Nơi những phận đời kém may mắn tự tay dệt nên hy vọng
Nằm khép mình trên con phố Thạch Hãn (phường Phú Xuân, thành phố Huế), Trung tâm dạy nghề và giải quyết việc làm cho người khuyết tật và trẻ em khó khăn Hy Vọng (gọi tắt là Trung tâm Hy Vọng - HOPE CENTER HUE) từ lâu đã trở thành một mái nhà đặc biệt. Được thành lập từ năm 1999, trung tâm ra đời bằng tất cả sự thấu cảm, yêu thương dành cho những gia đình có con em bị khuyết tật và những số phận kém may mắn. 26 năm qua, tổ chức phi lợi nhuận này luôn kiên trì với sứ mệnh: đào tạo nghề và tạo việc làm bền vững cho ba nhóm đối tượng yếu thế là người khuyết tật, trẻ có hoàn cảnh khó khăn và thanh niên, phụ nữ dân tộc thiểu số huyện A Lưới.
Từ khi thành lập đến nay, Trung tâm Hy Vọng đã tổ chức thành công 49 khóa học, nâng đỡ và đào tạo nghề cho hơn 1.500 học viên. Với uy tín cao trong việc cung cấp chương trình đào tạo chất lượng từ sơ cấp đến chuyên nghiệp, trung tâm đã giúp thay đổi cuộc sống của rất nhiều mảnh đời. Sau các khóa học, một số học viên được giữ lại làm việc ngay tại trung tâm, số khác dễ dàng tìm được việc làm tại các doanh nghiệp may mặc hàng đầu ở Huế và Thành phố Hồ Chí Minh. Vượt qua giai đoạn khó khăn sau dịch COVID-19, hiện tại trung tâm vẫn duy trì và giải quyết việc làm ổn định cho 40 lao động khuyết tật.
Sự phát triển bền vững của một mô hình tự gây quỹ độc đáo này có đóng góp rất lớn từ các tổ chức phi chính phủ. Từ năm 2013 đến 2017, trung tâm đã triển khai thành công các chương trình do WE EFFECT (Thụy Điển) và SODI (Đức) tài trợ tại A Lưới, tập trung vào dạy nghề, nâng cao năng lực, thực hiện bình đẳng giới và tập huấn kỹ thuật nông nghiệp tiên tiến nhằm cải thiện đời sống cho người dân.
Chia sẻ về hành trình đầy tự hào này, bà Nguyễn Thị Hồng - Quản lý Trung tâm Hy Vọng cho biết: "Suốt gần 25 năm qua, điều hạnh phúc lớn nhất của chúng tôi là nhìn thấy các em từ chỗ tự ti, mặc cảm đã có thể tự đứng vững trên đôi chân của mình. Tại Hope Center Hue, toàn bộ lợi nhuận thu được từ hoạt động sản xuất kinh doanh đều được tái đầu tư để lo cho đào tạo, phụ cấp và nâng cao đời sống cho các em. Chúng tôi không hướng đến sự thương hại của xã hội, mà muốn chứng minh rằng: khi được trao cơ hội và sự tôn trọng, người khuyết tật hoàn toàn có thể tạo ra những sản phẩm chất lượng cao, có tính cạnh tranh sòng phẳng trên thị trường".
Hiện nay, Trung tâm Hy Vọng đang tổ chức sản xuất xoay quanh 3 nhóm nghề chính nhằm tối ưu hóa năng lực sáng tạo của học viên.
Nhóm ngành May mặc được coi là ngành kinh tế mũi nhọn, đem lại nguồn thu nhập cao và ổn định nhất cho các học viên. Từ may công nghiệp đến may đo hoàn thiện, trung tâm đã ký kết các hợp đồng cung cấp đồng phục học sinh, trang phục bệnh viện và bảo hộ lao động cho nhiều xí nghiệp, cơ quan trong và ngoài tỉnh. Ngoài ra, các sản phẩm thời trang như túi xách, ví cầm tay cũng được sản xuất liên tục để đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng.
Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam
Tiếp đến là nghề dệt nhằm gìn giữ và khôi phục nền văn hóa truyền thống của người Cơ Tu, Tà Ôi. Nghề dệt Zèng và dệt bán thủ công đã được đưa vào giảng dạy cho đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao Tây Trường Sơn. Vải thổ cẩm dệt ra vừa giữ nguyên hoa văn truyền thống, vừa có giá thành hợp lý và tính cạnh tranh cao. Hiện tại, trung tâm đang thực hiện kế hoạch của xã A Lưới thông qua mô hình A Co, may đồng phục truyền thống từ vải thổ cẩm cho học sinh các trường học, vừa giữ gìn bản sắc, vừa tạo sinh kế bền vững cho phụ nữ bản địa.
Nghề thủ công mỹ nghệ và bước đột phá từ nguyên liệu tái chế bao gồm làm gốm Raku (nguồn gốc Nhật Bản) với sự hỗ trợ của tổ chức AVMO Paris mở ra không gian sáng tạo tuyệt vời cho trẻ khiếm thính và chậm phát triển trí tuệ. Bên cạnh đó, các mặt hàng thủ công làm từ phế liệu bảo vệ môi trường như rổ tre kết hợp vỏ mì tôm, vỏ kẹo hay các sản phẩm đan từ dây điện bỏ đi (phin cà phê, ly đựng viết, khuyên tai, móc khóa...) đã tạo nên thương hiệu riêng cho trung tâm. Các sản phẩm này không chỉ được ký hợp đồng xuất khẩu thông qua hai tổ chức lớn là Craft-link và Mai Handicraft mà còn được du khách quốc tế vô cùng đón nhận.
Đang tỉ mẩn để hoàn thiện chiếc lọ bằng gốm, anh Nguyễn Văn Hậu (học viên tại Trung tâm Hy Vọng) chia sẻ: "Trước khi đến với trung tâm, tôi từng rất tự ti và lo lắng về tương lai của mình. Nhưng từ khi được các thầy cô ở đây dạy nghề, tôi thấy mình vẫn là người có ích. Công việc này đòi hỏi sự kiên nhẫn, đòi hỏi sự khéo léo nhưng mỗi khi làm xong một sản phẩm đẹp được khách hàng khen ngợi và chọn mua, tôi và các bạn ở đây vui lắm! Thu nhập ổn định giúp tôi tự lo được cho cuộc sống của mình".
Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam
Một trong những điểm sáng sáng tạo gần đây của trung tâm chính là sự hợp tác với dự án "Mì Tôm Xanh" từ năm 2023, dưới sự hỗ trợ của tổ chức WWF Huế. Dù trước đó trung tâm đã tận dụng vỏ mì tôm để làm đồ thủ công, nhưng nhờ kỹ thuật "vấn mì tôm không lõi" do Mì Tôm Xanh chuyển giao, các học viên đã nâng cấp và đa dạng hóa sản phẩm lên một tầm cao mới với nón, túi xách, cốc, giỏ, đồ trang sức... tinh xảo hơn.
Sự nâng cấp kỹ thuật này cũng làm phong phú thêm các tour du lịch trải nghiệm tại Hope Center Hue. Nếu như trước đây, học sinh, sinh viên và du khách đến trung tâm chỉ có thể trải nghiệm công đoạn vấn tre, thì nay họ có thể tự tay làm một chiếc móc khóa hay đôi bông tai từ vỏ mì tôm tái chế dưới sự hướng dẫn của các học viên khuyết tật rồi mang sản phẩm về làm kỷ niệm. Hiện tại, Mì Tôm Xanh vẫn đang tiếp tục đồng hành bền bỉ cùng trung tâm trong việc tìm kiếm đầu ra và đặt hàng các sản phẩm tái chế độc đáo này.
Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam
Có mặt tại trung tâm và vừa hoàn thành xong chiếc lọ hoa bằng đất trên bàn xoay, anh Mjnk (du khách đến từ Hà Lan) hào hứng bày tỏ: "Tôi thực sự bị ấn tượng bởi mô hình này. Những sản phẩm thủ công mỹ nghệ ở đây vô cùng tinh xảo, thật khó tin là chúng được làm ra từ những vật liệu tái chế như vỏ mì tôm hay dây điện cũ. Nhưng điều chạm đến trái tim tôi nhất chính là năng lượng tích cực từ các bạn học viên. Khi cùng họ trải nghiệm làm đồ handmade, tôi không thấy khoảng cách nào cả, chỉ thấy những nụ cười và nghị lực phi thường. Nhất định tôi sẽ giới thiệu địa điểm đặc biệt này cho bạn bè của mình khi họ đến Huế".
Chặng đường gần 25 năm dẫu nhiều thách thức, toàn bộ lợi nhuận thu được đều được Trung tâm Hy Vọng tái đầu tư cho hoạt động đào tạo và phụ cấp cho học viên. Bằng sự tự lực và sự đồng hành của cộng đồng, Hope Center Hue đã và đang chứng minh một giá trị nhân văn sâu sắc: Khi được trao cho một chiếc cần câu và sự tự tôn, người khuyết tật hoàn toàn có thể tự tin hòa nhập, đứng vững trên đôi chân của mình và mỉm cười tin tưởng vào tương lai./.
Bài và ảnh: Trần Thanh Giang/ Báo ảnh Việt Nam