Gốm Tân Thịnh - Những độc bản và lối đi riêng
Trong dòng chảy của những thương hiệu Việt truyền thống đang vươn tầm thế giới, gốm sứ Bát Tràng luôn được xem là một biểu tượng rực rỡ của hồn cốt dân tộc. Thế nhưng, giữa hàng trăm lò lửa đêm ngày đỏ rực bên bờ sông Hồng, có một thương hiệu đã chọn lối đi riêng đầy kiêu hãnh: không chỉ phục cổ, mà còn kiến tạo một hệ sinh thái gốm nghệ thuật đương đại, nơi đất sét hóa ngọc và mỗi tác phẩm là một sứ giả văn hóa mang thông điệp bình an. Đó chính là Gốm sứ Tân Thịnh.
Điểm nhận diện độc nhất vô nhị của Gốm Tân Thịnh, đó là dòng Men Suối Ngọc. Đây là thành quả của 5 năm ròng rã nghiên cứu, thử nghiệm và cả những lần đập bỏ sản phẩm trong đau đớn để tìm ra công thức hoàn mỹ nhất.
Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam
Sự khác biệt của gốm Tân Thịnh nằm ở kỹ thuật xử lý nguyên liệu và nhiệt độ nung cực hạn. Trong khi nhiều dòng gốm thông thường chỉ dừng lại ở mức 1.100°C - 1.200°C, gốm Tân Thịnh được nung ở nhiệt độ từ 1.250°C đến 1.300°C trong môi trường oxy hóa hoàn toàn. Ở ngưỡng nhiệt này, các oxit kim loại cùng khoáng vật tự nhiên của Việt Nam như cacbon, silic, kali tan chảy, hòa quyện và phản ứng ngẫu hứng tạo nên bề mặt bóng mướt, trong trẻo như ngọc bích.
Điểm gây kinh ngạc nhất đối với các chuyên gia nghệ thuật quốc tế chính là hiệu ứng thấu quang. Khi đặt dưới ánh sáng, lớp vỏ gốm không còn là vật thể mờ đục mà trở nên lung linh, cho phép ánh sáng xuyên thấu qua lớp men sâu thẳm, phô diễn trọn vẹn sự tinh khiết của cốt gốm trắng mịn. Mỗi sản phẩm Suối Ngọc còn là sự hội tụ của "Ngũ hành" với 5 màu sắc biểu trưng cho Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, đồng thời tái hiện tinh hoa của 5 dòng men cổ nổi tiếng nhất Bát Tràng. Do sự biến biến ảo của lửa lò (hỏa biến), không bao giờ có hai tác phẩm hoàn toàn giống hệt nhau, tạo nên tính độc bản tuyệt đối cho người sở hữu.
Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam
Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam
Tác phẩm gốm Tân Thịnh không chỉ chinh phục bằng thị giác mà còn chạm đến cảm xúc thông qua nghệ thuật thư pháp. Đây là sự kết hợp "có một không hai" giữa bàn tay tạo hình mạnh mẽ của NNƯT Trần Đức Tân (người sáng lập HTX Sản xuất kinh doanh gốm sứ Tân Thịnh, năm 2013) và nét bút uyển chuyển, mềm mại của vợ ông – nghệ nhân thư pháp Nguyễn Thị Thu Hằng. Trên mỗi tác phẩm, những dòng chữ thư pháp uyển chuyển kể về các câu ca dao, triết lý nhân sinh được thực hiện thủ công hoàn toàn. Điều này biến món đồ gia dụng thành một "tác phẩm biết nói", mang theo ngụ ý riêng của người sở hữu.
Trên những bình gốm cao cấp, những câu ca dao, triết lý nhân sinh hay những lời chúc phúc được chắp bút thủ công tinh xảo. Việc đưa thư pháp lên gốm không chỉ nâng tầm giá trị thẩm mỹ mà còn biến vật phẩm vô tri thành những "thực thể biết nói". Khách hàng có thể gửi gắm cá tính và ngụ ý riêng của mình vào từng nét chữ, khiến mỗi sản phẩm trở thành một di sản cá nhân bền vững theo thời gian.
Hình tượng nghệ thuật chủ đạo được ông Tân lựa chọn thường là hoa sen và chim phượng hoàng. Cánh hoa sen được cách điệu theo dáng dấp phượng hoàng cao quý, đài sen với những hạt nảy mầm tượng trưng cho sự kế thừa và sức sống mãnh liệt của văn hóa Việt. Đó là thông điệp về sự tri ân nguồn cội và khát vọng vươn lên, một nét đẹp tinh thần rất riêng của con người Việt Nam.
Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam
Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam
Năm 2023 đánh dấu cột mốc lịch sử khi bộ sản phẩm "Gốm men Suối Ngọc" của Tân Thịnh chính thức được vinh danh là sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia. Chứng nhận OCOP 5 sao không chỉ là sự công nhận về chất lượng mỹ thuật mà còn là bảo chứng về độ an toàn quốc tế (không chì, không độc tố) và khả năng xuất khẩu bền vững. NNƯT Trần Đức Tân khẳng định, đây chính là "tấm hộ chiếu" giúp gốm Tân Thịnh tự tin hiện diện tại các thị trường khó tính bậc nhất như Đức, Pháp, Nhật Bản và Hàn Quốc.
HTX Tân Thịnh cũng là một hình mẫu về kinh tế trách nhiệm khi tạo việc làm ổn định cho hơn 300 lao động địa phương với mức thu nhập cao, góp phần bảo tồn môi trường làng nghề thông qua việc chuyển đổi hoàn toàn sang hệ thống lò gas hiện đại, giảm thiểu khí thải.
Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam
Gốm sứ Tân Thịnh không chỉ là câu chuyện của một thương hiệu, mà là hình ảnh thu nhỏ của một Việt Nam đang năng động hội nhập nhưng vẫn kiên tâm giữ gìn bản sắc. Mỗi sản phẩm ra đời là sự kết tinh của "Đất, Nước và Lửa", của mồ hôi nghệ nhân và của lòng tự hào dân tộc./.
Bài: Hoàng Tuệ Nhi - Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam