Kỳ nhân Ngô Xuân Bính - "mã định danh trí tuệ Việt"
Giữa không gian kỳ vĩ của những khối gốm hỏa biến và tượng đồng đang "hiện linh", có một người đàn ông lặng lẽ đứng đó như một thực thể nằm ngoài các định nghĩa thông thường. Người ta gọi ông là võ sư, là giáo sư, họa sĩ, hay thi sĩ. Nhưng nếu nhìn sâu vào cuộc du hành xuyên lục địa của Ngô Xuân Bính, ta sẽ nhận ra ông không đơn thuần là một người đa tài. Ông là nhà "trí tuệ hệ thống" hiếm hoi. Không chỉ dừng lại ở những đường quyền Nhất Nam làm kinh ngạc giới võ học Đông Âu, hay những trang "Châm cứu tinh hoa" trở thành giáo trình tại các học viện y khoa Nga, Ngô Xuân Bính đang thực hiện một sứ mệnh lớn lao hơn “định danh trí tuệ Việt trên bản đồ tư duy thế giới”.
Người giải mã “mã gene” Nhất Nam
Trong dòng chảy lịch sử, người Việt luôn mang trong mình một "mã gene" sinh tồn đặc biệt, đó là sự linh hoạt trong thế yếu. Võ sư Ngô Xuân Bính đã nhận diện được "mã gene" này trong võ Nhất Nam – dòng võ cổ xưa của vùng đất "địa linh nhân kiệt" Lam Sơn – và biến nó từ những kỹ thuật rời rạc thành một hệ thống tri thức có tầm vóc toàn cầu.
"Mã gene" của Nhất Nam “lấy cực nhu chế cực cương”, dưới sự phân tích của võ sư Ngô Xuân Bính nó không chỉ là võ thuật mà là triết học về sự thích nghi. Ông nhận ra người Việt không thể dùng sức mạnh cơ bắp thuần túy để đối đầu với các thế lực lớn hơn. Vì vậy, ông đã hệ thống hóa các kỹ thuật "né, tránh, nhường, nhịn" nhưng lại kết thúc bằng những đòn phản công hiểm hóc.
Nhất Nam dưới tay ông là sự hòa quyện giữa chuyển động của muông thú và dòng chảy của khí huyết con người. Ông đã "số hóa" những kinh nghiệm dân gian này thành các bài quyền có logic chặt chẽ, dễ tiếp cận nhưng vẫn giữ được hồn cốt huyền bí của phương Đông.
Trước khi đến với võ sư Ngô Xuân Bính, Nhất Nam là những mảnh ghép nằm rải rác trong các dòng họ, được truyền dạy theo kiểu "cha truyền con nối". Với tư duy của một nhà khoa học, ông đã dành hàng chục năm để viết nên bộ sách "Nhất Nam căn bản". Ông đã biến các khái niệm trừu tượng như "Khí", "Thần", "Ý" thành các sơ đồ vận động, các nguyên lý vật lý và sinh học mà một người châu Âu cũng có thể hiểu và thực hành.
Khi ông đưa Nhất Nam sang Liên bang Nga, ông không chỉ dạy võ mà xuất khẩu một "hệ giá trị Việt". Việc hàng ngàn võ sinh quốc tế hô vang các lệnh bằng tiếng Việt trên sàn tập chính là cách ông ghi danh Việt Nam vào bản đồ võ thuật thế giới, bên cạnh Karatedo của Nhật hay Taekwondo của Hàn Quốc.
Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam
Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam
Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam
Võ sư Ngô Xuân Bính không chỉ dạy người nước ngoài cách chiến đấu, ông còn dạy họ cách hiểu về sự uyển chuyển và kiên cường của tâm hồn Việt. Nhất Nam, qua sự hệ thống hóa của ông, đã trở thành một “mã nguồn mở” mà ở đó, bất kỳ ai cũng có thể tìm thấy sự cân bằng giữa thân thể và tâm trí.
Y đạo: Bản đồ hóa những "điểm chạm" vô hình
Nếu Nhất Nam là cách võ sư Ngô Xuân Bính hệ thống hóa sự vận động của cơ thể con người trong không gian, thì dưới nhãn quan của một nhà khoa học hệ thống, Ngô Xuân Bính nhìn cơ thể người như một tiểu vũ trụ với các mạng lưới năng lượng chằng chịt.
Ông chuyển những đường quyền, những thế đánh hiểm hóc của võ thuật thành những điểm chạm cứu người. Nếu võ thuật là "ngắt" dòng năng lượng của đối phương để tự vệ, thì y học là "khai thông" dòng năng lượng đó để chữa lành.
Bộ sách "Châm cứu tinh hoa" không chỉ là một tài liệu y khoa, đó là một "bản đồ thuật toán về sự sống". Việc ông hệ thống hóa hàng ngàn huyệt đạo thành một lý luận thực chứng đã giúp giới hàn lâm Nga – vốn tôn thờ sự logic – phải cúi đầu thừa nhận sức mạnh của y học cổ truyền Việt Nam. Đây chính là mã định danh trí tuệ “biến cái huyền bí phương Đông thành cái cụ thể của tri thức toàn cầu”.
Nghệ thuật Hiện Linh- khi đất sét và lửa biết "thông linh"
Chuyển từ Y học sang Nghệ thuật, dòng năng lượng của Ngô Xuân Bính không hề dừng lại, nó chỉ thay đổi vật liệu dẫn truyền.
Những bức tượng gốm hay đồng trong triển lãm "Hiện Linh" của không phải là kết quả của sự đẽo gọt cơ học. Đó là quá trình "vật chất hóa năng lượng". Khi ông đứng trước một khối đất, ông không nặn hình hài mà ông đang truyền cái "Khí" của một võ sư, cái "Tâm" của một thầy thuốc vào đó.
Ông hệ thống hóa cả những thứ tưởng như không thể kiểm soát là lửa. Gốm của ông là cuộc đối thoại giữa ý chí con người và sự vận động của tự nhiên. Mỗi tác phẩm là một thực thể đang "sống", đang thở, mang theo mã gene của đất mẹ Việt Nam nhưng được thể hiện bằng ngôn ngữ hình khối đương đại của thế giới.
Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam
Có thể nói, trong thế giới của Ngô Xuân Bính, không có ranh giới giữa một cú đấm, một mũi kim châm hay một nét cọ. Tất cả đều là sự chuyển hóa của một mạch năng lượng bền bỉ, được dẫn dắt bởi một trí tuệ có khả năng hệ thống hóa những điều vô hình thành những giá trị hữu hình cho nhân loại.
Sự xuất hiện của những cá nhân như Ngô Xuân Bính trên trường quốc tế mang một sứ mệnh vượt ra ngoài danh tiếng cá nhân. Ông chính là một "mã định danh trí tuệ Việt" đầy sống động. Khi người phương Tây nhìn vào hệ thống Nhất Nam hay những công trình y học đồ sộ của ông, họ không chỉ thấy một bậc thầy mà thấy một dân tộc có khả năng hệ thống hóa những tri thức phức tạp nhất, một dân tộc có chiều sâu văn hóa đủ sức đóng góp những giá trị mới cho kho tàng văn minh nhân loại./.
- Bài: Hoàng Tuệ Nhi - Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam & Tư liệu