Lan tỏa nghệ thuật tạo hình vỏ hộp và cảm hứng sáng tạo thủ công
Là Chủ tịch Hiệp hội Nghệ thuật tạo hình vỏ hộp Nhật Bản, nghệ sĩ Takahashi Kazuma đã biến những bao bì tưởng chừng bỏ đi thành các tác phẩm nghệ thuật độc đáo. Thông qua các triển lãm và hoạt động trải nghiệm tại Việt Nam, ông không chỉ truyền cảm hứng sáng tạo mà còn lan tỏa thông điệp về tái chế, bảo vệ môi trường và giao lưu văn hóa Việt Nam- Nhật Bản.
Sinh năm 1973 tại thành phố Joetsu, tỉnh Niigata (Nhật Bản), Takahashi Kazuma yêu thích các hoạt động thủ công từ nhỏ như gấp giấy (origami) và sáng tạo từ hộp giấy đã qua sử dụng. Trong thời gian học đại học, ông bắt đầu thử nghiệm tạo hình từ chính những bao bì sản phẩm. Sự biến hóa của những chiếc hộp bỏ đi đã trở thành nguồn cảm hứng để ông phát triển Packpage - nghệ thuật tạo hình vỏ hộp.
Takahashi Kazuma từ năm 2005 đã hợp tác với các doanh nghiệp lớn của Nhật Bản như Meiji và House Foods triển khai nhiều chương trình sáng tạo từ hộp giấy tái chế. Năm 2011, ông thành lập Hiệp hội Packpage Nhật Bản nhằm phát triển loại hình nghệ thuật này như một lĩnh vực công nghiệp sáng tạo và quảng bá ra nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.
Hiệp hội Packpage Nhật Bản được trao Giải thưởng Good Design ở hạng mục thúc đẩy thay đổi nhận thức cộng đồng vào năm 2015. Với Takahashi Kazuma, đây không chỉ là sự ghi nhận dành cho sáng tạo nghệ thuật mà còn khẳng định giá trị của việc tái sử dụng vật liệu, góp phần xây dựng lối sống bền vững.
Qua nhiều lần tham dự Lễ hội Mottainai và các chương trình giao lưu văn hóa tại Việt Nam, Takahashi Kazuma dành tình cảm đặc biệt cho các sản phẩm thủ công truyền thống của người Việt. Ông nghiên cứu những loại bao bì quen thuộc trong đời sống để sáng tạo các tác phẩm mới, giúp công chúng cảm nhận vẻ đẹp của những vật dụng bình dị.
Từ năm 2016 đến nay, ông nhiều lần tổ chức triển lãm và workshop tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, hướng dẫn trẻ em, học sinh và những người yêu thủ công sáng tạo từ vật liệu tái chế. Năm nay, ông trở lại Hà Nội với triển lãm kéo dài hai tháng tại Trung tâm Giao lưu Văn hóa Nhật Bản, giới thiệu khoảng 90 tác phẩm được tạo nên từ những chiếc hộp giấy quen thuộc trong đời sống hằng ngày.
Ảnh: Khánh Long/Báo ảnh Việt Nam
Các tác phẩm của nghệ sĩ Takahashi Kazuma gồm: Tượng Phật, bộ sưu tập 12 con giáp, các loại robot… Những hộp bánh kẹo, lon bia, chai nước hay bao bì thực phẩm qua bàn tay của ông được biến thành các mô hình động vật, robot và những ngôi nhà nhỏ, thu hút đông đảo trẻ em và gia đình đến tham quan, trải nghiệm.
Không chỉ trưng bày tác phẩm, Takahashi Kazuma còn trực tiếp hướng dẫn người xem thực hành và chia sẻ các video để mọi người có thể tự sáng tạo tại nhà.
Ông chia sẻ: "Tôi luôn cảm thấy tiếc khi những hình ảnh, màu sắc và thông điệp được đầu tư công phu trên bao bì lại bị che khuất hoặc biến mất khi trở thành đồ thủ công. Chính từ suy nghĩ đó, tôi bắt đầu tạo ra những tác phẩm tận dụng trực tiếp các thiết kế vốn có trên vỏ hộp."
Theo Takahashi Kazuma, sáng tạo từ bao bì không chỉ là tái chế mà còn là cách lưu giữ câu chuyện về văn hóa và sản phẩm của mỗi quốc gia. Khi một chiếc hộp được biến thành robot, con vật hay nhân vật hoạt hình nhưng vẫn giữ nguyên màu sắc, hình ảnh và chữ in ban đầu, chính chiếc bao bì cũng trở thành một phần của tác phẩm nghệ thuật.
Để tạo nên phong cách riêng, ông xây dựng ba nguyên tắc của Packpage: mỗi tác phẩm chỉ sử dụng một chiếc hộp giấy; tận dụng tối đa mọi chi tiết của chiếc hộp; và sau khi hoàn thành, các chữ cùng thông tin trên bao bì vẫn có thể đọc được. Nhờ đó, thiết kế gốc của bao bì được giữ lại như một yếu tố thẩm mỹ, đồng thời mang đến niềm vui khám phá cho người sáng tạo.
Ông Yoshioka Norihiko, Giám đốc Trung tâm Giao lưu Văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam, nhận định: "Sự sáng tạo không nhất thiết phải đến từ những ngành công nghiệp quy mô lớn mà có thể bắt đầu từ những vật dụng rất gần gũi trong cuộc sống". Triển lãm của Takahashi Kazuma không chỉ mang ý nghĩa nghệ thuật mà còn trở thành cầu nối giao lưu văn hóa giữa Việt Nam và Nhật Bản, góp phần lan tỏa thông điệp về sáng tạo, tái chế và phát triển bền vững.
Ảnh: Khánh Long/Báo ảnh Việt Nam
Qua những chiếc vỏ hộp quen thuộc, Takahashi Kazuma đã chứng minh rằng những vật liệu tưởng chừng vô giá trị vẫn có thể mang một sức sống mới. Mỗi tác phẩm không chỉ là sản phẩm của trí tưởng tượng mà còn truyền đi thông điệp về sự trân trọng tài nguyên, khuyến khích lối sống xanh và khơi dậy tinh thần sáng tạo trong cộng đồng.
Bài: Vân Trần - Ảnh: Khánh Long/Báo ảnh Việt Nam