Khi "đảo Ngọc" bước vào “tọa độ Net Zero” cho APEC 2027
Khi những chiếc chuyên cơ chở các nhà lãnh đạo và phái đoàn 21 nền kinh tế thành viên APEC hạ cánh xuống đảo Ngọc vào năm 2027, họ sẽ không chỉ chứng kiến một đặc khu kinh tế biển năng động với tuyến tàu điện đô thị LRT hay sân bay quốc tế thông minh, mà còn chứng kiến dưới tán lá của Vườn quốc gia Phú Quốc – nơi hàng nghìn hécta rừng nguyên sinh đang gánh trên vai sứ mệnh lịch sử: trở thành cỗ máy hấp thụ carbon chủ lực để đưa hòn đảo này chạm mốc phát thải ròng bằng không (Net Zero), biến APEC 2027 thành cột mốc sinh thái chưa từng có đối với đảo Ngọc.
Đặc khu Phú Quốc có diện tích hơn 575 km2, diện tích rừng chiếm tới 2/3 diện tích tự nhiên, trong đó Vườn quốc gia Phú Quốc được giao quản lý, bảo vệ 36.262 ha rừng đặc dụng và rừng phòng hộ.
Nhìn từ góc độ khoa học môi trường, việc tổ chức một sự kiện tầm cỡ toàn cầu như APEC tại một hòn đảo là một thử thách áp lực khổng lồ đối với hệ sinh thái. Các số liệu quy hoạch và hạ tầng cho thấy một bức tranh đa chiều. Để chuẩn bị đón hàng nghìn đại biểu, hàng loạt dự án trọng điểm đang tăng tốc từng ngày, từ mở rộng sân bay quốc tế, xây dựng Trung tâm hội nghị, hệ thống giao thông xương sống đến các khu đô thị mới. Sự gia tăng đột biến của lượng khách du lịch và chuyên gia quốc tế đặt ra áp lực cực lớn về năng lượng, chất thải và diện tích xây dựng.
May mắn thay, Phú Quốc sở hữu một vùng lõi sinh thái quý giá với diện tích rừng và đất lâm nghiệp chiếm phần lớn diện tích tự nhiên (với Vườn quốc gia Phú Quốc đóng vai trò trung tâm). Khoa học đã chứng minh, các hệ sinh thái rừng nhiệt đới hải đảo không chỉ là vành đai bảo vệ nguồn nước ngọt mà còn là "bể chứa carbon" tự nhiên lớn nhất.
Để hiện thực hóa tầm nhìn trở thành đảo xanh và đô thị thông minh, tỉnh An Giang xây dựng, triển khai thực hiện đề án chuyển đổi xanh đặc khu Phú Quốc giai đoạn 2026 - 2035, tầm nhìn đến 2050 dựa trên 6 trụ cột cốt lõi, với mục tiêu giảm phát thải, bảo tồn hệ sinh thái và phát triển bền vững. Đối với trụ cột hệ sinh thái rừng - biển là nền tảng quyết định sức cạnh tranh của Phú Quốc. Tỉnh An Giang tập trung phục hồi chủ động các hệ sinh thái suy thoái, từ rạn san hô, thảm cỏ biển đến rừng tự nhiên. Đặc biệt, khoanh vùng bảo vệ nghiêm ngặt sinh cảnh trọng yếu, giám sát loài ưu tiên và tăng cường an ninh nguồn nước.
Ông Bùi Quốc Thái, Giám đốc Sở Du lịch An Giang nhấn mạnh chào đón APEC 2027, du lịch An Giang phối hợp với ngành chức năng và địa phương cụ thể hoá chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh. Đối với trụ cột bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và đa dạng sinh học, Phú Quốc chuyển sang chủ động phục hồi, duy trì tỷ lệ che phủ rừng ổn định trên 60 - 61%; phục hồi 20% diện tích hệ sinh thái biển, đất ngập nước và rừng tự nhiên bị suy thoái vào năm 2027, đạt 70-80% năm 2035.
Cũng nói về nội dung này, tại Hội nghị tham vấn Đề án Chuyển đổi xanh Phú Quốc, Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng nhấn mạnh: “Thực hiện chuyển đổi xanh không chỉ là xu hướng thế giới mà còn là yêu cầu tất yếu và cấp bách để bảo vệ, phát huy giá trị của ‘Đảo Ngọc’.”
Theo Đề án Chuyển đổi xanh, Phú Quốc đặt mục tiêu chiến lược kiểm soát lượng phát thải khí nhà kính, ứng dụng hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV) phát thải carbon số theo thời gian thực. Trong bài toán cân đối phát thải này, nếu không có sự hấp thụ của rừng, mọi nỗ lực từ giao thông xanh (như tuyến LRT giảm 99% khí thải so với xe cá nhân) hay năng lượng tái tạo sẽ chỉ là những mảnh ghép rời rạc.
Rừng chính là biên giới cuối cùng giữ cho bài toán Net Zero ở Phú Quốc có lời giải. Điểm khác biệt trong chiến lược chuẩn bị cho APEC 2027 của Phú Quốc không nằm ở việc đóng cửa bảo vệ rừng một cách cực đoan, mà là tư duy tích hợp, biến hệ sinh thái rừng thành một phần của cấu trúc kinh tế tuần hoàn và đô thị thông minh.
Phú Quốc không chỉ cần thêm khách, thêm dự án, thêm doanh thu. Điều cần hướng tới là nhiều giá trị kinh tế hơn trên mỗi đơn vị tài nguyên sử dụng và ít áp lực môi trường hơn trên mỗi lượt khách. Đó mới là tăng trưởng có chất lượng.
Đảo ngọc Phú Quốc đang hướng tới là một "đô thị nén" – tập trung không gian đô thị và hạ tầng vào các khu vực đã chịu tác động, tuyệt đối khoanh vùng, không đánh đổi diện tích rừng nguyên sinh lấy tăng trưởng ngắn hạn. Thay vào đó, áp dụng các tiêu chuẩn thẩm định bền vững khắt khe từ các tập đoàn quản lý quốc tế cho toàn bộ chuỗi cung ứng phục vụ Hội nghị.
Hơn thế nữa, đứng trước thềm năm 2027, hệ sinh thái rừng Phú Quốc đang đứng trước cơ hội chuyển đổi trạng thái từ "tài nguyên được bảo vệ" thành "tài sản chiến lược". Đó là tiềm năng từ thị trường tín chỉ carbon rừng, nơi khả năng hấp thụ khí CO2 của đại ngàn Phú Quốc có thể được lượng hóa, tạo ra nguồn tài chính xanh tái đầu tư ngược lại cho công tác giữ rừng, sinh kế của người dân dưới tán rừng và phát triển công nghệ sinh thái.
Khi ánh đèn tại Trung tâm Hội nghị APEC 2027 tắt đi sau những phiên họp quyết định vận mệnh kinh tế khu vực, điều đọng lại ở lại với người dân Việt Nam và bạn bè quốc tế sẽ không chỉ là những thỏa thuận thương mại. Di sản lớn nhất mà Phú Quốc có thể để lại cho thế hệ mai sau chính là minh chứng thực tế: Một hòn đảo hoàn toàn có thể bứt phá mạnh mẽ về kinh tế, chuyển mình thành đô thị thông minh chuẩn mực quốc tế mà không cần phải thỏa hiệp với thiên nhiên.
Đứng trước gió biển thổi lộng từ Vườn quốc gia Phú Quốc ra đến chân những công trình hiện đại đang mọc lên, người ta nhìn thấy một tầm nhìn dài hạn đang thành hình. Ở đó, từng thân cây cổ thụ ở Phú Quốc đang âm thầm thở, hấp thụ từng gram carbon để giữ lấy bầu không khí tinh khiết nhất cho một tương lai phát triển bền vững — nơi tăng trưởng kinh tế và sự sống của rừng già hòa làm một./.
Những năm qua, Phú Quốc cất cánh ngoạn mục về kinh tế và du lịch. Năm 2025, đảo Ngọc đón hơn 8,2 triệu lượt du khách, đạt tốc độ tăng trưởng bình quân lượng khách giai đoạn 2021-2025 khoảng 47,53%/năm; 8 tháng năm 2026, đón hơn 7,8 triệu lượt khách; trong đó, trên 1,7 triệu lượt du khách quốc tế, tăng 57,6%. Hạ tầng du lịch hơn 700 cơ sở lưu trú với trên 24.000 phòng phục vụ khách; tỷ lệ cơ sở du lịch dán nhãn xanh chỉ đạt 1-3%...
- Nội dung: Thông Thiện/Báo Ảnh Việt Nam