Cổng Tò Vò và Búng Bà Rí - nơi thiên nhiên gặp gỡ lịch sử Hoàng Sa
Trên Đặc khu Lý Sơn (Quảng Ngãi), hai danh thắng nằm cạnh nhau là Cổng Tò Vò và Búng Bà Rí không chỉ hấp dẫn bởi vẻ đẹp dung nham núi lửa độc đáo mà còn lưu giữ ký ức về những hùng binh Hoàng Sa từng vươn khơi bảo vệ chủ quyền biển đảo của Việt Nam.
Cổng Tò Vò - Dấu ấn của núi lửa và thời gian
Nằm sát bờ biển đảo Lớn, Cổng Tò Vò được hình thành từ dòng dung nham của núi lửa Giếng Tiền phun trào hàng nghìn năm trước. Khi dung nham gặp nước biển lạnh, chúng đông cứng thành đá bazan; qua quá trình phong hóa và bị sóng biển bào mòn liên tục, những phần đá yếu dần bị khoét rỗng, tạo nên một mái vòm tự nhiên hướng ra biển.
Ảnh: Việt Cường/Báo Ảnh Việt Nam
Người dân địa phương gọi thắng cảnh này là Cổng Tò Vò vì hình dáng giống tổ của loài tò vò. Cùng với quá trình kiến tạo địa chất, nơi đây còn gắn với nhiều truyền thuyết dân gian về những người khổng lồ và dấu chân để lại trên vòm đá, phản ánh trí tưởng tượng phong phú của cư dân biển đảo qua nhiều thế hệ.
Cổng đá cao khoảng 2,5 m và dài gần 20 m. Mỗi thời điểm trong ngày, thắng cảnh lại mang một vẻ đẹp khác nhau: bình minh nhuộm vàng mặt biển, ánh sáng xuyên qua lòng cổng tạo nên những mảng sáng tối cuốn hút; khi hoàng hôn buông xuống, cả khối đá chuyển sang màu hổ phách rực rỡ. Chính vẻ đẹp ấy đã biến nơi đây thành điểm dừng chân quen thuộc của du khách và những người yêu nhiếp ảnh khi đến Lý Sơn.
Tháng 9/2025, Cổng Tò Vò được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam xếp hạng Di tích quốc gia, khẳng định giá trị đặc biệt của thắng cảnh trong không gian văn hóa biển Lý Sơn.
Búng Bà Rí - Thao trường của Hải đội Hoàng Sa
Chỉ cách Cổng Tò Vò khoảng 30 m, dưới chân núi Giếng Tiền và gần chùa Đục, Búng Bà Rí là một vũng nước biển nhỏ được bao quanh bởi những thềm đá nham thạch đen bóng. Nơi đây không chỉ mang vẻ đẹp tự nhiên mà còn chứa đựng giá trị lịch sử đặc biệt.
Theo truyền thuyết địa phương, dấu lõm của Búng Bà Rí được tạo thành khi một ông tiên gánh đất đi qua vùng Tò Vò và làm rơi đất xuống. Tuy nhiên, điều khiến địa danh này nổi bật hơn cả là mối liên hệ với Hải đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải.
Từ khoảng năm 1776 đến năm 1844, các trai tráng của Hải đội Hoàng Sa được cho là đã luyện tập bơi lặn, rèn luyện sức bền và thể lực tại đây trước khi lên những chiếc thuyền câu đơn sơ để vượt Biển Đông, thực hiện nhiệm vụ đo đạc hải trình, cắm mốc và khẳng định chủ quyền tại quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
Địa thế kín đáo nhưng nhiều thử thách của Búng Bà Rí đã góp phần tôi luyện bản lĩnh của những hùng binh biển đảo, đồng thời phản ánh truyền thống gắn bó với biển của người dân Lý Sơn qua nhiều thế hệ.
Nhắc đến đảo tiền tiêu Lý Sơn (Quảng Ngãi), nhiều người nghĩ ngay đến những cánh đồng tỏi xanh, các miệng núi lửa cổ và biển trời mênh mông. Tuy nhiên, phía sau vẻ đẹp ấy còn có những “chứng nhân” trầm mặc gắn với lịch sử biển đảo Việt Nam. Trong đó, Cổng Tò Vò và Búng Bà Rí là hai địa danh tiêu biểu, vừa mang giá trị địa chất, vừa gắn liền với truyền thống vươn khơi của cư dân đất đảo.
Ngày nay, hành trình đến Cổng Tò Vò và Búng Bà Rí không chỉ là chuyến tham quan cảnh quan núi lửa độc đáo. Đó còn là dịp để du khách cảm nhận sự giao thoa giữa thiên nhiên và lịch sử, giữa vẻ đẹp của đá bazan hàng nghìn năm tuổi với ký ức về những con người đã dũng cảm vượt sóng gió để bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Việt Nam ./.
- Bài: Công Đạt - Ảnh: Công Đạt, Việt Cường, Thông Thiện/Báo ảnh Việt Nam