Nghị quyết 57-NQ/TW: Khi chính quyền “Online” để lắng nghe dân nói
Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đang tạo ra một làn sóng thay đổi mạnh mẽ, đặc biệt là trong phương thức tương tác giữa chính quyền và người dân. Tại Hà Nội, tinh thần "chuyển đổi số" đang được cụ thể hóa thành việc chính quyền ngày càng "online" hơn, tích cực lắng nghe ý kiến và nguyện vọng của nhân dân thông qua các kênh kỹ thuật số.
Từ chuyện rác thải, lấn chiếm lối đi đến giải phóng mặt bằng, chính quyền cơ sở ở Hà Nội đang mở thêm những “cánh cửa số” để người dân phản ánh qua mã QR, Zalo OA và điện thoại thông minh. Đằng sau cách làm mới mẻ ấy là sự thay đổi rất lớn trong tư duy quản trị: năng lực của chính quyền không chỉ được đo bằng tốc độ xử lý công việc, mà còn bằng khả năng lắng nghe dân nhanh đến đâu, sát đến mức nào.
Dân gửi ảnh, chính quyền xử lý: Cách làm mới ở cơ sở
Nhiều tháng qua, để việc triển khai dự án hoàn thiện khớp nối hạ tầng kỹ thuật khu 7,2ha Vĩnh Phúc được thuận lợi, ông Hoàng Thanh Hồng - Bí thư chi bộ, Trưởng ban Công tác Mặt trận khu dân cư số 47, phường Ngọc Hà (Hà Nội) – luôn đồng hành lắng nghe mọi ý kiến, khúc mắc của nhân dân.
Theo Kế hoạch số 179/KH-UBND của UBND Thành phố Hà Nội về việc tuyên truyền thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW và Phong trào "Bình dân học vụ số", mục tiêu là nâng cao nhận thức về vai trò của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Điều này bao gồm việc khuyến khích người dân, doanh nghiệp chủ động ứng dụng công nghệ và tham gia vào các hoạt động số hóa.
Đây là dự án có 77 hộ dân bị ảnh hưởng, trong đó 35 hộ phải di dời hoàn toàn. Với các dự án giải phóng mặt bằng ở đô thị, chỉ cần vài hộ chưa đồng thuận, công trình có thể bị đình trệ nhiều tháng. Nhưng lần này, cách xử lý của chính quyền cơ sở đã có nhiều khác biệt.
Ngoài các buổi đối thoại trực tiếp, người dân được hướng dẫn phản ánh ý kiến, kiến nghị thông qua mã QR của mô hình “Lắng nghe nhân dân nói”. Những khúc mắc về đền bù, hỗ trợ, di dời được gửi trực tiếp tới Mặt trận và chính quyền phường.
“Lúc đầu, có hai hộ dân chưa đồng tình với phương án của nhà nước đền bù, chính quyền đã vào tận nhà để vận động thuyết phục và hai hộ dân đó đã tự nguyện tháo dỡ di dời. Những ý kiến của người dân trong quá trình phản ánh như thế đã được Đảng ủy, Ủy ban nhân dân phường rất quan tâm và cho triển khai thực hiện luôn”, Ông Hoàng Thanh Hồng cho hay.
Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở việc tiếp nhận phản ánh bằng công nghệ, mà ở tốc độ phản hồi sau đó. Người dân không cần đến trụ sở phường, không phải chờ các cuộc họp định kỳ, chỉ cần dùng điện thoại chụp ảnh, gửi nội dung phản ánh qua mã QR hoặc nhóm Zalo của khu dân cư. Từ đó, Mặt trận Tổ quốc phường phân loại và chuyển tới bộ phận chức năng xử lý theo thẩm quyền.
Bà Đoàn Thị Loan, người dân phường Ngọc Hà cho biết:“ Những vấn đề như rác thải để sai giờ, vật liệu xây dựng chắn lối đi, lấn chiếm không gian công cộng…, chúng tôi chụp ảnh lại và gửi lên nhóm Zalo của phường thì lập tức được giải quyết. Người dân rất phấn khởi vì ý kiến của mình được chính quyền quan tâm, xử lý kịp thời”.
Một trong những vụ việc điển hình là người dân phản ánh về tình trạng rào chắn trái phép tại khu vực ngã ba ngách 376/14 đường Bưởi, gây cản trở việc tập kết và thu gom rác. Sau khi người dân gửi phản ánh, UBND phường kiểm tra thực tế và yêu cầu ban quản lý một chung cư tại khu vực tháo dỡ toàn bộ rào chắn, biển báo và vật cản; di chuyển phương tiện, vật dụng lấn chiếm để trả lại hiện trạng khu vực tập kết rác.
Không chỉ ở Ngọc Hà, nhiều địa phương tại Hà Nội đang chuyển hoạt động tiếp nhận ý kiến người dân từ các cuộc họp truyền thống sang môi trường số.
Tại phường Giảng Võ, Ủy ban MTTQ Việt Nam phường xây dựng nền tảng Zalo OA “MTTQ phường Giảng Võ” như một kênh tương tác chính thức giữa Mặt trận với người dân. Không dừng ở việc lập nền tảng số, trong các hội nghị đại biểu nhân dân mới đây, “Tổ Thanh niên xung kích chuyển đổi số” được bố trí hỗ trợ người dân thao tác ngay từ đầu buổi họp.
Bà Nguyễn Thị Mai Hoa, tổ dân phố số 30, cho rằng nền tảng này giúp người dân có thêm một kênh kết nối gần gũi: “Đây sẽ là kênh để chúng tôi được lắng nghe, được thấu hiểu, được chỉ dẫn, được thông tin về luật pháp và được góp ý”. Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Bích Vân, tổ dân phố số 28, nhận xét ứng dụng được thiết kế dễ sử dụng, phù hợp cả với người lớn tuổi.
Ở góc độ các đoàn thể, Phó chủ tịch Hội LHPN phường Giảng Võ Đinh Thu Hương nhấn mạnh yếu tố thuận tiện và bảo mật: “Thông tin cá nhân của người dân trên nền tảng sẽ được bảo mật”.
Thông qua Zalo OA, phường Giảng Võ đã khuyến khích người dân tham gia giải quyết 5 “điểm nghẽn” trên địa bàn - những vấn đề dân sinh tồn tại nhiều năm như hạ tầng, trật tự đô thị, vệ sinh môi trường hay quản lý không gian công cộng.
Số hóa kênh lắng nghe, không để phản ánh của dân “nằm trên giấy”
Rõ ràng, không còn câu chuyện “dân phản ánh - chính quyền ghi nhận - rồi để đấy”, mô hình này đang tạo ra áp lực mới đối với bộ máy công quyền: phải phản hồi nhanh hơn, minh bạch hơn.
Ông Nguyễn Hữu Chung, trưởng Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Ngọc Hà cho biết: “Trong vòng 4 tiếng sau khi tiếp nhận, đơn vị giao cán bộ kiểm tra, xác minh ngay theo địa bàn để giải quyết theo thẩm quyền hoặc tham mưu UBND phường để giải quyết ngay trong ngày. Đến nay khoảng 85% ý kiến, kiến nghị, phản ánh của nhân dân được giải quyết ngay”.
Thông qua các ứng dụng như iHanoi hay HanoiWork, Thành phố Hà Nội xây dựng “hạ tầng niềm tin”, nơi thông tin chính thống được lan tỏa nhanh chóng, đồng thời tâm tư, nguyện vọng của người dân được tiếp nhận kịp thời.
Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Giảng Võ Trần Thị Tố Tâm cho biết các ý kiến sẽ được tổng hợp liên tục, chuyển tới các cơ quan chức năng để xem xét giải quyết. Những nội dung thuộc thẩm quyền sẽ được UBND phường xử lý và phản hồi sớm cho người dân.
Theo Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Ngọc Hà Trần Thị Hà Giang, mô hình “Lắng nghe nhân dân nói” không đơn thuần là ứng dụng công nghệ, mà là cách làm mới trong công tác dân vận, phù hợp với yêu cầu quản trị hiện đại và chuyển đổi số ở cơ sở. Đáng chú ý, nội dung phản ánh không chỉ dừng ở các vấn đề dân sinh thông thường mà còn mở rộng tới trách nhiệm thực thi công vụ của cán bộ, công chức, nhất là người đứng đầu. “Khi người dân có thể giám sát thông qua thiết bị cá nhân, trách nhiệm công vụ được nâng cao, góp phần xây dựng bộ máy chính quyền minh bạch và hiệu quả hơn” - bà Trần Thị Hà Giang nói.
Và khi việc phản ánh trở nên dễ dàng hơn, người dân cũng chủ động tham gia quản trị đô thị nhiều hơn. Từ chỗ chỉ “kiến nghị”, người dân bắt đầu tham gia “hiến kế”.Từ chỗ chờ chính quyền xử lý, người dân dần trở thành một phần của quá trình giám sát và vận hành đô thị.
Đó cũng là thay đổi quan trọng nhất mà chuyển đổi số đem lại cho công tác dân vận ở cơ sở: không chỉ số hóa thủ tục, mà số hóa cả mối quan hệ giữa chính quyền với người dân. Và ở đó, công nghệ chỉ là công cụ. Điều cốt lõi vẫn là thái độ cầu thị của bộ máy công quyền và khả năng phản hồi thực chất trước các vấn đề người dân quan tâm. Khi mỗi kiến nghị đều được tiếp nhận, xử lý và phản hồi minh bạch, niềm tin của người dân với chính quyền cơ sở sẽ được bồi đắp theo cách rất cụ thể, từ những việc rất đời thường.
Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Bùi Huyền Mai khẳng định, công tác Mặt trận phải chuyển mạnh sang ứng dụng chuyển đổi số thực chất, hiệu quả, qua đó phát huy vai trò cầu nối tin cậy giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân. Để mô hình phát huy hiệu quả, bà đề nghị đưa mô hình trở thành điểm sáng của hệ thống Mặt trận. Đối với cán bộ khu dân cư, cần đổi mới phương thức nắm bắt dư luận xã hội, chủ động ứng dụng công nghệ, tận dụng các nền tảng số, mã QR để “lắng nghe dân nói” kịp thời, sát thực tiễn./.
- Nội dung: Phong Thu/Báo ảnh Việt Nam
- Ảnh: Phong Thu, TTXVN