Khi phụ phẩm nông nghiệp trở thành nghệ thuật của lối sống xanh
Những thân cây chuối từng bị bỏ lại trên đồng ruộng sau mỗi vụ thu hoạch nay đang được biến thành những bông hoa nghệ thuật, tranh điêu khắc, túi xách hay các sản phẩm trang trí mang hơi thở đương đại. Không chỉ tạo ra giá trị kinh tế từ phụ phẩm nông nghiệp, những người tạo ra nó còn đang kể câu chuyện về lối sống xanh, gìn giữ bản sắc Việt và lan tỏa tinh thần sáng tạo bền vững.
Là người sáng lập Chạm Xưởng, chị Nguyễn Thị Thu Trang đến với hành trình này từ chính công việc của một kiến trúc sư. Trong quá trình thiết kế nhiều công trình, chị nhận thấy không ít vật liệu hiện đại sau vòng đời sử dụng lại tạo ra lượng rác thải lớn, đặt ra bài toán về tính bền vững.
"Tôi luôn mong muốn mang đến cho khách hàng những sản phẩm vừa đáp ứng nhu cầu thẩm mỹ đương đại, vừa có thể đồng hành với sự phát triển bền vững trong tương lai", chị Trang chia sẻ.
Ảnh: Khánh Long/Báo ảnh Việt Nam
Từ suy nghĩ đó, chị bắt đầu tìm kiếm những vật liệu thân thiện với môi trường nhưng vẫn đáp ứng được yêu cầu về thiết kế, ứng dụng và mang đậm dấu ấn Việt Nam. Trong hành trình nghiên cứu, chị nhận thấy Việt Nam là quốc gia nông nghiệp với nguồn nguyên liệu vô cùng phong phú. Bên cạnh cói, bèo, sợi dứa hay sợi dừa đã được khai thác, sợi chuối gây ấn tượng bởi độ bền, dai và nguồn nguyên liệu dồi dào nhưng vẫn chưa được tận dụng hiệu quả.
Theo chị Trang, phần lớn thân chuối sau thu hoạch hiện chủ yếu được sử dụng làm thức ăn chăn nuôi hoặc trở thành phụ phẩm bỏ đi. Điều đó thôi thúc chị tìm cách nâng giá trị của loại nguyên liệu này thông qua thiết kế và nghệ thuật. Vậy là cách đây một năm, chị cùng các cộng sự thành lập Chạm Xưởng. Kết hợp kinh nghiệm trong lĩnh vực kiến trúc với niềm đam mê sáng tạo, chị và các đồng nghiệp tập trung nghiên cứu sản xuất các sản phẩm trang trí nội thất làm bằng sợi chuối theo phong cách hiện đại, tối giản nhưng vẫn giữ được tinh thần thủ công truyền thống.
Ảnh: Khánh Long/Báo ảnh Việt Nam
"Nhu cầu của người tiêu dùng hiện nay không chỉ hướng đến những thiết kế hiện đại, thân thiện với môi trường mà còn quan tâm nhiều hơn đến yếu tố văn hóa và giá trị thủ công. Đó cũng là định hướng mà chúng tôi theo đuổi", chị cho biết.
Tại Chạm Xưởng, những bó sợi chuối thô sau khi được các đơn vị sơ chế sẽ tiếp tục trải qua nhiều công đoạn xử lý để trở nên mềm, mịn và đồng đều hơn trước khi bước vào quá trình chế tác.
Chị Trang cùng cộng sự sẽ tỉ mỉ chải từng sợi, đưa vào khung thép nhỏ để tạo hình cánh hoa, sử dụng keo kết dính nhằm tạo nên những chi tiết tự nhiên. Từ những sợi chuối giản dị, các bông sen, bình hoa nghệ thuật hay những bức tranh dần hiện lên với vẻ đẹp tinh tế, khiến nhiều người khó tin chúng được tạo nên từ một loại phụ phẩm nông nghiệp.
Không chỉ tạo ra sản phẩm, Chạm Xưởng còn mở các workshop trải nghiệm hàng tuần để mọi người trực tiếp sáng tạo cùng gia đình, bạn bè hay doanh nghiệp yêu thích sản phẩm thủ công và lối sống xanh.
Chị Phan Thị Ánh Vân, một khách tham gia workshop cho biết: “Khi hoàn thành bông hoa, tôi thực sự bất ngờ vì không nghĩ sợi chuối lại có thể tạo nên những sản phẩm đẹp như vậy".
Nếu Chạm Xưởng lựa chọn hướng đi nghệ thuật và trải nghiệm thì nhóm Việt Kim Sợi lại kết hợp chất liệu tự nhiên với công nghệ số để gia tăng giá trị cho sản phẩm.
Chị Lê Thị Hương Quỳnh cho biết, nhóm Việt Kim Sợi thiết kế các sản phẩm thủ công như túi xách từ sợi chuối với những hình ảnh về Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, phố cổ Hội An hay Dinh Độc Lập được in trên túi. Hiện tại nhóm đang trong quá trình làm tích hợp công nghệ để sắp tới khi khách hàng dùng điện thoại quét mã, hệ thống sẽ hiển thị video giới thiệu bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh về các địa danh, giúp quảng bá văn hóa và du lịch Việt Nam.
Ảnh: Khánh Long/Báo ảnh Việt Nam
Ngoài ra, mỗi sản phẩm còn được gắn chip NFC để người dùng chỉ cần chạm điện thoại là có thể truy cập website của nhóm.
"Ở Việt Nam có rất nhiều sản phẩm thủ công đẹp nhưng chưa ứng dụng nhiều công nghệ. Chúng tôi muốn kết hợp cả hai để vừa tăng trải nghiệm cho khách hàng, vừa góp phần quảng bá hình ảnh đất nước đến du khách quốc tế", chị Quỳnh chia sẻ.
Có thể nói, từ những thân chuối tưởng chừng chỉ còn giá trị làm phụ phẩm, qua bàn tay sáng tạo của những người trẻ, chúng đã trở thành những tác phẩm nghệ thuật mang giá trị thẩm mỹ, văn hóa và môi trường. Đó không chỉ là câu chuyện về tái sử dụng vật liệu mà còn là minh chứng cho một xu hướng sống xanh, nơi mỗi nguyên liệu đặc trưng của Việt Nam có thể được "đánh thức" để kể tiếp câu chuyện của mình theo một cách mới./.
Bài: Ngân Hà - Ảnh: Khánh Long/Báo ảnh Việt Nam