Chuyên Mỹ - Nâng tầm giá trị thủ công Việt trên bản đồ sáng tạo toàn cầu
Việc làng nghề khảm trai, sơn mài Chuyên Mỹ gia nhập Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới đánh dấu bước tiến quan trọng của thủ công Việt trên hành trình hội nhập. Từ di sản gần một thiên niên kỷ, Chuyên Mỹ đang từng bước lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống vào không gian sáng tạo toàn cầu.
Di sản sống trong dòng chảy hội nhập
Đầu năm 2026, làng nghề khảm trai, sơn mài Chuyên Mỹ (xã Chuyên Mỹ, thành phố Hà Nội) chính thức gia nhập Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới, trở thành một trong số ít làng nghề của Việt Nam đạt được danh hiệu này.
Hình thành từ thế kỷ XI với lịch sử gần 1.000 năm, Chuyên Mỹ là nơi hội tụ và phát triển nghề khảm trai, sơn mài qua nhiều thế hệ. Nghề tập trung tại các thôn Chuôn Thượng, Chuôn Hạ, Chuôn Ngọ, Chuôn Trung và Bối Khê, tạo nên không gian làng nghề đặc trưng, gắn bó với đời sống cộng đồng.
Hiện làng nghề có 20 nghệ nhân được Nhà nước công nhận cùng hàng nghìn thợ lành nghề. Từ những kỹ thuật thủ công tinh xảo, các nghệ nhân tạo ra nhiều sản phẩm đa dạng như sập gụ, tủ chè, bàn ghế, khay trà, tranh khảm, lọ hoa…mang đậm giá trị thẩm mỹ và bản sắc văn hóa.
Trong quá trình xây dựng hồ sơ gia nhập Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới, chính quyền địa phương và đội ngũ nghệ nhân đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn để đáp ứng các tiêu chí khắt khe. Nhiều hoạt động được triển khai đồng bộ như nâng cấp không gian trưng bày, hệ thống hóa câu chuyện văn hóa gắn với sản phẩm và cải thiện môi trường làng nghề theo hướng xanh - sạch - đẹp.
Tháng 11/2025, Chuyên Mỹ đã đón gần 200 đại biểu quốc tế, gồm các chuyên gia thủ công và nhà nghiên cứu đến tham quan, khảo sát và thẩm định. Các chuyên gia ghi nhận nỗ lực của địa phương trong việc kết hợp hài hòa giữa bảo tồn truyền thống và đổi mới sáng tạo.
Động lực mới cho phát triển bền vững
Bà Nguyễn Thị Thùy Hương, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Chuyên Mỹ cho biết, việc gia nhập mạng lưới sáng tạo mang lại nhiều cơ hội thiết thực cho địa phương. “Thông qua mạng lưới, các nghệ nhân và thợ làng nghề có thêm không gian kết nối, học hỏi kinh nghiệm, tiếp cận xu hướng thiết kế mới, từ đó nâng cao giá trị sản phẩm”.
Không chỉ dừng lại ở sản xuất, Chuyên Mỹ đang hướng tới phát triển du lịch làng nghề, thu hút du khách trong và ngoài nước. Đây được xem là hướng đi quan trọng nhằm tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Trên nền tảng di sản sẵn có, địa phương cũng chú trọng đổi mới cách tiếp cận nghề truyền thống, kết hợp ứng dụng công nghệ số, đa dạng hóa kênh quảng bá và cải tiến mẫu mã sản phẩm để đáp ứng nhu cầu thị trường quốc tế.
Ông Nguyễn Hữu Chi, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Chuyên Mỹ cho rằng, lợi thế lớn nhất của địa phương là hệ thống làng nghề truyền thống có bề dày lịch sử. “Người dân chủ động duy trì, mở rộng sản xuất, từng bước nâng cao chất lượng sản phẩm để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường”, ông Nguyễn Hữu Chi nói.
Năm 2025, tổng giá trị sản xuất công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp của xã đạt hơn 2.400 tỷ đồng, tăng gần 10% so với năm trước. Con số này phản ánh sự chuyển mình tích cực của làng nghề trong bối cảnh hội nhập.
Việc trở thành thành viên của Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới không chỉ là một danh hiệu mà còn là động lực để làng nghề có lịch sử ngàn năm này tiếp tục đổi mới và phát triển. Từ một làng nghề truyền thống, Chuyên Mỹ đang từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ sáng tạo toàn cầu, góp phần lan tỏa bền vững giá trị văn hóa Việt Nam trong thời đại mới./.
Bài và ảnh: Việt Cường/ Báo ảnh Việt Nam