Gìn giữ "lá phổi xanh" nơi cửa biển Đông Nam
Nằm ở phía Đông Nam, cách trung tâm thành phố khoảng 50 km, rừng phòng hộ Cần Giờ là một trong những không gian sinh thái quý giá của Thành phố Hồ Chí Minh. Từ vùng đất từng bị bom đạn và chất độc hóa học tàn phá trong chiến tranh, những cánh rừng ngập mặn đã hồi sinh mạnh mẽ, trở thành Khu dự trữ sinh quyển thế giới đầu tiên của Việt Nam được UNESCO công nhận vào năm 2000. Giữ màu xanh nơi cửa biển hôm nay là công việc bền bỉ của những người quản lý rừng và hàng trăm hộ dân ngày đêm gắn bó với từng gốc đước, con nước.
Nhìn từ trên cao, rừng ngập mặn Cần Giờ trải rộng như một tấm thảm xanh nơi cửa sông ven biển. Những cánh rừng đước, mắm, vẹt đan xen, tạo thành hệ sinh thái đặc trưng với hệ thống rễ chằng chịt bám sâu vào bùn đất.
Không chỉ tạo nên cảnh quan đặc biệt, rừng còn giữ vai trò như một tấm lá chắn tự nhiên bảo vệ thành phố. Rừng góp phần giữ đất, chống xói lở, giảm tác động của sóng, gió và bão từ biển, đồng thời hạn chế xâm nhập mặn. Khả năng hấp thụ và lưu giữ carbon của hệ sinh thái rừng ngập mặn cũng góp phần giảm phát thải khí nhà kính, điều hòa môi trường và bảo vệ đa dạng sinh học.
Để màu xanh ấy được giữ vững qua năm tháng, công việc tuần tra, bảo vệ rừng diễn ra thường xuyên. Ban Quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với các lực lượng và người dân nhận khoán bảo vệ rừng kiểm tra từng khu vực, kịp thời phát hiện và ngăn chặn những hành vi xâm hại hệ sinh thái.
Với những hộ dân sống dưới tán rừng, bảo vệ rừng không chỉ là công việc mà đã trở thành một phần của cuộc sống. Anh Nguyễn Hoàng Tuấn là thế hệ thứ hai trong gia đình gắn bó với công việc này và đã có 21 năm làm nhiệm vụ giữ rừng Cần Giờ. Ba thành viên trong đội của anh thay nhau tuần tra, kiểm tra khu vực được giao.
Những chuyến tuần tra hôm nay cũng có thêm sự hỗ trợ của công nghệ. Các phần mềm trên điện thoại giúp người nhận khoán cập nhật vị trí, quản lý khu vực và báo cáo tình hình nhanh chóng, thuận tiện hơn. Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng tạo thêm nguồn thu nhập, giúp người dân yên tâm bám rừng, trở thành những “người lính xanh” giữa vùng cửa biển.
Theo Tiến sĩ Huỳnh Đức Hoàn, Giám đốc Ban Quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng Thành phố Hồ Chí Minh, công tác bảo vệ rừng đang được tăng cường bằng việc kết hợp giữa lực lượng tại chỗ và công nghệ. Camera giám sát, thiết bị bay không người lái và bản đồ số được ứng dụng để theo dõi diễn biến rừng, phát hiện sớm nguy cơ cháy hoặc những dấu hiệu xâm hại.
Giữ rừng vì thế không còn là công việc riêng của một đơn vị. Đó là sự phối hợp giữa cán bộ quản lý, lực lượng bảo vệ và người dân sống gắn bó với rừng. Mỗi chuyến tuần tra, mỗi thông tin được cập nhật kịp thời đều góp thêm một phần vào việc bảo vệ màu xanh quý giá nơi cửa biển.
Ảnh: Nguyễn Luân/Báo Ảnh Việt Nam
Không chỉ có giá trị về sinh thái, rừng ngập mặn Cần Giờ còn mở ra những trải nghiệm đặc biệt cho du khách. Các điểm du lịch sinh thái như Vàm Sát, Đảo Khỉ, Đầm Dơi đưa du khách đến gần hơn với hệ sinh thái rừng ngập mặn và đời sống của nhiều loài động, thực vật.
Từ một vùng đất bị chiến tranh tàn phá, Cần Giờ đã trở thành minh chứng sinh động cho sức sống của thiên nhiên và khả năng phục hồi kỳ diệu của hệ sinh thái. Hơn hai thập niên kể từ khi được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới, màu xanh nơi đây vẫn tiếp tục được gìn giữ và bồi đắp.
Giữ rừng hôm nay không chỉ là bảo vệ những cánh rừng ngập mặn, mà còn là bảo vệ bờ biển, nguồn sinh kế, đa dạng sinh học và khả năng thích ứng của thành phố trước biến đổi khí hậu.
Giữ cho Cần Giờ xanh không phải là giữ một khoảng rừng đứng ngoài thành phố. Đó là giữ một phần sức sống của chính Thành phố Hồ Chí Minh – nơi những cánh rừng nơi cửa biển đang âm thầm che chở cho đô thị và trao lại cho các thế hệ mai sau một tài sản xanh vô giá./.
Bài: Sơn Nghĩa - Ảnh: Nguyễn Luân và Tư liệu Ban quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng Thành phố Hồ Chí Minh