ມໍລະດົກ ຫວຽດນາມ - ສີສັນເອກະລັກສະເພາະ ສຳລັບມວນມະນຸດຊາດ

ຈາກພາບແຕ້ມ ດົງໂຮ່ ແຜ່ນຕ່າງໆ  ທີ່ແຂວນໄວ້ຢູ່ຫ້ອງວາງສະແດງ ຢູ່ ນິວຢອກ, ສຽງພິນໄດ໋ ທີ່ດັງກ້ອງກັງວານທີ່ ປາຣີ, ຈົນເຖິງຈັງຫວະ ເຄາະໄມ້ ຂອງ ການຂັບກາຈູ່ ຢູ່ກາງຄຸ້ມເມືອງເກົ່າ ຮ່າໂນ້ຍ ຫຼື ສີສັນ ຂອງ ເຄື່ອງປັ້ນດິນເຜົາ ຈຳ ທີ່ປະກົດຕົວ ໃນພື້ນທີ່ຮ່ວມສະໄໝ, ແຕ່ລະຄຸນຄ່າ ລ້ວນແຕ່ເປັນ “ທູດວັດທະນະທໍາ” ຢ່າງງຽບໆ. ມໍລະດົກ ຫວຽດນາມ - ສີສັນ ທ່ີເປັນເອກະລັກ ສຳລັບມວນມະນຸດຊາດ, ແມ່ນຂະບວນວິວັດແຫ່ງການຮັບຮູ້  “ລະຫັດພັນທຸກຳ” ສີ່ຢ່າງ ທາງດ້ານວັດທະນະທຳ ທີ່ໂດດເດັ່ນຄື: ພາບແຕ້ມ ດົງໂຮ່, ຂັບ ກາຈູ່, ຂັບ ຊວານ ແລະ ເຄື່ອງປັ້ນດິນເຜົາ ຈຳ - ເຊິ່ງເປັນການປະກອບສ່ວນ ອັນລະອຽດອ່ອນ ຂອງ ຫວຽດນາມ ເຂົ້າໃນມໍລະດົກລວມ ຂອງ ໂລກ.

ສີສັນເອກະລັກ ສີ່ປະເພດ ຂອງ ວັດທະນະທຳ ຫວຽດນາມ

ໂດຍຕັ້ງຢູ່ແຄມຝັ່ງແມ່ນ້ຳ ດ໋ວງ, ບ້ານ ດົງໂຮ່, ຕາແສງ ຖ້ວນແທ່ງ (ແຂວງ ບັກນິງ) ໄດ້ສ້າງໃຫ້ມີ ພາບແຕ້ມພື້ນເມືອງ ທີ່ເປັນເອກະລັກສະເພາະ, ເຊິ່ງເປັນການກັ່ນຕອງເອົາປັດຊະຍາ ວ່າດ້ວຍ ນິເວດວິທະຍາ ຈາກອະດີດເມື່ອຫຼາຍສະຕະວັດກ່ອນ. ການໃຊ້ຜົງມຸກ ທີ່ເຮັດຈາກ ເປືອກຫອຍ ປະສົມກັບແປ້ງເຂົ້າໜຽວ ທາລົງເຈ້ຍ ຢໍ໋ ໄດ້ສ້າງເປັນແສງ ເຫຼື້ອມລະຍິບລະຍັບ ແບບທຳມະຊາດ; ສີດຳ ຈາກຖ່ານໃບໄຜ່, ສີແດງ ຈາກຫີນແດງ, ສີເຫຼືອງ ຈາກດອກຈໍາປີ, ສີຂຽວ ຈາກໃບຄາມ - ເຊິ່ງເປັນກະດານສີ ອັນບໍລິສຸດ ຂອງ ທຳມະຊາດ. ພາບແຕ້ມ ດົງໂຮ່ ບໍ່ພຽງແຕ່ແມ່ນສິລະປະ ການສ້າງຮູບປະທໍາເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນເຖິງຊີວິດ ການກະເສດ ແລະ ປັດຊະຍາ ຊີວະທັດ ຂອງຊາວ ຫວຽດນາມ, ສ່ວນພາບ “ງານດອງຂອງໜູ” ຫຼື ຝູງໄກ່, ໝູ ພັດໄດ້ຝາກຝັງຄວາມມຸ່ງມາດປາດຖະໜາ ກ່ຽວກັບສັງຄົມ ທີ່ມີຄວາມຍຸຕິທຳ ແລະ ມີຄວາມສຸກ.

ພາບແຕ້ມ ດົງໂຮ່ ພາຍຫຼັງພິມແລ້ວ ຈະໄດ້ນຳໄປຕາກແດດ ເພື່ອໃຫ້ສີມຶກມີຄວາມທົນທານກວ່າເກົ່າ. ພາບ: ກົງດາດ/VNP

ສິລະປິນດີເດັ່ນ ຫງວຽນດັງເຈ໋ ຖ່າຍທອດອາຊີບການຄວັດພາບແຕ້ມ ດົງໂຮ່ ໃຫ້ແກ່ຖັນແຖວຜູ້ສືບທອດ. ພາບ: ກົງດາດ/VNP

ສິລະປິນ ພາບແຕ້ມ ດົງໂຮ່ ພວມປະຕິບັດຂັ້ນຕອນການພິມພາບ ຈາກແຜ່ນໄມ້ແກະສະຫຼັກ. ພາບ: ກົງດາດ/VNP

 

ຖ້າ ດົງໂຮ່ ແມ່ນກະບອກສຽງ ຂອງ ຊາວບ້ານ, ການຂັບ ກາຈູ່ ພັດ ເປັນຕົວແທນ ໃຫ້ແກ່ຈິດໃຈ ທາງວິຊາການ. ເນື່ອງຈາກ ມີໂຄງສ້າງ ທາງດ້ານ ສິລະປະ ທີ່ຍອດຍ້ຽມ ໂດຍມີການ ປະສານສົມທົບ ລະ ຫວ່າງນັກຮ້ອງຍິງ, ຜູ້ດີດພິນ ແລະ ຜູ້ຕີກອງ ເພື່ອກໍາກັບ ການສະ ແດງ, ກາຈູ່ ຖືກອົງການ UNESCO ໄດ້ບັນທຶກໄວ້ ໃນບັນຊີລາຍຊື່ ມໍລະດົກ. ສຽງຂັບ ທີ່ມີເຕັກນິກສູງ ປະສານ ກັບສຽງພິນ ໄດ໋ທີ່ທຸ້ມຕ່ຳ, ຈັງຫວະໄມ້ເຄາະ ທີ່ຄົມຊັດ; ສຽງກອງ ທີ່ຜູ້ຊົມເປັນຜູ້ຕີ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ ການສະແດງກາຍເປັນການສົນທະນາ ທາງສິລະປະ, ເຊິ່ງຜູ້ຟັງໄດ້ມີສ່ວນຮ່ວມໂດຍກົງ ໃນການປະເມີນຄຸນຄ່າ.

ການສະແດງ ກາຈູ່ ຮັບໃຊ້ນັກທ່ອງທ່ຽວ ຢູ່ ວັດ ກວານເດ໋ (ຮ່າໂນ້ຍ). ພາບ: ເຕິດເຊີນ/VNP

 

ກັບຄືນສູ່ຍຸກເລີ່ມຕົ້ນ ຂອງ ປະຫວັດສາດ ໃນສະໄໝເຫຼົ່າກະສັດ ຮຸ່ງ, ການຂັບຊວານ ໄດ້ເຊື່ອມໂຍງດົນຕີ ເຂົ້າກັບພິທີກຳ ບູຊາບັນພະບຸລຸດ. ຈາກ “ການຂັບຮ້ອງບູຊາ” ທີ່ສັກສິດ, “ການຂັບກວ໋າແກັກ”  ທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍ ລັກສະນະ ສັ່ງສອນ ຈົນເຖິງ “ການຂັບຮ້ອງໃນງານບຸນ” ທີ່ຟົດຟື້ນ, ຈັງຫວະ “ບໍໂບ້” ທີ່ລຽບງ່າຍ ອັນເປັນການລອກແບບ ອະລິຍະບົດ ການອອກແຮງງານ ແບບດັ້ງເດີມ, ສ້າງຂຶ້ນ ເຊິ່ງພື້ນທີ່ສັກສິດ ຄືນໃໝ່ ໂດຍໃຊ້ພຽງແຕ່ກອງ ແລະ ໄມ້ເຄາະເທົ່ານັ້ນ.

ການເຄື່ອນໄຫວຮ່ວມກັນ ຂອງ ສະໂມສອນ ຂັບ ເຂດ 5, ຫວຽດຈີ່, ຝູ໋ເຖາະ. ພາບ: ກົງດາດ/VNP

 

ໃນຂະນະດຽວກັນ, ເຄື່ອງປັ້ນດິນເຜົາ ຈຳ ແມ່ນ “ຟອດຊິວທີ່ ມີຊີວິດ” ຂອງ ເຕັກນິກຫັດຖະກຳ. ແມ່ຍິງເຜົ່າ ຈຳ ບໍ່ໄດ້ໃຊ້ແປ້ນໝູນ ແຕ່ຈະຍ່າງອ້ອມ ກ້ອນດິນ, ສ້າງຮູບຊົງດ້ວຍສອງມືເປົ່າ; ເຄື່ອງປັ້ນດິນເຜົາ ຖືກເຜົາ ຢູ່ກາງແຈ້ງ, ດູດຊັບແສງແດດ, ສາຍລົມ ແລະ ຄວັນໄຟຕາມທຳມະຊາດ, ເຮັດໃຫ້ຜະລິດຕະພັນທຸກຢ່າງ ມີເອກະລັກສະເພາະຕົວ. ສິ່ງທີ່ເຊື່ອງຊ້ອນຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ ເຕັກນິກນັ້ນ ແມ່ນສັນຍາລັກ ຂອງ ລະບົບສັງຄົມ ສະຕີ ເປັນໃຫຍ່ ແລະ ຄວາມມີຊີວິດຊີວາ ທ່ີຍືນຍົງ ຂອງ ວັດທະນະທຳ ຈຳປາ ໃນພູມີປະເທດທີ່ ຫຼາກຫຼາຍຮູບແບບ ຂອງ ຫວຽດນາມ.

ການພັດທະນາການທ່ອງທ່ຽວຄົ້ນຫາ ໝູ່ບ້ານອາຊີບເຄື່ອງປັ້ນດິນເຜົາ ຢູ່ ເບົ່າຈຸກ (ແແຂວງ ແຄ໋ງຮ່ວາ) ກໍແມ່ນວິທີໜຶ່ງ ເພື່ອອະນຸລັກຮັກສາ ອາຊີບມູນເຊື້ອນີ້. ພາບ: ກົງດາດ/VNP

 

ລັດ ແລະ ຊຸມຊົນ: ສອງເສົາຄ້ຳ ໃນການອະນຸລັກມໍລະດົກ

ຫວຽດນາມ ໄດ້ກຳນົດຮູບແບບການອະນຸລັກ ໂດຍອີງໃສ່ ສອງເສົາ ຄ້ຳຄື: ນະໂຍບາຍຂອງລັດ ແລະ ບົດບາດເປັນເຈົ້າພາບຂອງຊຸມຊົນ. ເລື່ອງລາວ ຂອງ ການຂັບຊວານ ແມ່ນຫຼັກຖານ ທີ່ພົ້ນເດັ່ນ. ໃນປີ 2011, ມໍລະດົກ ນີ້ໄດ້ຖືກ UNESCO ຈັດເຂົ້າໃນບັນຊີລາຍຊື່ ທີ່ຕ້ອງມີການປົກປ້ອງຢ່າງຮີບດ່ວນ. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ພຽງແຕ່ 6 ປີ ຕໍ່ມາ, ໃນປີ 2017, ການຂັບ ຊວານ ໄດ້ກາຍເປັນມໍລະດົກ ທີ່ເປັນຕົວແທນ ຂອງ ມວນມະນຸດ, ເຊິ່ງເປັນກໍລະນີທຳອິດ ແລະ ກໍລະນີໜຶ່ງດຽວ ທີ່ບັນລຸ ການຫັນປ່ຽນນີ້.

 

ສິລະປະການຂັບ ຊວານ ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນສະແດງຢູ່ຕາມ ສາລາວັດ ແລະ ຫໍວິຫານ ຕ່າງໆ ຂອງແຂວງ ຝູ໋ເຖາະ. ພາບ: ເຕິດເຊີນ/VNP

ຜົນສຳເລັດດັ່ງກ່າວ ແມ່ນມາຈາກ ຄວາມມຸ່ງໝັ້ນທາງການເມືອງ ທີ່ຈະແຈ້ງ ແລະ ການມີສ່ວນຮ່ວມ ດ້ວຍຄວາມສະໝັກໃຈ ຂອງປະຊາຊົນ. ລັດ ໄດ້ລົງທຶນປະຕິສັງຂອນສາລາ, ວັດວາອາຮາມ; ໃຫ້ການຊ່ວຍໜູນນັກສິລະປິນ, ເປີດຫ້ອງຮຽນຖ່າຍທອດຄວາມຮູ້ ຢູ່ ບັນດາໝູ່ບ້ານ ຊວານ ດັ້ງເດີມ; ນຳເອົາ ມໍລະດົກ ເຂົ້າສູ່ໂຮງຮຽນ ເພື່ອສືບຕໍ່ ສາຍໃຍແຫ່ງການສືບທອດ.

ຈາກປະສົບການນັ້ນ, ຫວຽດນາມ ສືບຕໍ່ອະນຸລັກ ຂັບ ກາຈູ່ ໂດຍຜ່ານການເກັບກຳເອກະສານ, ການຫັນເປັນ ດີຈີຕອນ, ພ້ອມທັງສະໜັບສະໜູນ ບັນດາສະໂມສອນ ໃນການຮັກສາ ການສະແດງເປັນປະຈຳ; ສຳລັບ ພາບແຕ້ມ ດົງໂຮ່ ແລະ ເຄື່ອງປັ້ນດິນເຜົາ ຈຳ, ໄດ້ນໍາໃຊ້ ນະໂຍບາຍ ຕິດພັນ ການອະນຸລັກເຂົ້າກັບ “ເສດຖະກິດ ມໍລະດົກ”, ສ້າງຍີ່ຫໍ້ OCOP (ໂຄງການ “ໜຶ່ງຕາແສງ ໜຶ່ງຜະລິດຕະພັນ”) ແລະ ພັດທະນາ ການທ່ອງທ່ຽວ ແບບປະສົບການ.

ສິລະປິນ ຫງວຽນທິລິກ ແນະນຳໃຫ້ພວກນ້ອງນ້ອຍ ກ່ຽວກັບປະຫວັດສາດການຂັບ ຊວານ ຢູ່ ສາລາ ອານຖ໋າຍ (ແຂວງ ຝູ໋ເຖາະ). ພາບ: ກົງດາດ/VNP

 

ໃນວິທີການເຂົ້າຫານັ້ນ, ການປະດິດຄິດສ້າງ ແມ່ນຈິດວິນຍານ ຂອງ ການອະນຸລັກ ໃນຍຸກປັດຈຸບັນ. ລວດລາຍພາບແຕ້ມ ດົງໂຮ່ໄດ້ກ້າວຂຶ້ນສູ່ ເວທີ ແຟຊັ່ນ; ເຄື່ອງປັ້ນດິນເຜົາ ຈຳ ປະກົດຕົວໃນສະຖາປັດຕະຍະກຳ ທັນສະໄໝ; ຂັບ ກາຈູ່ ແລະ ຂັບ ຊວານ ປະກົດຢູ່ເທິງ ແພລດຟອມ ດີຈີຕອນ. ທັດສະນະທີ່ ສະເໝີຕົ້ນສະເໝີປາຍ ຂອງ ຫວຽດນາມ ແມ່ນ: ມໍລະດົກ ຕ້ອງມີຊີວິດ ຢູ່ໃນໝູ່ຊຸມຊົນ. ນາມມະຍົດ ສາກົນ ພຽງແຕ່ແມ່ນການຮັບຮູ້, ແຕ່ປະຊາຊົນເອງ ຈຶ່ງແມ່ນຜູ້ຮັບປະກັນ ຄວາມຍືນຍົງ ສຳລັບອະນາຄົດ ຂອງ ມໍລະດົກ.

ບົດ: ວີຖາວ - ພາບ:  ເຕີດເຊີນ, ກົງດາດ/VNP