Nghị quyết 19 - đổi mới mô hình phát triển để Việt Nam sớm trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao
Để hiện thực hóa khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045; xác lập nền tảng cho tầm nhìn 100 năm phát triển tiếp theo, ngày 28/7/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam với mục tiêu xây dựng một mô hình kinh tế hiệu quả, sáng tạo, xanh, tự chủ, bao trùm và hội nhập.
Sau 40 năm đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đất nước ta đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Từ một nền kinh tế lạc hậu, quan liêu bao cấp, kém phát triển, Việt Nam đã vươn lên trở thành một trong những nền kinh tế năng động, phát triển nhanh với quy mô GDP tăng trưởng vượt bậc.
Theo Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), năm 1986, khi bắt đầu thực hiện công cuộc Đổi mới, GDP Việt Nam chỉ khoảng 8 tỷ USD, đứng áp chót khối các nước ASEAN, chỉ trên Myanmar (5,15 tỷ USD). Đến năm 2024, GDP Việt Nam đã vươn lên đạt 476,3 tỷ USD, thu nhập bình quân đầu người khoảng 4.700 USD/năm. Năm 2025, quy mô GDP tương đương 514 tỷ USD, tăng 38 tỷ USD so với năm 2024 (476 tỷ USD), cao gấp 64 lần so với những năm đầu đổi mới; GDP bình quân đầu người năm 2025 tương đương 5.026 USD, tăng 326 USD so với năm 2024 (4.700 USD).
Từ một nền kinh tế đóng cửa khép kín, Việt Nam trở thành một nền kinh tế có mức độ hội nhập toàn cầu nhanh khi trở thành đối tác thương mại lớn thứ 22 toàn cầu. Việt Nam hiện thuộc TOP 20 nước về thu hút đầu tư nước ngoài và TOP 20 về kim ngạch xuất nhập khẩu trên thế giới. Với độ mở nền kinh tế cao, đạt gần 200% so với quy mô GDP, Việt Nam là nền kinh tế năng động hàng đầu ASEAN.
Tuy nhiên, trong bối cảnh thực tế hiện nay, quá trình đổi mới mô hình phát triển của đất nước vẫn còn chậm, tăng trưởng kinh tế vẫn chủ yếu theo chiều rộng, chủ yếu dựa nhiều vào vốn, tài nguyên và lao động giá rẻ. Trong khi đó nền kinh tế thế giới đang thay đổi rất nhanh chóng với cuộc cách mạng về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Thực tế cho thấy, giai đoạn 2021 - 2025, tổng vốn đầu tư toàn xã hội vẫn duy trì khoảng 32% GDP, hệ số hiệu quả sử dụng vốn (ICOR) ở mức khoảng 6,4 nhưng năng suất lao động chỉ tăng bình quân 5,2%/năm, thấp hơn mục tiêu và còn khoảng cách khá xa so với các nước trong khu vực. Điều đó cho thấy mô hình phát triển dựa vào vốn, lao động và lợi thế chi phí thấp đang giảm dần hiệu quả.
Vì vậy, để hiện thực hóa khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045; xác lập nền tảng cho tầm nhìn 100 năm phát triển tiếp theo của đất nước, ngày 28/7/2026, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ban hành Nghị quyết số 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam.
Nghị quyết ra đời đánh dấu một bước chuyển chiến lược trong tư duy phát triển của Việt Nam. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Đổi mới mô hình phát triển không chỉ là điều chỉnh tăng trưởng, mà là đổi mới cách tạo ra, phân bổ và thụ hưởng thành quả phát triển; lấy Nhân dân và con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu, động lực. Khoa học, công nghệ, dữ liệu, đổi mới sáng tạo và nhân lực chất lượng cao phải trở thành động lực chủ yếu. Tăng trưởng phải được tạo ra từ từng ngành, địa bàn, doanh nghiệp, hộ kinh doanh, người lao động; để mọi chủ thể có thêm cơ hội đóng góp và thụ hưởng.”.
Để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng mô hình phát triển, Nghị quyết 19-NQ/TW đặt ra 7 nhóm nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu với những nhiệm vụ rất rõ ràng gồm: 1/ Về thể chế, quản trị quốc gia và hoàn thiện hệ thống chính trị; 2/ Về kinh tế; 3/ Về xã hội; 4/ Về văn hóa, con người; 5/ Về môi trường sinh thái; 6/ Về quốc phòng, an ninh, 7/ Về đối ngoại và hội nhập quốc tế.
Đặc biệt, về kinh tế, Nghị quyết xác định nhiều giải pháp như: phải xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên năng suất, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nguồn nhân lực chất lượng cao; tổ chức lại không gian phát triển quốc gia theo hướng đa tầng, đa cực, liên kết đồng bộ đất liền – vùng biển – vùng trời – lòng đất – không gian số và các không gian phát triển mới; xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển và có năng lực cạnh tranh hàng đầu khu vực trong các ngành công nghiệp biển; phát triển kinh tế không gian tầm thấp trở thành ngành kinh tế - kĩ thuật quan trọng, có năng lực cạnh tranh cao; phát triển nhanh lực lượng sản xuất mới, hiện đại…
Để triển khai Nghị quyết 19 vào cuộc sống, Chính phủ đã ban hành Chương trình hành động gồm 40 chỉ tiêu cụ thể, trong đó phấn đấu tăng trưởng bứt phá từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026-2030, GDP bình quân đầu người phấn đấu đạt khoảng 8.500USD vào năm 2030; giai đoạn 2031-2035 phấn đấu tăng trưởng từ 8-8,5%, thu nhập bình quân đầu người khoảng 13.500USD; giai đoạn 2036-2045 phấn đấu tăng trưởng khoảng 7,5%, thu nhập bình quân đầu người khoảng 28.000USD./.
- Bài: Thanh Hòa - Ảnh: Báo ảnh Việt Nam, TTXVN