Ông Phạm Trường Giang, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Cần Thơ, phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Thu Hiền – TTXVN 

Thành phố Cần Thơ – trung tâm kinh tế, khoa học kỹ thuật của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, sở hữu tiềm năng nông nghiệp phong phú cùng nhiều làng nghề và ngành nghề truyền thống đặc sắc. Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” của thành phố thời gian qua đã gặt hái được những kết quả ấn tượng. Đến nay, địa phương đã phát triển được 903 sản phẩm OCOP, trong đó có 242 sản phẩm đạt chuẩn 4 sao và 4 sản phẩm đạt hạng 5 sao quốc gia.

Song song với quá trình phát triển OCOP, công tác xác lập và phát triển quyền sở hữu trí tuệ đối với các sản phẩm đặc trưng của địa phương cũng được quan tâm thúc đẩy. Theo Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Cần Thơ, đến năm 2026, trên địa bàn thành phố đã có 3 chỉ dẫn địa lý, 8 nhãn hiệu chứng nhận và 41 nhãn hiệu tập thể được bảo hộ. Về tình hình xác lập quyền sở hữu công nghiệp, cập nhật đến ngày 5/8/2026, Cần Thơ đã có 606 đơn đăng ký bảo hộ (gồm 30 đơn sáng chế, 2 giải pháp hữu ích, 23 kiểu dáng công nghiệp, 551 nhãn hiệu) và 677 văn bằng bảo hộ đã được cấp (gồm 2 sáng chế, 12 giải pháp hữu ích, 30 kiểu dáng công nghiệp và 633 nhãn hiệu).

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng và nền kinh tế tri thức phát triển mạnh mẽ, sở hữu trí tuệ đã trở thành một trong những yếu tố cốt lõi tạo nên năng lực cạnh tranh của địa phương, doanh nghiệp và sản phẩm. Hiện nay, giá trị của sản phẩm ngày càng được quyết định bởi chất lượng, uy tín, thương hiệu, nguồn gốc xuất xứ và những giá trị vô hình được pháp luật bảo hộ. Theo ông Lê Huy Anh, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), quyền sở hữu trí tuệ đã và đang trở thành công cụ chiến lược quan trọng, giúp khẳng định uy tín, bảo vệ thương hiệu, nâng cao năng lực cạnh tranh và gia tăng giá trị chuỗi sản xuất nông sản, đặc sản địa phương.

Tuy nhiên, ông Lê Huy Anh đánh giá, tiềm năng sở hữu trí tuệ của Cần Thơ vẫn chưa được khai thác tối đa. Số lượng đăng ký bảo hộ đối với các tài sản trí tuệ có hàm lượng tri thức và giá trị thương mại cao như: sáng chế, kiểu dáng công nghiệp hay các công cụ thương hiệu cộng đồng (nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận, chỉ dẫn địa lý) vẫn còn tương đối khiêm tốn. Các chủ thể OCOP và làng nghề truyền thống còn gặp nhiều khó khăn trong khâu hoàn thiện hồ sơ đăng ký các đối tượng sở hữu trí tuệ, quản trị thương hiệu, truy xuất nguồn gốc cũng như bảo hộ thương hiệu tại các thị trường xuất khẩu trọng điểm.

Để hỗ trợ địa phương giải quyết triệt để những vướng mắc thực tiễn đó, tại hội thảo, các chuyên gia cùng thảo luận, đánh giá thực trạng đăng ký, khai thác và bảo hộ sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm OCOP, đặc sản và làng nghề truyền thống. Qua đó, các chuyên gia đề xuất giải pháp phát triển và bảo hộ sở hữu trí tuệ trong bối cảnh hội nhập; giải pháp quản lý, khai thác nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận, chỉ dẫn địa lý và đăng ký bảo hộ tại thị trường quốc tế trọng điểm; giải pháp thương mại hóa, truy xuất nguồn gốc và phát triển tài sản trí tuệ tại địa phương;…

Các chuyên gia nhận định, nhãn hiệu tập thể và nhãn hiệu chứng nhận là những công cụ sở hữu trí tuệ có ý nghĩa đặc biệt đối với sản phẩm OCOP và sản phẩm truyền thống địa phương, bởi đây là những sản phẩm thường gắn với địa danh, vùng nguyên liệu, tri thức bản địa và sự tham gia của nhiều chủ thể trong cộng đồng. Thông qua việc xác lập và quản lý quyền, các công cụ này có thể góp phần tạo lập niềm tin về nguồn gốc, chất lượng, tập hợp nguồn lực sản xuất, xây dựng thương hiệu vùng miền và nâng cao khả năng tiếp cận thị trường.

Theo bà Vũ Thị Thanh Như, Công ty Cổ phần Sở hữu công nghiệp Investip, xác lập quyền sở hữu trí tuệ mới chỉ là bước khởi đầu; giá trị thực sự của nhãn hiệu tập thể và nhãn hiệu chứng nhận được hình thành trong quá trình quản trị và khai thác sau bảo hộ. Một văn bằng bảo hộ không tự tạo ra thương hiệu mạnh nếu thiếu cơ chế kiểm soát chất lượng, tổ chức quản trị hiệu quả, nguồn lực tài chính, khả năng thương mại hóa và cơ chế bảo vệ quyền. Vì vậy, cần chuyển mạnh từ tư duy “đăng ký để được bảo hộ” sang “quản trị để tạo giá trị”, đồng thời chuyển phương thức hỗ trợ của Nhà nước từ hỗ trợ chủ yếu cho khâu xác lập quyền sang hỗ trợ theo toàn bộ vòng đời của tài sản trí tuệ./.

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/tin-van/vai-tro-cua-so-huu-tri-tue-trong-phat-trien-san-pham-ocop-460763.html