, tiếng đàn tính và nhịp sống của người dân cùng tạo nên một không gian mà du khách không chỉ đến để tham quan mà còn để trải nghiệm.

Mâm cơm với những món ăn truyền thống của đồng bào Tày được phục vụ du khách.

Du khách tham gia đêm lửa trại tại làng Quỳnh Sơn.

Các cô gái Tày trong đội văn nghệ giao lưu múa sạp cùng du khách.

Quỳnh Sơn hôm nay đang đứng trước cơ hội lớn để đưa du lịch cộng đồng trở thành một hướng phát triển kinh tế quan trọng. Nhưng giá trị lâu dài của nơi này có lẽ vẫn nằm ở chính điều giản dị nhất: một bản làng còn giữ được kiến trúc truyền thống, cảnh quan nông nghiệp và đời sống văn hóa được cộng đồng gìn giữ. Đó cũng là nền tảng để Quỳnh Sơn tiếp tục kể câu chuyện của mình giữa thung lũng Bắc Sơn, theo một cách tự nhiên và bền vững./.

• Nội dung: Công Đạt, Thanh Giang/Baó Ảnh Việt Nam