Từ bí quyết pha trộn nước cốt dừa với tỉ lệ cao hơn so với gạo nguyên liệu, cùng sự hòa quyện tinh tế của các gia vị truyền thống, bánh tráng Mỹ Lồng (tỉnh Vĩnh Long) đã tạo nên hương vị riêng, nổi tiếng gần xa và đủ sức cạnh tranh với nhiều làng nghề làm bánh tráng trên cả nước.

Bánh tráng Mỹ Lồng được phơi trên các vỉ (líp) làng bằng tre hoặc lá dừa, đặt ở khu vực sân phơi rộng rãi, đón nắng, giúp bánh nhanh khô. Ảnh: Nguyễn Luân/Báo ảnh Việt Nam

Vùng đất Giồng Trôm (Bến Tre cũ), nay thuộc tỉnh Vĩnh Long sau sáp nhập, từ lâu được biết đến với hai làng nghề thủ công nức tiếng: bánh tráng Mỹ Lồng và bánh phồng Sơn Đốc. Câu nói truyền miệng “bánh tráng Mỹ Lồng, bánh phồng Sơn Đốc” đã trở thành cách gọi thân quen để nhắc đến hai đặc sản gắn liền với đời sống văn hóa của người dân nơi đây. Theo người dân địa phương, tên gọi Mỹ Lồng xuất phát từ một khu chợ nhỏ cùng tên - nơi buôn bán các đặc sản trong vùng. Các lò bánh tráng hình thành và phát triển dọc khu vực chợ, kéo dài đến chân cầu Chẹt Sậy, tạo nên một không gian làng nghề sôi động suốt nhiều thập niên.

 

 

Trải qua thời gian, dù không ai xác định chính xác tuổi đời của làng nghề, nhưng vào thời kỳ hưng thịnh, Mỹ Lồng từng có hàng trăm lò bánh tráng hoạt động ngày đêm. Hiện nay, để nâng cao năng suất và giảm chi phí nhân công, nhiều cơ sở đã ứng dụng máy móc ở một số công đoạn như trộn bột, tráng bánh, cắt bánh và sấy khô. Tuy vậy, những giá trị cốt lõi của nghề thủ công truyền thống vẫn được gìn giữ.

Một vỉ phơi như vậy có thể đặt lên được 5 đến 6 cái bánh tráng, phơi ngoài trời nắng tầm 3 – 4 tiếng mới khô. Ảnh: Nguyễn Luân/Báo ảnh Việt Nam

Tại cơ sở bánh tráng Ngọc Xuân (ấp Nghĩa Huấn, xã Lương Phú), công việc bắt đầu từ khoảng 5 giờ sáng. Người thợ chuẩn bị gạo, dừa và các loại gia vị để kịp tráng bánh khi nắng vừa lên, đảm bảo bánh được phơi khô đúng độ. Gạo được vo kỹ, xay mịn; dừa chọn trái già, cùi dày để vắt lấy nước cốt. Tùy từng loại bánh, người thợ thêm mè, sữa, trứng gà, tôm khô, lạp xưởng hay gừng, tạo nên các dòng sản phẩm phong phú như bánh tráng mè, bánh tráng sữa, bánh tráng mặn, bánh tráng gừng…

 

Công đoạn dùng máy tráng bánh và dây chuyền vận chuyển bánh tại lò bánh Ngọc Xuân (ấp Nghĩa Huấn, xã Lương Phú, tỉnh Vĩnh Long). Ảnh: Nguyễn Luân/Báo ảnh Việt Nam

 

Gắn bó với nghề hơn nửa thế kỷ qua ba thế hệ, lò bánh Ngọc Xuân cho biết vào dịp Tết, sản lượng tăng gấp ba lần so với ngày thường để đáp ứng nhu cầu thị trường miền Tây Nam Bộ. Bánh tráng Mỹ Lồng được phơi trên líp tre hoặc lá dừa nước; chính những hoa văn tự nhiên in trên bề mặt bánh đã tạo nên dấu ấn rất riêng, khó trộn lẫn.

Quyết tâm giữ nghề bằng phương pháp thủ công truyền thống, chị Triệu Thị Liên - chủ lò bánh Liên gần cầu Chẹt Sậy - chia sẻ bí quyết làm nên hương vị đặc trưng của bánh tráng Mỹ Lồng. Theo chị, tỉ lệ pha trộn nước cốt dừa và gạo thường đạt 1:1, thậm chí 1,5:1, giúp bánh có độ béo, giòn và đậm đà hơn. Việc tráng bánh bằng lò củi cũng giúp bánh chín đều, dậy mùi thơm tự nhiên. Bánh tráng Mỹ Lồng có thể dùng kèm các món gỏi, nộm, hoặc đơn giản là nướng hay chiên để thưởng thức trọn vẹn vị ngon.

Không chỉ khâu pha bột, việc chọn loại gạo và vỉ phơi cũng đóng vai trò quan trọng. Phơi bánh trên lá dừa cần gạo dẻo để bánh khô đều, không gãy bể; phơi trên vỉ tre phải dùng gạo khô hơn để bánh dễ tách, không bị dính. Sự tỉ mỉ ấy chính là yếu tố làm nên chất lượng ổn định của bánh tráng Mỹ Lồng qua nhiều thế hệ.

Bánh tráng mè phơi trên vỉ tre, được đặt ở sân phơi cao ráo và đón nắng. Ảnh: Nguyễn Luân/Báo ảnh Việt Nam

 

Năm 2018, nghề làm bánh tráng Mỹ Lồng được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia, khẳng định giá trị văn hóa - ẩm thực đặc sắc của một làng nghề truyền thống, nơi những chiếc bánh tráng mộc mạc đã góp phần làm nên hương vị quê nhà và gìn giữ ký ức ẩm thực của vùng đất Nam Bộ./.

Bài: Sơn Nghĩa - Ảnh: Nguyễn Luân/Báo ảnh Việt Nam

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/vang-danh-banh-trang-my-long-427877.html