Hình ảnh bầu cử Quốc hội các thời kỳ qua con tem bưu chính Việt Nam
Những con tem bưu chính nhỏ bé từ lâu đã trở thành những “tư liệu thu nhỏ” phản ánh lịch sử, văn hóa và các sự kiện chính trị quan trọng của đất nước. Trong dòng chảy ấy, nhiều kỳ bầu cử Quốc hội – dấu mốc khẳng định quyền làm chủ của nhân dân và sự phát triển của nền dân chủ Việt Nam – đã được ghi dấu trên tem bưu chính qua nhiều thời kỳ.
Ngày 6/1/1946, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên trong lịch sử đã bầu ra Quốc hội khóa I của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đây là sự kiện mang ý nghĩa lịch sử to lớn, đặt nền móng cho Nhà nước dân chủ nhân dân và mở ra truyền thống bầu cử của Quốc hội Việt Nam. Từ dấu mốc ấy, nhiều bộ tem bưu chính đã được phát hành nhằm kỷ niệm và tôn vinh những chặng đường phát triển của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.
Một trong những bộ tem tiêu biểu ghi dấu các kỳ bầu cử Quốc hội là bộ tem “Tổng tuyển cử bầu Quốc hội khóa II” phát hành ngày 03/5/1960. Bộ tem gồm một mẫu do họa sĩ Nguyễn Văn Khanh thiết kế, in offset ba màu tại Nhà in Tiến Bộ. Hình ảnh lá phiếu được bỏ vào hòm phiếu thể hiện sinh động quyền bầu cử thiêng liêng của người dân, đồng thời phản ánh không khí chính trị sôi nổi của đất nước trong giai đoạn xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc.
Cũng trong năm 1960, ngày 07/7/1960, bộ tem “Hiến pháp nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa” được phát hành. Bộ tem gồm một mẫu do họa sĩ Bùi Trang Chước thiết kế, in offset hai màu tại Nhà in Tiến Bộ. Việc phát hành bộ tem này gắn với việc ban hành Hiến pháp năm 1959 – văn bản pháp lý quan trọng xác lập cơ sở cho tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, trong đó Quốc hội giữ vai trò cơ quan quyền lực cao nhất.
Bên cạnh những bộ tem gắn trực tiếp với các kỳ bầu cử, một số bộ tem khác cũng phản ánh những biểu tượng của Nhà nước và nền lập hiến Việt Nam. Tiêu biểu là bộ tem “Quốc huy, Quốc kỳ, Quốc ca CHXHCN Việt Nam” phát hành ngày 20/9/1980, gồm ba mẫu do họa sĩ Trần Lương thiết kế, in offset nhiều màu tại Nhà in Trần Phú. Bộ tem ra đời trong bối cảnh Hiến pháp năm 1980 được ban hành, đánh dấu bước phát triển mới của Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam sau khi đất nước thống nhất.
Những dấu mốc lịch sử của Quốc hội tiếp tục được thể hiện trên tem bưu chính trong các dịp kỷ niệm quan trọng. Ngày 06/01/1986, bộ tem “Kỷ niệm 40 năm bầu cử Quốc hội đầu tiên” được phát hành, gồm hai mẫu do họa sĩ Đỗ Việt Tuấn thiết kế, in offset hai màu tại Nhà in Tiến Bộ. Các mẫu tem thể hiện hình ảnh nhân dân tham gia bầu cử, nhấn mạnh truyền thống dân chủ đã được hình thành từ cuộc Tổng tuyển cử năm 1946.
Trước đó, bộ tem “Kỷ niệm 20 năm ngày bầu cử Quốc hội đầu tiên” cũng từng được phát hành nhằm ghi nhớ sự kiện lịch sử năm 1946 – ngày mà lần đầu tiên người dân Việt Nam thực hiện quyền bầu cử phổ thông, trực tiếp và bỏ phiếu kín để lựa chọn đại biểu đại diện cho mình trong Quốc hội.
Bước sang thế kỷ XXI, tem bưu chính tiếp tục ghi dấu những cột mốc của nền lập pháp Việt Nam. Nổi bật gần đây là bộ tem “Kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (1946–2026)”, được phát hành nhân dịp kỷ niệm tám thập niên Quốc hội Việt Nam. Bộ tem tái hiện tinh thần của cuộc Tổng tuyển cử lịch sử năm 1946, đồng thời khẳng định sự kế thừa và phát triển của Quốc hội trong sự nghiệp xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Qua mỗi bộ tem, hình ảnh lá phiếu, hòm phiếu hay những biểu tượng của Nhà nước được thể hiện bằng ngôn ngữ đồ họa cô đọng, giàu ý nghĩa. Những con tem nhỏ bé ấy không chỉ làm nhiệm vụ bưu chính mà còn là những “trang sử bằng hình”, lưu giữ ký ức về các kỳ bầu cử Quốc hội – ngày hội lớn của toàn dân, nơi quyền làm chủ của nhân dân được thể hiện một cách trực tiếp và sinh động.
Trong dòng chảy lịch sử của đất nước, tem bưu chính vì thế trở thành cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giúp công chúng hôm nay nhìn lại chặng đường phát triển của Quốc hội Việt Nam, từ cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên năm 1946 đến những kỳ bầu cử tiếp nối trong thời kỳ đổi mới và hội nhập./.
- Bài, ảnh: Công Đạt/Báo ảnh Việt Nam