Ngày mới trên những vùng đất anh hùng
Vào những ngày mùa Thu tháng Tám lịch sử đánh dấu kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9, chúng tôi có chuyến hành trình trở lại Tuyên Quang, Quảng Trị, Tây Ninh, những vùng đất đã khắc ghi tên mình vào trang sử vàng của dân tộc. Mỗi vùng đất đi qua là một câu chuyện tràn đầy cảm hứng về hành trình 80 năm xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước.
Chúng tôi trở lại Tân Trào (tỉnh Tuyên Quang), nơi từng được biết đến là “Thủ đô Khu giải phóng”, là trung tâm “Thủ đô kháng chiến”. Chính tại nơi đây, dưới ngọn cờ lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, mùa Thu năm 1945, nhân dân Việt Nam đã nhất tề đứng lên làm nên cuộc Cách mạng tháng Tám thành công rực rỡ, để tiếp đến ngày 2/9, trên Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Ông Hoàng Ngọc (88 tuổi), “người chép sử” ở thôn Tân Lập, xã Tân Trào, giờ vẫn nhớ như in lần ông được gặp Bác Hồ và chứng kiến khí thế hào hùng của những ngày Tổng khởi nghĩa tháng 8/1945.
Trong ký ức của ông, ngày 16/8/1945, tại đình Tân Trào, Bác Hồ và Trung ương Đảng quyết định khai mạc Quốc dân Đại hội với sự tham dự của 60 đại biểu đại diện cho các đảng phái chính trị, các đoàn thể cứu quốc, các dân tộc, tôn giáo trong và ngoài nước. Đại hội đã đưa ra những quyết định trọng đại: Toàn dân đoàn kết đứng lên Tổng khởi nghĩa giành chính quyền; bầu ra Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam tức Chính phủ lâm thời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đại hội nhất trí tôn vinh Cụ Hồ Chí Minh làm Chủ tịch, đồng thời quyết định chọn cờ đỏ sao vàng năm cánh làm Quốc kỳ và bài “Tiến quân ca” của nhạc sĩ Văn Cao làm Quốc ca…
Về Tân Trào mùa Thu này, chúng tôi không khỏi ngỡ ngàng khi bắt gặp trên nền xưa lịch sử một nhịp sống mới. Ở đó, những con đường bê tông phẳng phiu vắt qua các triền đồi dẫn tới từng bản làng yên bình. Những ngôi nhà sàn truyền thống không chỉ là nơi ở mà còn là điểm đón khách phương xa trong hành trình về nguồn, trong những tour du lịch mang đậm hơi thở ký ức. Cuộc sống nay đã khác xưa nhiều lắm, đường sá thuận tiện, nhà cửa khang trang, đời sống kinh tế phát triển…
Ông Giang Tuấn Anh, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân xã Tân Trào cho biết: “Tân Trào tự hào là xã đầu tiên của tỉnh Tuyên Quang được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới. Sau khi sáp nhập thành lập xã mới, dù còn nhiều khó khăn, thách thức nhưng Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Tân Trào quyết tâm phát huy truyền thống cách mạng, đoàn kết, chung sức đồng lòng để xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh”.
Được biết, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025, Khu Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Tân Trào đã đón trên 5.000 lượt khách trong và ngoài nước. Đây là con số ấn tượng, cho thấy sức hút mạnh mẽ của điểm đến lịch sử này. Bên cạnh phát triển du lịch, xã còn đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, áp dụng khoa học - kỹ thuật vào sản xuất để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, tạo sinh kế bền vững cho người dân… Đây là minh chứng rõ rệt cho sự chuyển mình phát triển, vươn lên từng ngày của một vùng đất giàu truyền thống cách mạng.
Nếu như Tân Trào là “Thủ đô Khu giải phóng” thời kỳ Cách mạng tháng Tám năm 1945 thì Quảng Trị chính là tuyến đầu của miền Bắc xã hội chủ nghĩa và là hậu phương trực tiếp của tiền tuyến lớn miền Nam, là vùng “đất lửa” trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Hiệp định Geneva ký kết năm 1954 đã chia đất nước thành hai miền Nam - Bắc với vĩ tuyến 17 nơi có con sông Bến Hải của Quảng Trị làm giới tuyến tạm thời. Cầu Hiền Lương bắc qua sông Bến Hải trở thành biểu tượng của nỗi đau chia cắt đất nước và khát vọng thống nhất non sông của cả dân tộc suốt 20 năm.
Những năm tháng chiến tranh, mảnh đất Quảng Trị nhỏ bé nhưng đã hứng chịu không biết bao đau thương, tàn khốc. Nhiều cái tên, địa danh của Quảng Trị đã đi vào lịch sử không chỉ của Việt Nam mà cả lịch sử chiến tranh hiện đại của loài người như: Vĩ tuyến 17, cầu Hiền Lương, sông Bến Hải, sông Thạch Hãn, hàng rào điện tử McNamara, Khe Sanh, Đường 9, Cồn Tiên, Dốc Miếu, Cồn Cỏ, Vĩnh Linh, Vịnh Mốc… Và đặc biệt là thành cổ Quảng Trị, mảnh đất chưa đầy 3 cây số vuông nhưng trong 81 ngày đêm năm 1972 quân đội Mỹ đã trút xuống đây một lượng bom đạn khổng lồ tương đương với 7 quả bom nguyên tử đã ném xuống Hiroshima, Nhật Bản.
Sau chiến tranh, 95% làng mạc ở Quảng Trị bị tàn phá hủy diệt, trên 80% tổng diện tích đất bị ô nhiễm bom mìn. Vượt qua mọi khó khăn, thử thách, Quảng Trị mạnh mẽ vươn lên khắc phục hậu quả chiến tranh để phát triển đời sống, kinh tế, xã hội.
Đặc biệt, 06/2025, tỉnh Quảng Trị mới được thành lập trên cơ sở sáp nhập tỉnh Quảng Trị (cũ) và tỉnh Quảng Bình, đánh dấu một bước ngoặt mới trên hành trình phát triển mang tầm nhìn dài hạn đưa Quảng Trị trở thành một trung tâm kinh tế tổng hợp của khu vực Bắc Trung Bộ.
Với tuyến Hành lang kinh tế Đông – Tây, hệ thống các cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, La Lay, Cha Lo được kết nối chặt chẽ với cao tốc Bắc – Nam, đường Hồ Chí Minh, Cảng hàng không Đồng Hới và trong tương lai gần là Cảng hàng không Quảng Trị, đường sắt tốc độ cao Bắc Nam, cụm cảng biển nước sâu Mỹ Thủy, Hòn La… Quảng Trị sẽ trở thành đầu mối kết nối chiến lược giữa Việt Nam và các nước ASEAN, là cầu nối quan trọng giữa biển và lục địa, là trung tâm kinh tế - logistics tổng hợp của khu vực, sẵn sàng đón các dòng chảy thương mại - đầu tư toàn cầu. Bên cạnh đó, năng lượng sạch (điện gió, điện mặt trời), du lịch biển, du lịch thiên nhiên hoang dã; du lịch văn hóa, di sản, cách mạng… cũng là những tiềm năng lớn của vùng đất này.
Chiến tranh đã lùi xa, Quảng Trị - vùng đất máu và lửa năm nào nay đã nở hoa, những đóa hoa hòa bình và khát vọng vươn lên trong tự do, ấm no và giàu mạnh.
Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Tây Ninh là địa bàn chiến lược quan trọng, là địa bàn của cơ quan đầu não cách mạng miền Nam trong một thời gian dài và trực tiếp chỉ đạo, lãnh đạo cách mạng miền Nam cho đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng. Chính tại đây, tháng 3/1951, Hội nghị Trung ương lần thứ nhất (Khóa II) quyết định thành lập Trung ương Cục miền Nam, do đồng chí Lê Duẩn làm Bí thư.
Những năm tháng chiến tranh, Căn cứ Trung ương Cục miền Nam trở thành thủ đô của cách mạng miền Nam, là nơi hoạt động cách mạng hết sức gian khổ, hi sinh, nhưng rất đỗi tự hào của nhiều đồng chí lãnh đạo cao cấp của Đảng cùng bao cán bộ, chiến sĩ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước thần thánh của dân tộc trên địa bàn miền Nam, đặc biệt là chiến trường Nam Bộ.
Ngày nay, nằm sâu trong rừng già Chàng Riệc, di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam với những lán trại lợp lá trung quân, hầm bí mật và hệ thống đường hầm liên hoàn nay vẫn được gìn giữ nguyên vẹn.
Cách đó không xa, núi Bà Đen - “nóc nhà Nam Bộ” - sừng sững giữa đồng bằng trở thành biểu tượng của sức vươn Tây Ninh. Với hệ thống cáp treo hiện đại bậc nhất thế giới, du khách dễ dàng lên đỉnh núi ngằm biển mây trắng bồng bềnh hiện lên ôm lấy tượng Phật Bà cao 72m rực rỡ trong nắng sớm.
Tây Ninh hôm nay là cầu nối giao thương quan trọng giữa Việt Nam – Campuchia và vươn tới thị trường ASEAN. Cửa khẩu quốc tế Mộc Bài, trục giao thông huyết mạch nối Thành phố Hồ Chí Minh với Phnom Penh (Campuchia) ngày đêm tấp nập những đoàn xe giao thương qua lại hai bên biên giới. Dọc quốc lộ 22, kho bãi, dịch vụ logistics mọc lên san sát. Khu phi thuế quan đang được hình thành, hứa hẹn biến Mộc Bài thành trung tâm trung chuyển hàng hóa chiến lược.
Tây Ninh hôm nay còn là điểm sáng công nghiệp của vùng Đông Nam Bộ. Các khu công nghiệp Phước Đông – Bời Lời, Trảng Bàng,… hội tụ hàng trăm doanh nghiệp trong và ngoài nước, nổi bật với các ngành chế biến, điện tử, dệt may và năng lượng tái tạo.
Song song với công nghiệp, Tây Ninh còn là thủ phủ nông sản của miền Nam với cây mía, mì (sắn), cao su… Những năm gần đây, tỉnh chuyển hướng mạnh sang nông nghiệp công nghệ cao với những khu nhà màng trắng tinh trải dài như ôm lấy các cánh đồng, bên trong là những vườn cà chua bi, dưa lưới, ớt chuông… được chăm sóc bằng hệ thống tưới nhỏ giọt hiện đại của Israel. Những mô hình như vậy đang lan rộng khắp nơi góp phần đưa nông sản Tây Ninh vươn ra thị trường quốc tế.
Tất cả tạo nên một bức tranh Tây Ninh đầy xán lạn về vùng đất gian lao mà anh dũng đang tự tin cùng với cả nước tiến vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc./.
Thực hiện: Tuấn Long, Thanh Hòa, Hoàng Hà, Thông Hải, Nguyễn Luân/Báo ảnh Việt Nam