Nghị quyết số 23 - Khơi dậy khát vọng cống hiến của hơn 6,5 triệu kiều bào trên toàn thế giới
Nghị quyết số 23-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành ngày 2/8/2026 đã đánh dấu một bước chuyển lớn trong tư duy và hành động về công tác người Việt Nam ở nước ngoài, tạo động lực khơi dậy mạnh mẽ tinh thần đại đoàn kết và khát vọng cống hiến của hơn 6,5 triệu kiều bào trên toàn thế giới cho sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc.
Nhìn lại chặng đường hơn 20 năm thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW, khối đại đoàn kết toàn dân tộc đã không ngừng được củng cố vững chắc, tạo nên những thành tựu rất đỗi tự hào. Nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị về công tác kiều bào ngày càng đi vào chiều sâu và thực chất. Đời sống của cộng đồng hơn 6,5 triệu người Việt Nam tại trên 130 quốc gia và vùng lãnh thổ ngày càng ổn định, phát triển, hòa nhập sâu vào xã hội sở tại.
Nhiều kiều bào đã khẳng định được vị thế, thậm chí nắm giữ các vị trí quan trọng trong hệ thống chính trị nước bản địa. Tỷ lệ trí thức, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nhân trẻ tăng trưởng mạnh mẽ. Nhờ các chính sách đột phá, nguồn lực tài chính từ kiều hối đã khơi thông ấn tượng: từ mức 2,3 tỷ USD năm 2004 đã vọt lên 17,7 tỷ USD vào năm 2025; tổng lượng kiều hối từ năm 1993 đến nay đạt hơn 250 tỷ USD — tương đương với nguồn vốn FDI giải ngân cùng kỳ.
Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển bứt phá của đất nước trong bối cảnh quốc tế biến động nhanh chóng, công tác kiều bào vẫn bộc lộ những hạn chế cần vượt qua. Đó là còn một bộ phận rất nhỏ trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài vẫn còn định kiến, nhận thức và hành động chưa thật sự phù hợp với lợi ích quốc gia - dân tộc, thậm chí có hành động gây chia rẽ trong cộng đồng, phá hoại mối quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và các nước sở tại. Cộng đồng một số nơi còn khó khăn. Việc huy động nguồn lực của cộng đồng phục vụ phát triển đất nước chưa thực sự hiệu quả. Tình trạng vi phạm pháp luật ở các nước ngày một diễn biến phức tạp... Vì vậy, để tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác người Việt Nam ở nước ngoài, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tăng cường hợp tác quốc tế và tạo động lực cho đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới, ngày 2/8/2026, thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 23-NQ/TW về công tác người Việt Nam ở nước ngoài.
Nghị quyết số 23-NQ/TW không thay đổi nền tảng tư tưởng của Nghị quyết số 36-NQ/TW mà kế thừa toàn diện tinh thần đại đoàn kết dân tộc và phát triển lên một bước mới. Theo đó, Nghị quyết khẳng định, người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ là bộ phận không tách rời của cộng đồng các dân tộc Việt Nam và nhấn mạnh, là một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng, góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia, là cầu nối giữa Việt Nam với thế giới, đồng hành và tham gia trực tiếp vào sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc. Đây chính là điểm mới nổi bật của Nghị quyết khi nhìn nhận cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là một cấu phần quan trọng tạo nên sức mạnh tổng hợp quốc gia; đó là nguồn lực trí tuệ, kinh tế, khoa học - công nghệ, văn hóa và quan hệ quốc tế của hơn 6,5 triệu đồng bào trên khắp thế giới; nguồn lực này sẽ cùng với nguồn lực trong nước đồng hành và tham gia trực tiếp vào sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc.
Trên tinh thần đó, Nghị quyết đặt ra mục tiêu phải hoàn thiện cơ chế, chính sách đồng bộ, đột phá, tạo môi trường thông thoáng, thuận lợi để kết nối, thu hút và phát huy hiệu quả nguồn lực, trí tuệ của người Việt Nam ở nước ngoài; gắn kết cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài thông qua mạng lưới hệ sinh thái kết nối bền vững các chuyên gia, trí thức, nhà khoa học, doanh nhân, văn nghệ sĩ và thế hệ trẻ người Việt Nam toàn cầu, đóng góp thiết thực cho sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam.
Trả lời báo chí, GS.TS. Phan Mạnh Hưởng (Trường Đại học Nam Florida, Hoa Kỳ), đánh giá: "Nghị quyết 23 cho phép các nhà khoa học, doanh nhân, chuyên gia người Việt và toàn cầu không những có cơ hội được đóng góp vào sự phát triển của đất nước, mà thực sự họ có cơ hội được đồng hành. Ở đây thực sự là một sự bứt phá mà tôi tin rằng sẽ tạo ra nhiều cơ hội mới cho các nhà khoa học người Việt trong nước và người Việt ở nước ngoài.".
Nhận định này hoàn toàn trùng khớp với định hướng trọng tâm của Nghị quyết trong việc xây dựng hệ sinh thái bền vững thông qua 4 mạng lưới kết nối chiến lược: mạng lưới trí thức - chuyên gia trong 10 ngành công nghệ then chốt (như trí tuệ nhân tạo AI, bán dẫn, công nghệ sinh học, năng lượng); mạng lưới doanh nhân - nhà đầu tư; mạng lưới văn nghệ sĩ - người có ảnh hưởng; và mạng lưới thế hệ trẻ kiều bào. Đồng thời, chuyển từ việc vận động cá nhân riêng lẻ sang kết nối mạng lưới toàn cầu và linh hoạt cho phép đóng góp từ xa qua nền tảng số.
Song song với việc khơi thông nguồn lực phát triển, Nghị quyết 23-NQ/TW tiếp tục giương cao ngọn cờ đại đoàn kết và hòa hợp dân tộc. Với tinh thần gác lại quá khứ, hướng tới tương lai, Đảng và Nhà nước luôn trân trọng, cầu thị lắng nghe mọi ý kiến đóng góp xây dựng, kể cả những quan điểm khác biệt miễn là không phương hại đến lợi ích quốc gia - dân tộc. Kiều bào cũng được xác định là lực lượng trực tiếp bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, đồng thời giữ vai trò "đại sứ văn hóa, đất nước và con người Việt Nam" nhằm gia tăng sức mạnh mềm quốc gia trên trường quốc tế.
Để Nghị quyết sớm đi vào cuộc sống, trong thời gian tới, Bộ Ngoại giao, đầu mối là Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, sẽ khẩn trương xây dựng Nghị quyết của Chính phủ, kèm theo các Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 23-NQ/TW. Các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài sẽ chuyển mình trở thành những "trung tâm kết nối nguồn lực", chủ động nắm bắt thế mạnh kiều bào để gắn kết chính xác với nhu cầu phát triển của từng bộ, ngành, địa phương trong nước.
Với sự đồng lòng của toàn thể đồng bào ở trong và ngoài nước, Nghị quyết số 23-NQ/TW chắc chắn sẽ tạo nên xung lực mới, biến tình yêu quê hương và tiềm năng to lớn của cộng đồng người Việt Nam trên khắp thế giới thành động lực thực chất, đưa đất nước vững vàng tiến vào kỷ nguyên phát triển nhanh, bền vững và phồn vinh./.
Chỉ riêng tại Nhật Bản hiện đã có hơn 700.000 người đang sinh sống trên toàn địa bàn, là cộng đồng người nước ngoài lớn thứ hai tại Nhật Bản; trong đó, khoảng 30% là trí thức, chuyên gia và du học sinh; trên 50% là lao động, kỹ sư, thực tập sinh. Đặc biệt, đã hình thành khoảng 1.000 trí thức, nhà khoa học có trình độ cao, giữ vai trò quan trọng tại Nhật Bản. Trong số này, có gần 300 giáo sư, phó giáo sư thuộc thế hệ 7X, 8X đang làm việc tại các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ hàng đầu của Nhật Bản trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.
Cùng với đó, một thế hệ doanh nhân Việt Nam tại Nhật Bản đang phát triển năng động. Nhiều doanh nghiệp đã chuyển từ lĩnh vực thương mại truyền thống sang các lĩnh vực công nghệ cao, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, logistics và công nghệ phụ trợ. Riêng trong lĩnh vực công nghệ thông tin, hiện có khoảng 100 doanh nghiệp Việt Nam đang hoạt động, với doanh thu khoảng 1 tỷ USD mỗi năm. Đây là lực lượng quan trọng trong kết nối đầu tư, công nghệ và thị trường giữa hai nước.
- Bài: Thanh Hòa - Ảnh: Báo ảnh Việt Nam & TTXVN