Một người lưu giữ ký ức dân tộc qua những trang sử, một người gìn giữ hồn Việt qua từng món ăn, họ đã bền bỉ cống hiến và khơi dậy niềm đam mê cho giới trẻ.

Trong căn nhà lưu niệm nhỏ tại phường Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh, Tiến sĩ Sử học Nguyễn Nhã và người bạn đời - Thạc sĩ Phạm Vân Loan vẫn miệt mài gìn giữ những giá trị văn hóa Việt bằng những cách rất riêng. Nơi đây luôn ngập tràn sách, tư liệu lịch sử, tranh ảnh và hương thơm của những món ăn truyền thống, phản chiếu hành trình hơn nửa thế kỷ hai ông bà cùng nhau vun đắp tri thức, gìn giữ bản sắc dân tộc.

Chân dung vợ chồng Tiến sĩ Nguyễn Nhã và Dược sĩ Phạm Vân Loan tại tư gia (năm 2026).
Ảnh: Sơn Nghĩa/Báo ảnh Việt Nam

Công chúng biết đến Tiến sĩ Nguyễn Nhã (sinh năm 1940, quê Ninh Bình) như một học giả dành trọn cuộc đời nghiên cứu về chủ quyền biển, đảo Việt Nam. Gần 50 năm bền bỉ theo đuổi lĩnh vực này, ông đã công bố nhiều công trình khoa học có giá trị về Hoàng Sa, Trường Sa, góp phần bổ sung những luận cứ lịch sử và pháp lý quan trọng trong việc khẳng định chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.

Trước năm 1975, ông là một trong những người đồng sáng lập Tập san Sử Địa, diễn đàn học thuật quy tụ nhiều học giả uy tín, góp phần khơi dậy tình yêu lịch sử và ý thức gìn giữ di sản dân tộc trong giới trẻ. Năm 1995, ông tiếp tục tham gia đồng sáng lập Trường Đại học Hùng Vương TP. Hồ Chí Minh, góp phần đặt nền móng cho mô hình đại học ngoài công lập, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.

Vợ chồng Tiến sĩ Nguyễn Nhã – Vân Loan cùng tham dự một sự kiện triển lãm kiến trúc tại Khu đô thị Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (phường Linh Trung). Ảnh: Sơn Nghĩa/Báo ảnh Việt Nam

 

Đằng sau hành trình học thuật ấy luôn có sự đồng hành bền bỉ của người vợ - Thạc sĩ Phạm Vân Loan. Không chỉ là hậu phương vững chắc, bà còn là người trực tiếp hỗ trợ ông trong nhiều chuyến đi thực địa, các buổi nói chuyện chuyên đề và hoạt động phổ biến kiến thức lịch sử tới học sinh, sinh viên cũng như bạn bè quốc tế. Sự chu đáo và tận tụy của bà đã trở thành điểm tựa để người chồng yên tâm cống hiến cho sự nghiệp nghiên cứu.

Vợ chồng Tiến sĩ Nguyễn Nhã – Vân Loan giới thiệu đến các sinh viên, học trò của mình về bảo tàng tư nhân tại nhà riêng (phường Phú Nhuận). Ảnh: Sơn Nghĩa/Báo ảnh Việt Nam

Chân dung Tiến sĩ Sử học Nguyễn Nhã, người có gần 50 năm nghiên cứu về chủ quyền biển, đảo Việt Nam.
Ảnh: Sơn Nghĩa/Báo ảnh Việt Nam

Bên cạnh đó, Thạc sĩ Phạm Vân Loan còn được biết đến là người am hiểu sâu sắc văn hóa ẩm thực truyền thống Việt Nam. Với bà, mỗi món ăn không chỉ đơn thuần là nghệ thuật chế biến mà còn là phương tiện lưu giữ ký ức, phong tục và bản sắc dân tộc. Từ phở, bánh xèo, chả đùm đến những món bánh dân gian, tất cả đều được bà gìn giữ như những di sản văn hóa truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Thạc sĩ Vân Loan vào bếp hướng dẫn nấu ăn cho các bạn trẻ. Ảnh: Sơn Nghĩa/Báo ảnh Việt Nam 

Bà Vân Loan và cộng sự hướng dẫn du khách cách têm trầu cánh phượng truyền thống. Ảnh: Sơn Nghĩa/Báo ảnh Việt Nam

 

Từ năm 2007, vợ chồng Tiến sĩ Nguyễn Nhã cùng các học trò sáng lập Dự án cộng đồng "Bếp Việt - Bếp của thế giới", quy tụ các đầu bếp, tình nguyện viên và sinh viên nhằm giới thiệu tinh hoa ẩm thực Việt Nam đến bạn bè trong nước và quốc tế thông qua các lớp hướng dẫn, giao lưu và trải nghiệm.

Người tham gia Dự án cộng đồng “Bếp Việt – Bếp của thế giới” được cấp giấy chứng nhận đạt điều kiện nấu món ăn truyền thống Việt.
Ảnh: Sơn Nghĩa/Báo ảnh Việt Nam

Anh Phan Tuấn Quốc, học trò của Tiến sĩ Nguyễn Nhã và là điều phối viên dự án "Bếp Việt", chia sẻ: "Thầy cô luôn là tấm gương lớn về tinh thần học thuật và cống hiến. Kho tàng tri thức cũng như những giá trị văn hóa mà thầy cô dày công vun đắp là nguồn cảm hứng để thế hệ trẻ tiếp tục học hỏi và kế thừa."

Trở về với đời thường, vợ chồng Tiến sĩ Nguyễn Nhã - Phạm Vân Loan vẫn giữ nếp sống giản dị, nền nã của một gia đình Việt truyền thống. Những bữa cơm sum họp, những câu chuyện về lịch sử dân tộc, về văn hóa và đạo lý được truyền lại một cách tự nhiên giữa các thế hệ. Chính từ mái ấm ấy, tình yêu quê hương, niềm tự hào dân tộc và ý thức gìn giữ di sản tiếp tục được nuôi dưỡng, lan tỏa.

Bà Phạm Vân Loan vẫn giữ thói quen ghi chép các thông tin, tài liệu hữu ích phục vụ cho nhu cầu tìm hiểu, nghiên cứu ẩm thực của mình.
Ảnh: Sơn Nghĩa/Báo ảnh Việt Nam

Bà Vân Loan là một người hòa nhã, gần gũi, vui tươi, cùng với niềm đam mê nghiên cứu và thực hành ẩm thực Việt to lớn.
Ảnh: Sơn Nghĩa/Báo ảnh Việt Nam

Bài: Sơn Nghĩa - Ảnh: Sơn Nghĩa/Báo ảnh Việt Nam và Tư liệu

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/vo-chong-tien-si-nguyen-nha-pham-van-loan-gin-giu-hon-dan-toc-tu-mai-am-gia-dinh-458816.html