Nghị quyết số 71-NQ/TW – Viết tiếp câu chuyện ước mơ nơi miền biên viễn
Năm học 2026-2027 là năm học có ý nghĩa đặc biệt, đánh dấu những đổi mới thực chất trong triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục - đào tạo. Việc khánh thành 108 ngôi trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền ngay ngày đầu năm học mới chính là một phép màu để các thầy cô và học trò viết tiếp câu chuyện ước mơ về sự đổi thay thần kì nơi những miền biên viễn xa xôi của Tổ quốc.
Sáng 5/9, cùng với tiếng trống khai trường vang lên trên khắp mọi miền đất nước, một sự kiện đặc biệt đã diễn ra tại những địa bàn biên giới xa xôi của Tổ quốc. 108 ngôi trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền đã được khánh thành, đón khoảng 113.000 học sinh khu vực biên giới bước vào năm học mới 2026 - 2027.
Đây là sự kiện mang ý nghĩa chính trị, xã hội và nhân văn sâu sắc, thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước trong việc chăm lo, phát triển sự nghiệp giáo dục và đào tạo ở vùng biên giới, cải thiện điều kiện học tập cho con em đồng bào, góp phần thu hẹp khoảng cách vùng miền, đồng thời củng cố quốc phòng, an ninh và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ở khu vực biên cương của Tổ quốc.
Ít ai biết rằng, trước năm học mới 2026 – 2027, 248 xã biên giới đất liền trên cả nước có 956 trường phổ thông nhưng trong đó chỉ có 22 trường phổ thông nội trú cấp trung học phổ thông (chiếm tỉ lệ 2,3%), 160 trường phổ thông bán trú cấp tiểu học và trung học cơ sở (chiếm 16,7%).
Thống kê cũng cho thấy, có tới hơn 332.000 em học sinh có nhu cầu ở nội trú, bán trú, chiếm 53% trên tổng số hơn 625.200 học sinh. Tuy nhiên, chỉ có 59.000 học sinh được học tại các trường nội trú, bán trú, chiếm chưa đến 18% so với tổng số học sinh có nhu cầu; hơn 82% số học sinh còn lại, tức tương đương hơn 273.000 em có nhu cầu nhưng chưa được học tại các trường nội trú, bán trú.
Điều đó cho thấy tỉ lệ trường nội trú, bán trú trước thời điểm năm học mới 2026 – 2027 là rất thấp, trong khi nhu cầu của học sinh rất cao do điều kiện đi lại xa xôi và kinh tế khó khăn.
Việc thiếu hụt hệ thống trường bán trú, nội trú đảm bảo chất lượng ở các địa phương miền núi, vùng biên giới xa xôi không chỉ tác động lớn đến điều kiện đi lại, ăn ở của các cháu học sinh, những đối tượng có hoàn cảnh kinh tế gia đình còn nhiều khó khăn, đường sá đi lại từ nhà đến trường xa xôi cách trở, nhất là vào mùa mưa lũ mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc học hành và xa hơn là tương lai của các cháu.
Đứng trước hoàn cảnh thực tế đó, ngày 18/7/2025 Bộ Chính trị đã ra Thông báo số 81-TB/TW về việc thống nhất chủ trương đầu tư xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại 248 xã biên giới đất liền. Ngay sau đó, tinh thần này được nâng tầm thành tầm nhìn chiến lược dài hạn trong Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo với mục tiêu then chốt: “Hoàn thành xây dựng mạng lưới trường phổ thông nội trú tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng khó khăn và biên giới trước năm 2030”. Quyết sách ấy mang đậm tinh thần nhân văn sâu sắc, coi việc gieo chữ nơi vùng biên không chỉ đơn thuần là tri thức, nâng cao dân trí hay đào tạo nhân lực, mà chính là giải pháp căn cơ, lâu dài để giữ vững chủ quyền quốc gia từ gốc rễ — nơi mỗi người dân, mỗi đứa trẻ lớn lên không chỉ được học hành, được tiếp cận với những nguồn tri thức mới để trang bị kiến thức lập thân mà còn đóng góp sức mình trong công cuộc gìn giữ và phát triển quê hương mình nơi vùng phên giậu của quốc gia.
Hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW, hàng loạt địa phương có tuyến biên giới đất liền đã tạo nên những kỳ tích xây dựng thần tốc. Từ sự đồng lòng của chính quyền các cấp, lực lượng nhân dân, quân đội, đến từng công nhân, kỹ sư đã ra sức miệt mài đêm ngày xuyên lễ, xuyên Tết trên các công trường hẻo lánh, khó khăn quyết tâm hoàn thành việc xây dựng các trường nội trú liên cấp trước năm học mới 2026 - 2027. Bằng sự vào cuộc quyết liệt của toàn bộ hệ thống chính trị, tròn 9 tháng kể từ ngày đồng loạt khởi công (9/11/2025), 108 ngôi trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại 108 xã biên giới đất liền thuộc giai đoạn 1 đã chính thức cắt băng khánh thành đúng vào ngày khai giảng năm học mới 2026 - 2027.
Không còn là ước mơ xa xăm, giữa điệp trùng rừng núi, những ngôi trường hiện đại quy mô hàng nghìn học sinh, đồng bộ từ phòng học văn hóa, khu nội trú khang trang, nhà ăn, bể bơi đến sân thể thao... đã sừng sững mọc lên, viết tiếp câu chuyện nghĩa tình nơi vùng phên giậu Tổ quốc. Các trường này sẽ là hình mẫu để sau đó tiếp tục triển khai diện rộng, hoàn thành mục tiêu đầu tư xây dựng 248 trường trong 2-3 năm tới.
Từ những quyết sách tầm vóc của Đảng đến từng viên gạch đặt xuống giữa vùng biên giới, những ngôi trường nội trú hôm nay không chỉ khép lại những vất vả, thiếu thốn của một thời đã qua mà còn mở ra trang sử mới rực rỡ cho giáo dục vùng biên. Ở nơi phên giậu Tổ quốc, những mái trường mới khang trang, hiện đại chính là nơi gieo mầm cho khát vọng vươn lên của con em vùng biên trong kỉ nguyên học tập, cống hiến, bảo vệ và dựng xây đất nước phồn vinh, cường thịnh./.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, để đảm bảo điều kiện học tập, sinh hoạt nội trú, bán trú cho học sinh, các trường vùng biên cần đầu tư bổ sung hơn 6.000 phòng học; gần 8.000 phòng ở nội trú cho học sinh, gần 4.000 nhà bếp, nhà ăn, phòng quản lí học sinh, phòng sinh hoạt chung, nhà văn hóa; trên 3.400 phòng công vụ cho giáo viên. Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất phương án xây dựng mỗi xã vùng biên giới đất liền có ít nhất một trường nội trú, bán trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở. Tổng số vốn khoảng 37.226 tỷ đồng, trong đó 90% ngân sách Trung ương, 10% ngân sách địa phương và huy động các nguồn lực khác.
- Bài: Thanh Hòa - Ảnh: Báo ảnh Việt Nam & TTXVN