Với vùng biển rộng hơn 1 triệu km², gấp khoảng ba lần diện tích đất liền, Việt Nam xác định biển không chỉ là không gian chủ quyền thiêng liêng mà còn là không gian phát triển chiến lược. Nghị quyết số 20-NQ/TW được Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV thông qua ngày 28/7/2026 mở ra bước chuyển từ khai thác và phát triển kinh tế biển sang xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.

Sáng 20/7/2026, tại Trụ sở Trung ương Đảng, khai mạc Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIV.
Ảnh: TTXVN

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu bế mạc Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 3, khóa XIV. Ảnh: TTXVN

Điểm nổi bật của Nghị quyết là sự chuyển biến trong tư duy phát triển: từ khai thác tài nguyên biển sang quản trị biển hiện đại; từ phát triển kinh tế biển sang xây dựng và phát triển quốc gia biển mạnh. Theo đó, biển được nhìn nhận không chỉ như một nguồn tài nguyên mà còn là không gian hình thành các cực tăng trưởng, các ngành kinh tế và những động lực phát triển mới; đồng thời là một trong những trụ cột quan trọng của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Tư duy mới đặt yêu cầu xây dựng một nền quản trị biển hiện đại, thống nhất và liên thông, trên cơ sở dữ liệu và quy hoạch không gian biển quốc gia. Quản lý biển không chỉ dừng ở mặt biển mà bao quát cả đáy biển, lòng đất dưới biển, các đảo, vùng ven biển và vùng trời trên biển; đồng thời tăng cường sự gắn kết giữa đất liền với biển, đảo, giữa phát triển kinh tế với quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường.

Nghị quyết xác định hoàn thiện thể chế phát triển quốc gia biển mạnh và quản trị biển hiện đại là một đột phá chiến lược. Cùng với đổi mới công tác quy hoạch không gian biển quốc gia, Việt Nam hướng tới khai thác hiệu quả hơn tiềm năng, lợi thế của biển, hình thành các cực tăng trưởng, trung tâm kinh tế, hành lang kinh tế biển và những không gian phát triển mới.

Là điểm nghỉ dưỡng nổi tiếng hấp dẫn du khách, Đặc khu Phú Quốc (Kiên Giang) đang chuyển mình mạnh mẽ, hướng tới trở thành trung tâm kinh tế biển tầm cỡ quốc gia và khu vực. Ảnh: Trương Phú Quốc

Sự chuyển đổi này cũng thể hiện ở cách tiếp cận đối với nguồn lực biển. Thay vì chỉ tập trung khai thác tài nguyên, phát triển biển được đặt trên nền tảng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao. Cùng với đó, Việt Nam định hướng phát triển mạnh doanh nghiệp biển, nhất là các tập đoàn, tổng công ty quy mô lớn; đột phá phát triển các ngành kinh tế biển hiện đại, xanh, thông minh và những lĩnh vực biển mới; phát triển đồng bộ hạ tầng biển, mở rộng không gian phát triển quốc gia và hình thành các trung tâm kinh tế biển mạnh của quốc gia và khu vực.

Một nội dung xuyên suốt của định hướng mới là phát triển biển phải đi đôi với bảo vệ môi trường và bảo tồn hệ sinh thái. Việc khai thác, sử dụng tài nguyên biển được đặt trong giới hạn sinh thái và khả năng chịu tải của môi trường biển, đại dương; đồng thời chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, biến đổi đại dương, nâng cao khả năng chống chịu và giảm thiểu rủi ro thiên tai.

Nghị quyết đồng thời đặt phát triển kinh tế biển trong mối quan hệ chặt chẽ với xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Quốc phòng, an ninh, an toàn trên biển và đảo được gắn với phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và hội nhập quốc tế, hướng tới giữ vững môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển. 

Diễu binh các lực lượng vũ trang trên biển, với sự tham gia của Hải quân nhân dân Việt Nam, Cảnh sát biển Việt Nam, Bộ đội Biên phòng, Hải đội Dân quân thường trực cùng nhiều phương tiện, khí tài hiện đại chào mừng 80 năm Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9.
Ảnh: Quân chủng Hải quân/TTXVN phát

Các doanh nghiệp dầu khí tại Thành phố Hồ Chí Minh đang nỗ lực phát triển, hướng tới xây dựng thành phố trở thành trung tâm kinh tế biển quốc gia, tham gia sâu rộng trong chuỗi cung ứng năng lượng ngoài khơi toàn cầu. Ảnh: Đoàn Mạnh Dương/TTXVN

Điện gió Cà Mau được xác định là một trong những thế mạnh công nghiệp năng lượng địa phương với tốc độ gió biển trung bình 6,3-7m/s ở độ cao từ 80-100m, khu vực này rất thuận lợi cho phát triển điện gió; càng ra khơi xa tốc độ gió càng cao. Ảnh: Lê Minh/Báo Ảnh Việt Nam

Định hướng này cũng đề cao vai trò của cộng đồng cư dân biển. Xây dựng văn hóa biển, nâng cao đời sống người dân và phát huy sức mạnh cộng đồng cư dân ven biển, hải đảo được xem là một bộ phận của quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Xây dựng quốc gia biển mạnh vì vậy không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan quản lý hay các ngành kinh tế biển, mà là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và cả hệ thống chính trị; đồng thời là quyền lợi, trách nhiệm và nghĩa vụ của các tổ chức, doanh nghiệp và người dân.

Nghị quyết đề ra mục tiêu tổng quát đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, với 6 nhóm mục tiêu trong giai đoạn 2026-2030, gồm kinh tế; phát triển không gian và hạ tầng biển; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; quản trị không gian biển, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững; văn hóa, xã hội; quốc phòng, an ninh và đối ngoại.

Đà Nẵng được thiên nhiên ưu ái ban tặng nhiều bãi biển đẹp và những hòn đảo hoang sơ, tạo nên cảnh quan hùng vĩ và thơ mộng.
Ảnh: Thanh Hòa/Báo Ảnh Việt Nam

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, 9 nhóm nhiệm vụ, giải pháp lớn được xác định, tập trung vào các nội dung: Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức về phát triển quốc gia biển mạnh, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị biển quốc gia; Hoàn thiện thể chế, đổi mới công tác quy hoạch không gian biển quốc gia, tạo đột phá phát triển quốc gia biển mạnh; Huy động, phát huy và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, phát triển mạnh doanh nghiệp biển, nhất là các tập đoàn, tổng công ty quy mô lớn; Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao; Đột phá phát triển các ngành kinh tế biển hiện đại, xanh, thông minh và các ngành, lĩnh vực biển mới; Phát triển đồng bộ hạ tầng biển, mở rộng không gian phát triển quốc gia, hình thành các trung tâm kinh tế biển mạnh của quốc gia và khu vực; Bảo vệ môi trường, bảo tồn hệ sinh thái biển; chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu; nâng cao khả năng chống chịu của các địa phương ven biển, hải đảo.

Từ “mạnh về biển, giàu từ biển” đến “quốc gia biển mạnh” vì thế là một bước chuyển về tư duy phát triển. Biển không chỉ được nhìn nhận như một nguồn tài nguyên cần khai thác mà trở thành một không gian chiến lược cần được quản trị, bảo vệ và phát triển bền vững. Với cách tiếp cận đó, Việt Nam hướng tới xây dựng sức mạnh biển toàn diện, kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế, khoa học công nghệ, bảo vệ môi trường, quốc phòng, an ninh và đối ngoại, đưa biển trở thành một trong những trụ cột quan trọng của sức mạnh tổng hợp quốc gia./.

Bài: Long Nguyễn - Ảnh: Thanh Hòa, Lê Minh/Báo Ảnh Việt Nam, Trương Phú Quốc và TTXVN

https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/long-form/tu-chien-luoc-manh-ve-bien-giau-tu-bien-den-quoc-gia-bien-manh-465274.html