Lớp học số đặc biệt mở lối sinh kế cho người khiếm thị
Trong phòng học không có những slide trình chiếu nhiều màu sắc hay những hình ảnh trực quan như thường thấy ở các lớp học khác, chỉ có những chiếc máy tính cài sẵn trình đọc màn hình, tiếng giảng viên hướng dẫn và tiếng bàn phím vang lên rộn rã. Đó là hình ảnh về một lớp học đặc biệt chuyên đào tạo kĩ năng số dành cho người khiếm thị ở Hà Nội.
Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia xác định chuyển đổi số không chỉ là hạ tầng hay nền tảng hiện đại, mà hướng tới mục tiêu để mọi người dân đều có thể tiếp cận, sử dụng và hưởng lợi.
Ảnh: Tất Sơn/Báo ảnh Việt Nam
Tinh thần ấy đang được cụ thể hóa bằng các chương trình thiết thực dành cho những nhóm người yếu thế. Tại Hà Nội, lớp học “Nâng cao năng lực số và kỹ năng kinh doanh cho người khiếm thị Việt Nam” do Trung tâm Đào tạo cán bộ Phục hồi chức năng cho Người mù thuộc Hội Người mù Việt Nam triển khai, dưới sự hỗ trợ kinh phí từ Quỹ Abilis Phần Lan chính là một ví dụ điển hình. Chương trình hướng tới mục tiêu giúp người khiếm thị làm chủ công nghệ, tăng khả năng tự chủ, tìm kiếm việc làm và chủ động xây dựng sinh kế trong môi trường số.
Bà Nguyễn Thị Huyền Trang, Phó Giám đốc phụ trách đào tạo của Trung tâm, chia sẻ chương trình xuất phát từ nhu cầu thực tiễn khi các dịch vụ công và hoạt động kinh tế - xã hội ngày càng chuyển lên môi trường số. Lúc này, kỹ năng công nghệ và năng lực kinh doanh độc lập trở thành yêu cầu thiết yếu đối với người khiếm thị.
Chương trình khóa học kéo dài 2 tháng, được thiết kế từ cơ bản đến nâng cao và đề cao tính thực hành. Tại đây, học viên được làm quen với trình đọc màn hình JAWS, NVDA, trình duyệt web, email, Microsoft Word, Excel… để có thể tự biết cách làm được nhiều việc như: soạn đơn xin việc, thảo hợp đồng, làm báo cáo, tạo đơn hàng, tìm kiếm thông tin sản phẩm, tra cứu giá… Không dừng lại ở máy tính, chương trình đào tạo còn mở rộng sang smartphone và các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Zalo, YouTube, TikTok nhằm giúp học viên nắm vững kỹ năng đăng bài, bán hàng, giao tiếp với khách hàng và tạo video.
Ảnh: Tất Sơn/Báo ảnh Việt Nam
Ảnh: Tất Sơn/Báo ảnh Việt Nam
Lớp học còn giúp học viên cách sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) như ChatGPT, Gemini để viết nội dung bán hàng, xây dựng kịch bản video, dịch thuật và nghiên cứu thị trường. Đồng thời trang bị cho học viên kiến thức tổng thể từ xác định khách hàng, bán hàng thương mại điện tử, thanh toán số, chăm sóc khách hàng cho đến xây dựng đề án, dự án và truyền thông số.
Với người khiếm thị, việc có thể tự tạo và quản lý một bảng tính kinh doanh không đơn thuần là học thêm một phần mềm. Đó là thêm một công cụ để làm việc độc lập, giảm sự phụ thuộc và từng bước làm chủ hoạt động kinh tế của chính mình.
Anh Lê Đình Dũng, chủ một cơ sở massage dành cho người mù tại phường Giảng Võ (Hà Nội), cho biết những kiến thức về kinh doanh số sau gần hai tháng học tập đã giúp anh có thêm nhiều kỹ năng thiết thực để áp dụng vào hoạt động của cơ sở.
Điểm đáng chú ý của khóa học là không coi công nghệ là đích đến, mà đặt công nghệ đúng vai trò là công cụ tạo ra giá trị thực tế.
Ảnh: Tất Sơn/Báo ảnh Việt Nam
Giảng viên Tô Quỳnh Mai, Chủ tịch Hội đồng quản trị TQM Edu (công ty có hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực đào tạo đội ngũ bán hàng nhờ ứng dụng công nghệ), cho biết lúc đầu chị khá băn khoăn vì lớp học được thiết kế không giống như các lớp học bình thường bởi giảng viên và học viên không thể dựa vào slide, hình ảnh hay ngôn ngữ cơ thể để thể hiện và trao đổi mà hầu như chỉ dựa vào chữ và âm thanh. Tuy nhiên, quá trình giảng dạy cho thấy học viên khiếm thị có khả năng tập trung cao, tiếp thu nhanh và rất thích các nội dung thực chiến. Chị tin tưởng nhiều học viên hoàn toàn có thể vừa học, vừa thích ứng với môi trường số để tự tạo thu nhập nếu có cơ hội phù hợp.
Mục tiêu trước mắt của chương trình là trang bị năng lực số, AI và kinh doanh cho 40 người khiếm thị. Về lâu dài, dự án hướng đến xây dựng nguồn nhân lực khiếm thị chất lượng cao, thúc đẩy bình đẳng xã hội và tạo tiền đề nhân rộng mô hình. Bên cạnh đó, các buổi trải nghiệm tại doanh nghiệp xã hội do người khuyết tật làm chủ cũng giúp học viên kết nối lý thuyết với thực tiễn.
Ảnh: Tất Sơn/Báo ảnh Việt Nam
Một chiếc máy tính hay một công cụ AI không chỉ giúp người khiếm thị tiếp cận thông tin, mà còn mở ra cánh cửa việc làm và sự tự chủ. Khi công nghệ được thiết kế phù hợp, rào cản thị giác không còn khiến họ bị đứng ngoài dòng chảy phát triển. Đó chính là minh chứng sinh động cho một chiến lược chuyển đổi số lấy con người làm trung tâm./.
Bài và ảnh: Tất Sơn/Báo ảnh Việt Nam