Hành trình đưa Khu di tích Cổ Loa bước ra thế giới

 

Giữa lòng Thủ đô ngàn năm văn hiến, nơi từng vang vọng tiếng bước chân của vua An Dương Vương dựng nước Âu Lạc từ thế kỷ III trước Công nguyên, Cổ Loa không chỉ là một phế tích rêu phong của truyền thuyết Mị Châu - Trọng Thủy. Hơn thế, đó là một thực thể lịch sử sống động, một minh chứng chói lọi cho tư duy quân sự và văn minh sông Hồng. Và giờ đây, hành trình đưa "báu vật" 2.300 năm tuổi ấy bước ra bản đồ di sản thế giới đang được Hà Nội dồn toàn tâm, toàn lực xúc tiến.

Những ngày này, không khí làm việc tại các viện nghiên cứu, sở ban ngành của Thủ đô đang khẩn trương hơn bao giờ hết. Theo kế hoạch và lộ trình đã được các cơ quan quản lý phối hợp triển khai, thành phố Hà Nội đang ráo riết củng cố các luận cứ khoa học để hoàn thiện Báo cáo tóm tắt trình Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) xem xét đưa Khu di tích Cổ Loa vào Danh sách đề cử dự kiến.Đây không đơn thuần là một thủ tục hành chính, mà là sự hội tụ của tâm huyết, trí tuệ từ nhiều thế hệ nhà khoa học, nhà quản lý và nhân dân Thủ đô nhằm định hình một bước đi chiến lược: đưa Cổ Loa danh chính ngôn thuận bước vào ngôi nhà chung di sản của nhân loại.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh tham quan Triển lãm Di sản Hoàng thành Thăng Long và Di tích Cổ Loa tại thành phố Provins. Ảnh: Thu Hà - P/v TTXVN tại Pháp

Nằm trên không gian quy hoạch bảo tồn rộng lớn khoảng 860,4 hecta tại, Cổ Loa sở hữu những giá trị ngoại hạng mà hiếm di tích nào có được.  Các cuộc khai quật khảo cổ học dày dặn qua nhiều năm đã hé lộ những lớp trầm tích văn hóa vô giá. Cổ Loa minh chứng cho đỉnh cao của văn minh Đông Sơn với hàng vạn mũi tên đồng, các xưởng đúc đồng tinh xảo tại Đình Tràng, khẳng định vị thế của một "quan xưởng" quân sự quy mô lớn thời cổ đại.

 Nhưng kỳ vĩ nhất phải kể đến hệ thống "Loa Thành" với cấu trúc 3 vòng khép kín độc nhất vô nhị gồm: Thành Ngoại, Thành Trung và Thành Nội. Được đắp bằng đất kết hợp khéo léo với hệ thống hào tự nhiên, sông Hoàng Giang và mạng lưới sông Hồng, hệ thống này không chỉ thể hiện kỹ thuật quân sự siêu việt mà còn phản ánh tư duy tổ chức không gian quyền lực, thích ứng xuất sắc với điều kiện tự nhiên của người Việt cổ. 

 

Trải qua hơn hai thiên niên kỷ, Cổ Loa không chỉ là kinh đô của nhà nước Âu Lạc dưới thời An Dương Vương, mà còn tiếp tục được lựa chọn làm trung tâm chính trị dưới thời Tiền Lý (vua Lý Bí) hay nhà Ngô (Ngô Quyền chọn làm kinh đô sau chiến thắng Bạch Đằng năm 938). Sự nối liền mạch lạc các triều đại ấy biến Cổ Loa thành một biểu tượng bền bỉ của tinh thần độc lập, tự chủ dân tộc. 

Để hiện thực hóa giấc mơ UNESCO, các hội thảo khoa học lớn với sự góp mặt của hàng chục chuyên gia đầu ngành trong nước và quốc tế liên tục được tổ chức. Các nhà khoa học đều đồng thuận rằng: Cổ Loa đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn khắt khe về tính xác thực và giá trị nổi bật toàn cầu – điều kiện tiên quyết để ghi danh vào danh mục di sản thế giới.

 

Bên cạnh việc hoàn thiện hồ sơ khoa học, Thành phố Hà Nội cũng định hướng chiến lược quy hoạch Cổ Loa thành một công viên di sản lịch sử - sinh thái - nhân văn. Mô hình này hướng tới việc giải bài toán hóc búa giữa bảo tồn và phát triển: vừa bảo vệ nghiêm ngặt các dấu tích khảo cổ, kiến trúc, đền miếu (như Đền Thượng, Am Mị Châu, Đình Ngự Triều Di Quy), vừa cải thiện không gian sống cho người dân bản địa, biến di sản thành tài sản phục vụ cộng đồng.

 

 Dẫu chặng đường phía trước còn nhiều thử thách từ công tác quản lý đô thị, bảo tồn cảnh quan cho đến việc thuyết phục hội đồng UNESCO, nhưng với quyết tâm của Đảng bộ, chính quyền, nhân dân Thủ đô và niềm tự hào dân tộc chảy máu trong từng thớ đất quê hương, Cổ Loa đang đứng trước cơ hội lịch sử để tỏa sáng rực rỡ trên bản đồ thế giới.

• Nội dung:  Bích Vân/Báo ảnh Việt Nam
• Ảnh:  Công Đạt, Khánh Long/ Báo ảnh Việt Nam
•